Liệt sĩ Nguyễn Xuân Thư qua ký ức đồng đội

Anh hùng LLVTND Hoàng Đình Kiền, người cùng quê với liệt sĩ Nguyễn Xuân Thư ở Nghệ An nhớ lại: “Năm 1964, khi mới tròn 18 tuổi đang là học sinh lớp 7 và thuộc số ít người có trình độ văn hóa cao lúc bấy giờ, có cơ hội để học lên cao hơn, nhưng Nguyễn Xuân Thư đã gác lại chuyện bút nghiên, viết đơn xin nhập ngũ vào chiến trường miền Nam đánh giặc Mỹ. Sau 3 tháng huấn luyện tại Nghệ An, Nguyễn Xuân Thư hành quân vào chiến trường miền Nam; được biên chế vào Đại đội 18, Trung đoàn 95 chiến đấu ở Quảng Trị. Đến tháng 11-1964, anh chuyển qua Trung đoàn 10, rồi hành quân vào chiến trường Tây Nguyên. Chiến đấu trên chiến trường miền Trung - Tây Nguyên. Nguyễn Xuân Thư trưởng thành là cán bộ đại đội, tiểu đoàn, tham gia chỉ huy đơn vị lập được nhiều chiến công, như phục kích 4 trận đánh địch trên đường 19 và các đồn địch tại tỉnh Gia Lai, tiêu diệt cứ điểm địch tại Kan Nắk...

Tôi còn nhớ mãi trận đánh Tống Binh, mùa mưa năm 1968 vào căn cứ Lữ dù 101 của ngụy tại Phú Yên. Lúc đó mới qua tổng tấn công nổi dậy xuân 1968 nên quân thiếu, vũ khí thiếu; đơn vị chúng tôi bị Lữ đoàn dù 101 của địch đổ quân bao vây. Anh Thư bấy giờ còn là cán bộ đại đội, mũi tấn công của chúng tôi chỉ có 6 đồng chí được giao nhiệm vụ đánh vào sở chỉ huy địch. Vũ khí chỉ có mỗi người một khẩu AK và vài quả lựu đạn. Mới đánh được vòng ngoài sở chỉ huy thì 2 đồng chí trúng lựu đạn hy sinh, tôi thì bị thương. Nhưng anh Thư và hai đồng chí còn lại vẫn dũng cảm đánh chiếm được sở chỉ huy địch.

CCB Dương Xuân Quang ở thị trấn Nam Đàn (cũ), tỉnh Nghệ An kể: “Khi tôi mới được bổ sung vào Tiểu đoàn 9, anh Thư (còn gọi là Hai Thư), là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 7 Đặc công. Tuy ở hai tiểu đoàn khác nhau nhưng cùng đội hình chiến đấu, trong nhiều trận đánh phối hợp tôi có dịp gặp anh, tình đồng đội, đồng hương khiến chúng tôi ngày càng thêm gắn bó. Hồi đó, anh Thư nổi tiếng là một sĩ quan chỉ huy giỏi, có nhiều trận thắng vang dội.

Đêm 26 rạng ngày 27-1-1973, Thiếu tá, Trung đoàn phó Nguyễn Xuân Thư cùng Tiểu đoàn 7 được lệnh tiến công địch ở chi khu Long Mỹ (nay thuộc TP. Cần Thơ). Trận đánh diễn ra ác liệt, địch sử dụng các loại pháo và máy bay F105 liên tục dội bom xuống trận địa của ta. Một quả bom đã rơi trúng vị trí chỉ huy, Thiếu tá Nguyễn Xuân Thư hy sinh anh dũng khi mới bước sang tuổi 26. Mấy ngày sau, đơn vị lần tìm thi thể Trung đoàn phó nhưng không thấy, sau năm 1975, nhiều đồng đội trở lại tìm kiếm nhưng vẫn không có kết quả”.

Cũng như nhiều cán bộ, chiến sĩ, từ ngày nhập ngũ đến lúc hy sinh gần 10 năm, Nguyễn Xuân Thư chỉ có vài lá thư ngắn ngủi gửi về gia đình. Ngay cả một tấm ảnh chân dung làm ảnh thờ cho liệt sĩ cũng không có.

Năm 2008, được sự giúp đỡ của CCB Dương Xuân Quang, Ban Liên lạc Trung đoàn 10 đã tìm được và cung cấp cho gia đình một tấm ảnh có Trung đoàn phó Nguyễn Xuân Thư chụp chung với chỉ huy đơn vị trong một cuộc họp.

Sau nhiều năm tìm kiếm với sự giúp đỡ của các cơ quan, đơn vị, đồng chí đồng đội, nhưng gia đình vẫn chưa tìm được hài cốt của liệt sĩ Nguyễn Xuân Thư. Đến năm 2011, với sự quyết tâm của gia đình, Ban Liên lạc Trung đoàn 10, những đồng đội cùng chiến đấu với liệt sĩ Nguyễn Xuân Thư đã xác định được nơi liệt sĩ hy sinh năm xưa. Từ đó, gia đình, đồng đội đã vào lấy nắm đất nơi liệt sĩ hy sinh đem về đặt trong lăng mộ của liệt sĩ tại nghĩa trang quê nhà, cạnh mộ bố mẹ.

Theo ý kiến của nhiều đồng đội cùng chiến đấu với Thiếu tá Nguyễn Xuân Thư, liệt sĩ chưa được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND - điều mà đồng đội, chỉ huy và nhiều thế hệ chiến sĩ Trung đoàn 10 vẫn luôn tha thiết đề nghị. Nhưng với những người từng vào sinh ra tử cùng anh, thì danh hiệu cao quý nhất chính là việc họ còn nhớ tên nhau, kể về nhau và truyền lại hình ảnh người chỉ huy trẻ ấy cho con cháu hôm nay.