Biến tài sản công thành nguồn lực phát triển

Ngày 26/6, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến với 34 tỉnh, thành phố nhằm triển khai Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù trong xử lý nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn khẳng định, quản lý và xử lý tài sản công, đặc biệt là nhà, đất dôi dư, là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược trong giai đoạn hiện nay. Đây không chỉ là việc giải quyết các thủ tục hành chính đối với những cơ sở không còn nhu cầu sử dụng, mà còn góp phần bảo đảm cơ sở vật chất cho bộ máy mới, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và tạo thêm nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Thứ trưởng, chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy là quyết sách lớn của Đảng và Nhà nước nhằm xây dựng nền hành chính tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Tuy nhiên, quá trình này cũng làm phát sinh số lượng lớn cơ sở nhà, đất dôi dư cần được quản lý và khai thác hiệu quả.

Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn cho biết, vấn đề xử lý tài sản công sau sắp xếp tổ chức bộ máy đã được lãnh đạo Đảng đặc biệt quan tâm và nhiều lần chỉ đạo phải thực hiện quyết liệt nhằm ngăn chặn tình trạng lãng phí nguồn lực quốc gia.

Thực tế hiện nay cho thấy cả nước còn hơn 11.000 cơ sở nhà, đất đã được thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương nhưng vẫn chưa hoàn thành việc xử lý. Nếu không sớm đưa vào sử dụng, các tài sản này sẽ tiếp tục xuống cấp, làm giảm giá trị và gây lãng phí rất lớn.

"Tài sản công phải được khai thác để tạo ra giá trị mới, phục vụ phát triển đất nước", Thứ trưởng nhấn mạnh, đồng thời cho rằng đây cũng là yêu cầu quan trọng trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và chống lãng phí.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 31 với nhiều cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại trong nhiều năm qua. Một trong những nội dung nổi bật của Nghị quyết là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong xử lý tài sản công.

Theo Cục trưởng Cục Quản lý công sản Nguyễn Tân Thịnh, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được trao quyền quyết định việc quản lý, xử lý và khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư trên địa bàn, kể cả những cơ sở trước đây thuộc các cơ quan Trung ương nhưng đã được chuyển giao về địa phương.

Việc phân cấp được thực hiện theo nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", qua đó rút ngắn thời gian xử lý, giảm các khâu trung gian và tạo điều kiện để địa phương chủ động bố trí, sử dụng tài sản phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Đáng chú ý, Nghị quyết còn phân quyền cho cấp xã và các đơn vị trực tiếp quản lý nhà trong việc quyết định đơn giá cho thuê tài sản. Quy định mới giúp loại bỏ nhiều thủ tục hành chính, giảm chi phí thuê tư vấn, rút ngắn thời gian đưa tài sản vào khai thác.

Bên cạnh đó, địa phương được phép áp dụng nhiều phương án xử lý linh hoạt đối với nhà, đất dôi dư. Những cơ sở không còn phù hợp có thể được phá dỡ để xây dựng công viên, sân chơi, không gian sáng tạo hoặc các công trình phục vụ lợi ích công cộng mà không phải thực hiện thủ tục hoàn trả giá trị tài sản như trước.

Đối với một số trường hợp cần thiết, Nghị quyết cũng cho phép chuyển đổi công năng trước, sau đó mới điều chỉnh quy hoạch nhằm đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển hạ tầng, quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội.

Một điểm mới quan trọng khác là nâng thời hạn cho thuê tài sản công từ 5 năm lên 10 năm và cho phép gia hạn nhiều lần. Chính sách này tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhà đầu tư yên tâm bỏ vốn cải tạo, khai thác lâu dài, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công.

Song song với đó, phương thức chào giá cạnh tranh được áp dụng đối với nhiều trường hợp thay cho đấu giá truyền thống. Hình thức này vừa bảo đảm công khai, minh bạch, vừa đơn giản hóa thủ tục, đặc biệt phù hợp với những tài sản nhỏ lẻ, phân tán ở vùng sâu, vùng xa vốn khó thu hút nhà đầu tư.

Mặc dù cơ chế, chính sách đã được hoàn thiện theo hướng thông thoáng hơn, song lãnh đạo Bộ Tài chính cho rằng yếu tố quyết định vẫn là tinh thần trách nhiệm của các cấp, các ngành và người đứng đầu.

Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh: "Cơ chế chỉ tạo hành lang pháp lý, còn kết quả phụ thuộc vào quyết tâm và hành động của từng bộ, ngành, địa phương."

Theo Thứ trưởng, thực tiễn cho thấy ở đâu người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc thì ở đó tiến độ xử lý tài sản công nhanh hơn, hiệu quả hơn. Vì vậy, các bộ, ngành và địa phương cần xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026; người đứng đầu phải chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ và chất lượng xử lý tài sản công.

Kết quả thực hiện sẽ là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của lãnh đạo các cơ quan, đơn vị theo tinh thần Công điện số 39 của Thủ tướng Chính phủ.

Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, các cơ chế đặc thù của Nghị quyết số 31 sẽ được áp dụng trong thời hạn 5 năm. Sau một năm triển khai, Bộ Tài chính sẽ tổ chức sơ kết, đánh giá kết quả thực hiện, báo cáo Chính phủ để xem xét hoàn thiện và thể chế hóa những chính sách phát huy hiệu quả vào hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.

Việc ban hành Nghị quyết số 31 thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài về quản lý tài sản công, khơi thông nguồn lực từ nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Khi hành lang pháp lý đã thông thoáng, thẩm quyền được phân cấp mạnh mẽ và trách nhiệm được quy định rõ ràng, việc đưa tài sản công vào khai thác hiệu quả sẽ góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.