Tăng cường nguồn lực cho cấp xã: Yêu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước từ cơ sở

Lan tỏa hiệu quả chính sách từ Trung ương đến cơ sở

Sau một thời gian triển khai các chính sách tái cơ cấu bộ máy và cải cách hành chính, những kết quả bước đầu cho thấy sự lan tỏa rõ rệt từ Trung ương đến từng đơn vị cơ sở. Tính đến giữa tháng 9-2025, nhiều chỉ số cụ thể đã phản ánh hiệu quả thực chất của các chính sách, đặc biệt là tại cấp xã.

Trước hết, việc bảo đảm nền tảng tài chính - hành chính cho cấp xã được triển khai đồng bộ và quyết liệt. 33/34 địa phương đã hoàn tất việc ban hành nghị quyết phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và cấp xã, góp phần cụ thể hóa chủ trương tăng cường tự chủ tài chính cho địa phương và tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, vững chắc cho cấp xã chủ động nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại chỗ.

Một điểm đáng chú ý là công tác đầu tư cơ sở vật chất sau sáp nhập đơn vị hành chính. Để bảo đảm vận hành ổn định, Bộ Tài chính đã nhanh chóng đề xuất Chính phủ hỗ trợ 3.119 tỷ đồng cho 27 địa phương. Mức phân bổ cụ thể là 1,5 tỷ đồng/xã đối với các địa bàn Trung du, miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long và 1 tỷ đồng/xã đối với các địa bàn còn lại. Tính đến 15-9, cả nước có 15.927 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý. Nhiều địa phương đã khẩn trương điều chuyển, bổ sung xe ô tô, trang thiết bị để bảo đảm mỗi xã có ít nhất một xe phục vụ công tác chung.

Ngoài ra, một trong những chính sách then chốt là hỗ trợ cán bộ nghỉ việc theo tinh thần tinh giản bộ máy. Năm 2025, ngân sách Trung ương đã chi tới 125.000 tỷ đồng cho chính sách này, trong đó đến ngày 14-9 đã giải ngân hơn 104.000 tỷ đồng. Việc này không chỉ giúp giảm áp lực về biên chế, mà còn tạo điều kiện để các địa phương sắp xếp lại đội ngũ cán bộ hợp lý, gọn nhẹ và hiệu quả hơn.

Những bất cập nổi lên từ thực tiễn

Sau quá trình sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện và cấp xã theo Nghị quyết số 653/2019/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nhiều xã có diện tích rộng hơn, dân số đông hơn nhưng không được bổ sung tương xứng về biên chế. Kéo theo đó là khối lượng công việc tăng vọt, trong khi số lượng cán bộ, công chức không đổi, chất lượng đội ngũ không đồng đều.

Thực tế tại các xã vùng cao của tỉnh Lào Cai, Đắk Nông cho thấy, một cán bộ địa chính - xây dựng - nông nghiệp cùng lúc phụ trách 3 lĩnh vực, quản lý địa bàn rộng, khiến công việc bị quá tải, dẫn đến tình trạng xử lý hồ sơ chậm trễ, ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân.

Bên cạnh sự thiếu hụt về số lượng, không ít địa phương đối mặt với tình trạng thiếu cán bộ có năng lực chuyên môn, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính - kế toán. Một số xã chưa thể bổ nhiệm được kế toán trưởng do nhân sự không đáp ứng yêu cầu, gây khó khăn cho việc mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước, ảnh hưởng đến quá trình giải ngân, chi trả lương và kinh phí hoạt động. Tại tỉnh Quảng Ngãi, trong tháng 9-2025, có đến 14 xã không có cán bộ chuyên trách về tài chính, buộc phải điều động cán bộ kiêm nhiệm, ảnh hưởng tới chất lượng công tác lập dự toán và quản lý ngân sách xã.

Ở nhiều xã thuộc vùng sâu, vùng xa như Gia Lai, Cao Bằng hay Trà Vinh, cơ sở vật chất hành chính còn lạc hậu, thiếu phương tiện phục vụ công tác như máy tính, máy in, xe chuyên dụng... Hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng yêu cầu triển khai chính quyền số, khiến việc số hóa, tích hợp dữ liệu dân cư, quản lý ngân sách, thủ tục hành chính gặp nhiều trở ngại.

Đòi hỏi cấp bách và giải pháp đột phá

Bộ Chính trị và Ban Bí thư vừa có chỉ đạo quan trọng nhằm hoàn thiện Đề án tiền lương và phụ cấp, đảm bảo áp dụng thống nhất toàn hệ thống chính trị. Đây là bước đi cần thiết trong bối cảnh tái cơ cấu bộ máy hành chính nhà nước và tinh giản biên chế đang diễn ra quyết liệt.

Theo Kết luận số 195, các cấp ủy, tổ chức đảng và chính quyền các địa phương đã chủ động, tích cực hoàn thành nhiều nhiệm vụ quan trọng, đồng thời nỗ lực tháo gỡ khó khăn, đảm bảo bộ máy hoạt động thông suốt, hiệu quả. Bộ Chính trị, Ban Bí thư nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm các báo cáo, văn bản và hội họp không cần thiết nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Một trong những nội dung trọng tâm là việc rà soát, hoàn thiện quy hoạch đơn vị hành chính cấp tỉnh, xã, phường, đặc khu, cũng như sắp xếp lại đội ngũ cán bộ công chức để phù hợp với yêu cầu mới. Việc phân quyền, phân cấp cần được thực hiện rõ ràng, minh bạch, giúp công tác quản lý địa phương hiệu quả và thuận tiện hơn cho người dân.

Đặc biệt, Bộ Chính trị yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phải khẩn trương hoàn thiện đề án tiền lương và phụ cấp, đồng thời giải quyết dứt điểm các chế độ cho cán bộ công chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu trước ngày 31-8, đảm bảo quyền lợi cho hơn 141.000 người bị ảnh hưởng bởi sắp xếp bộ máy. Việc này phải hoàn thành trước ngày 15-10.

Năng lực cán bộ cấp xã cũng là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả quản lý và phục vụ nhân dân. Việc tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn bài bản, chuyên sâu trong các lĩnh vực then chốt như tài chính, quản lý tài sản công, thuế, hải quan, đăng ký kinh doanh, cùng với sự hỗ trợ từ các tài liệu hướng dẫn cập nhật và thiết thực, tạo nền tảng vững chắc cho cán bộ xã nâng cao trình độ và kỹ năng nghiệp vụ.

Cấp xã là nơi phản ánh rõ nhất hiệu quả của chính sách, là “cánh tay nối dài” của Nhà nước trong tiếp xúc, phục vụ và bảo vệ quyền lợi người dân. Việc hoàn thiện chính sách về tiền lương, biên chế và cơ chế tăng cường nhân sự cho cấp xã chính là bước đi căn bản để nâng cao chất lượng phục vụ người dân, xây dựng một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả với tinh thần “gần dân, hiểu dân, vì dân”.