Kỷ niệm 95 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18.11.1930 - 18.11.2025): Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

Tư tưởng đại đoàn kết của Bác thể hiện nhất quán từ lý luận đến thực tiễn. Đại đoàn kết là một mục tiêu, một nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng. Ngay từ khi tìm thấy con đường cứu nước, Bác đã rất chú ý đặt nền móng cho sự hình thành Mặt trận dân tộc thống nhất bằng việc tập hợp quần chúng nhân dân vào những tổ chức yêu nước phù hợp với từng giới, từng ngành nghề, lứa tuổi, tôn giáo và hơn nữa phù hợp với từng thời kỳ phát triển của cách mạng.

Tháng 2-1930, dưới sự chủ trì của Bác, Hội nghị thành lập Đảng đã ra quyết nghị: “Đảng chỉ định một đồng chí chịu trách nhiệm họp đại biểu tất cả các đảng phái như Tân Việt, Thanh Niên, Quốc Dân Đảng, Đảng Nguyễn An Ninh,... để thành lập mặt trận phản đế mà về sau cá nhân hoặc tổ chức đều có thể gia nhập”. Tiếp đó, tại Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng (tháng 10-1930) nêu rõ “Đảng cần phải tổ chức ra ở Đông Dương một phân bộ của Đại đồng minh phản đế”. Triển khai Nghị quyết của Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng, ngày 18-11-1930, Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị thành lập Hội phản đế Đồng minh, hình thức tổ chức đầu tiên của Mặt trận Dân tộc Thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng. Từ đó, ngày 18-11 hằng năm trở thành Ngày kỷ niệm thành lập Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam.

Kể từ ngày 18-11-1930 đến nay, tên gọi của Mặt trận Dân tộc thống nhất đã nhiều lần thay đổi cho phù hợp với từng giai đoạn cách mạng Việt Nam: Mặt trận Thống nhất Nhân dân phản đế Đông Dương (10-1936), Mặt trận Dân chủ Đông Dương (3-1938), Mặt trận Thống nhất Dân tộc Phản đế Đông Dương (11-1939). Tháng 5-1941, sau khi trở về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh đã chỉ đạo thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập Đồng minh (gọi tắt là Mặt trận Việt Minh) thay cho Mặt trận Thống nhất Dân tộc Phản đế Đông Dương. Tháng 5-1946, để quy tụ hơn nữa khối đại đoàn kết toàn dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ đạo thành lập Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam (gọi tắt là Hội Liên Việt). Trước sự phát triển của thực tiễn cách mạng, theo chủ trương của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, tháng 3-1951, Mặt trận Việt Minh và Hội Liên Việt hợp nhất thành Mặt trận Liên Việt. Đoàn kết trong Mặt trận Liên Việt, nhân dân Việt Nam đã kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, lập lại hòa bình ở Đông Dương, hoàn toàn giải phóng miền Bắc.

Tại Đại hội thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) ngày 10-9-1955, Bác khẳng định: "Lịch sử trong những năm qua đã tỏ rõ lực lượng đoàn kết của nhân dân là vô địch. Mặt trận Việt Minh đã giúp Cách mạng Tháng Tám thành công. Mặt trận thống nhất Việt Minh - Liên Việt đã giúp kháng chiến thắng lợi. Chúng ta có thể tin chắc rằng: Với sự cố gắng của mỗi người và sự ủng hộ của toàn dân, Mặt trận Tổ quốc sẽ làm tròn nhiệm vụ vẻ vang là giúp xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh". Phát biểu tại lớp bồi dưỡng cán bộ về công tác mặt trận ngày 8-1-1962, Người chỉ rõ: “Chính sách mặt trận là một chính sách rất quan trọng. Công tác mặt trận là một công tác rất quan trọng trong toàn bộ công tác cách mạng. Trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng như trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, Mặt trận dân tộc thống nhất vẫn là một trong những lực lượng to lớn của cách mạng Việt Nam”.

Trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam (1954-1975), Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Bộ Chính trị chủ trương thành lập Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (tháng 12-1960) và tháng 4-1968, thành lập Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh là Người sáng lập, là linh hồn của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam. Người chỉ rõ, xây dựng và phát triển Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam nhằm quy tụ, tập hợp sức mạnh toàn dân tộc, quy tụ mọi tổ chức, cá nhân yêu nước, tất cả người dân Việt Nam, phấn đấu vì mục tiêu chung là độc lập dân tộc, thống nhất của Tổ quốc, tự do và hạnh phúc cho nhân dân, theo tinh thần “Dân tộc trên hết. Tổ quốc trên hết”.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đoàn kết trong Mặt trận là một chiến lược cơ bản, lâu dài, xuyên suốt quá trình cách mạng Việt Nam từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên cách mạng XHCN, trong đấu tranh bảo vệ Tổ quốc cũng như trong xây dựng nước Việt Nam ngày càng vững mạnh. Người khẳng định: “Trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng như trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, Mặt trận Dân tộc thống nhất vẫn là một trong những lực lượng to lớn của cách mạng Việt Nam”. Đến khi vĩnh biệt thế giới này, Người vẫn đau đáu một nỗi niềm “...mong muốn cuối cùng của tôi là: Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết, phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh...”.

Thực hiện tư tưởng của Bác về đại đoàn kết dân tộc, trong những năm qua, Đảng ta luôn xác định: Động lực chủ yếu để phát triển đất nước là đại đoàn kết toàn dân trên cơ sở liên minh giữa công nhân với nông dân, trí thức do Đảng lãnh đạo, kết hợp hài hòa các lợi ích cá nhân, tập thể và xã hội, phát huy mọi tiềm năng nguồn lực các thành phần kinh tế của toàn xã hội. Đoàn kết là sự nghiệp của toàn dân tộc của cả hệ thống chính trị mà hạt nhân lãnh đạo là các tổ chức đảng được thực hiện bằng nhiều hình thức, trong đó các chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước có ý nghĩa quan trọng hàng đầu.

Nghị quyết mới đây của Quốc hội về sửa đổi Hiến pháp đã xác định MTTQVN là “một bộ phận của hệ thống chính trị do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo”, thể chế hóa rõ hơn nội dung Cương lĩnh chính trị năm 2011 và Văn kiện Đại hội XIII của Đảng. Cương lĩnh đã khẳng định: “MTTQVN là một bộ phận của hệ thống chính trị, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo Mặt trận”. Văn kiện Đại hội XIII cũng nêu rõ phương thức: “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, MTTQVN và các tổ chức chính trị - xã hội làm nòng cốt để Nhân dân làm chủ”.

Như vậy, quy định mới này không chỉ khẳng định rõ địa vị pháp lý của MTTQVN là một trong ba bộ phận cấu thành hệ thống chính trị, mà còn nhấn mạnh vai trò trung tâm, liên kết giữa Nhân dân với Đảng và Nhà nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh.