Minh Guytar – Tiếng đàn qua lửa chiến trường và thương trường

Người chiến sĩ mang tên cây đàn

“Minh Guitar” là cái tên trìu mến mà cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 121 (Sư đoàn 345) đặt cho Trần Đức Minh, nhạc công Guitar của đội Tuyên văn Trung đoàn. Ngày nhập ngũ, giữa hàng nghìn tân binh mang theo hành trang của tuổi trẻ, Trần Đức Minh lại vác trên vai cây đàn của mình. Hình ảnh ấy có một nét riêng khó quên: anh mang vào quân ngũ không chỉ hành trang của người lính tương lai, mà còn mang theo một phần tâm hồn, một niềm đam mê đã gắn bó với mình từ trước.

Sau thời gian huấn luyện chiến sĩ mới, chính năng khiếu ấy đưa Minh Guitar về với Đội Tuyên văn Trung đoàn 121 (Sư đoàn 345) trong vai trò nhạc công Guitar. Tiếng đàn của anh theo đội đến các đơn vị đang bám chốt, đến những nơi bộ đội phải vượt suối, chèo đò, hành quân qua núi rừng; rồi theo những buổi biểu diễn phục vụ đồng bào ở vùng biên giới xa xôi, hẻo lánh, nơi cuộc sống khi ấy còn vô cùng thiếu thốn.

Sân khấu phần nhiều chỉ là một khoảnh đất được dọn phẳng. Ánh sáng là ngọn đèn măng-xông; âm thanh được khuếch đại bằng máy tăng âm V-26; phông màn có khi tận dụng từ vải dù pháo sáng. Sau buổi diễn, người lính văn công lại thu dọn, vác thiết bị trên vai, tiếp tục lên đường. Không có ánh đèn rực rỡ, không có tiện nghi sân khấu, nhưng có tiếng đàn, lời ca và tấm lòng của những người trẻ muốn đem niềm vui đến với đồng đội và nhân dân nơi biên ải.

Tiếng đàn của Minh Guitar không chỉ làm nền cho một tiết mục. Nó góp phần bồi đắp đời sống tinh thần, tiếp thêm niềm tin và nghị lực để cán bộ, chiến sĩ vững vàng bám chốt, yên tâm làm nhiệm vụ quốc phòng, cùng đồng bào xây dựng cuộc sống và bảo vệ từng tấc đất biên cương của Tổ quốc.  

Ngày 17 tháng 2 năm 1979, chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra. Với Minh Guitar, đó là thời khắc phải gác cây đàn lại, cầm súng bước vào cuộc chiến sinh tử. Người lính văn công từng mang tiếng nhạc đến các chốt tiền tiêu giờ cũng đứng giữa trận địa, đối diện với đạn pháo và cái chết cận kề. Tiếng đàn phải lặng đi; trước mắt anh là nhiệm vụ giữ chốt, giữ đất và cùng đồng đội sống còn giữa lửa đạn.

Trên mặt trận Hoàng Liên Sơn, tiếng pháo H12, pháo 130 ly gầm rít, dội xuống trận địa từng đợt dữ dội. Mặt đất rung lên, những sườn đồi như bị xé toạc; khói đen, bụi đất phủ kín không gian, cây rừng bị băm nát, đất đá tung lên mù mịt. Có lúc, người lính chưa kịp nhìn rõ điều gì vừa xảy ra thì một loạt pháo khác đã trút xuống. Giữa tiếng nổ chát chúa, họ phải bám công sự, giữ vị trí, tìm cách chuyển thương binh và đưa đạn, đưa lương thực lên chốt. Cơm ăn không đủ no, hậu cần có lúc không thể đưa hàng ra kịp; nước uống, thuốc men và từng miếng ăn đều trở thành điều quý giá. Cái đói, cái rét, sự mệt mỏi và nỗi căng thẳng kéo dài bủa vây người lính, nhưng không ai được phép rời vị trí chỉ vì kiệt sức.

Giữa khói lửa tháng 2 -1979, người lính mang cây đàn ấy bị thương nặng. Bàn tay trái – bàn tay từng lướt trên dây đàn, từng bấm nên những hợp âm làm ấm lòng đồng đội – đã nằm lại với chiến trường. Từ đó, cây đàn vẫn còn, tình yêu âm nhạc vẫn còn, nhưng con đường để anh tiếp tục chơi đàn như thuở trước đã khép lại…

Từ chiến trường về với thương trường

Minh Guitar trở về hậu phương với thương tật khá nặng, nhưng anh không chọn ngồi lại bên phần đời đã mất. Anh đứng dậy bước vào thương trường, góp phần chèo lái, đưa Tổng công ty Xây dựng số 8 của Bộ Giao thông Vận tải, qua những bước chuyển của nền kinh tế, doanh nghiệp từng bước chuyển sang mô hình công ty cổ phần, rồi phát triển thành Tập đoàn Đầu tư Xây dựng Kinh Đô. Minh Guitar trở thành người đứng đầu tập đoàn này.

Ba mươi năm. Một con số nghe qua tưởng chỉ là thời gian. Nhưng với một doanh nhân, ba mươi năm là hàng nghìn ngày phải nghĩ, hàng nghìn lần phải quyết định và không ít đêm công việc không chịu ngủ cùng người.

Nếu người chiến sĩ Điện Biên năm xưa phải “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt” để giữ trận địa, thì người doanh nhân cũng có những “trận địa” phải giữ bằng trí tuệ, nghị lực và sức chịu đựng.

Chỉ khác một điều: một bên là tiếng súng, một bên là tiếng đồng hồ đi qua những đêm không ngủ.

Cây Guitar của Minh Guitar có thể không còn vang lên giữa núi rừng Hoàng Liên Sơn như năm nào. Bàn tay trái đã không còn để anh bấm những phím đàn cũ, nhưng tiếng đàn ấy chưa bao giờ mất hẳn. Nó đã rời khỏi dây đàn để đi vào một miền khác: miền ký ức, cách sống và phẩm chất của con người.

Nó nằm trong sự cẩn trọng khi làm việc, trong bản lĩnh khi đứng trước khó khăn, trong cách anh chăm lo gia đình, trong những lần đưa tay giúp đồng đội và trong một nén hương dành cho người đã khuất.

Thiêng liêng nghĩa tình đồng đội

Tôi có may mắn ở cạnh Minh Guitar cả trong chiến trường và thương trường. Tôi nhận ra rằng bên trong người doanh nhân thành đạt hôm nay vẫn còn vẹn nguyên trái tim người lính Cụ Hồ. Người lính ấy không còn cầm súng, nhưng cách nhìn cuộc đời vẫn mang theo dấu vết của chiến trường.

Minh Guitar có thể bàn về một dự án, một công trình, một phương án kinh doanh rất quyết liệt. Nhưng chỉ cần câu chuyện chuyển sang đồng đội, giọng anh thường chùng xuống.

Đó là lúc tôi thấy Minh Guitar của ngày xưa trở về.

Các công trình của Kinh Đô đã hiện diện ở nhiều nơi tại Hà Nội. Những con số, những dự án, những tòa nhà… đều là dấu mốc của một quá trình phát triển.

Nhưng nếu hỏi tôi điều gì làm tôi quý Minh Guitar nhất, tôi sẽ không trả lời bằng một công trình mà trả lời bằng chữ TÌNH.

Minh Guitar nhớ đồng đội đã hy sinh, nhớ thương binh, nhớ gia đình liệt sĩ, nhớ những người còn khó khăn. Có khi là một chuyến xe, có khi là thuốc men, có khi là một món quà rất cụ thể. Những thứ nhìn trên giấy tờ chẳng có gì lớn, nhưng tình người vốn không đo bằng hóa đơn.

Anh tham gia, hỗ trợ những hoạt động chung của Ban Liên lạc CCB Trung đoàn 121. Đã là đồng đội thì năm mươi năm sau vẫn là đồng đội. Người còn thì nhớ người mất. Người khó thì người có điều kiện hơn chia sẻ.

Nhưng điều khiến tôi quý ở Minh Guitar không chỉ nằm ở những lần hỗ trợ có thể nhìn thấy hay kể thành câu chuyện. Đó còn là sự quan tâm thường trực, tự nhiên, gần như đã trở thành nếp sống.  

Minh Guitar không chỉ nhớ những người đã hy sinh, những thương binh hay những gia đình liệt sĩ trong những dịp kỷ niệm. Anh quan tâm đến những người còn đang sống, những người ngồi ngay bên cạnh mình, những đồng đội có thể đang cần một lời hỏi thăm, một sự thu xếp, một chút giúp đỡ đúng lúc. Có khi chỉ là nhìn thấy một người chưa được chăm lo chu đáo trong cuộc gặp; có khi là nhớ đến thuốc men, việc đi lại hay hoàn cảnh của một gia đình. Những điều ấy không ồn ào, nhưng làm cho tình đồng đội trở thành một việc làm cụ thể chứ không chỉ là lời nhắc về quá khứ.

Tôi vẫn muốn dùng hai chữ “đầy đặn” và “tròn trịa” khi nói về tình đồng đội ở Minh Guitar. Đầy đặn, bởi sự quan tâm của anh không chỉ hướng đến một vài người thân thiết mà lan đến những đồng đội quanh mình, nhất là những người từng chịu thương tật, mất mát hoặc còn khó khăn. Tròn trịa, bởi anh không chỉ nghĩ đến một việc riêng lẻ, mà thường để tâm đến cả hoàn cảnh và nhu cầu của người đối diện. Đó là sự chu đáo có cả mắt nhìn, trí nhớ, tình cảm và hành động.

Tình đồng đội, suy cho cùng, không phải chỉ là cùng nhau đi qua một trận đánh hay gặp lại nhau sau nửa thế kỷ. Tình đồng đội còn là khi gặp nhau hôm nay, người ta vẫn nhận ra nhau trong những điều nhỏ nhất; vẫn nghĩ xem người bên cạnh đã ăn chưa, có khỏe không, đi lại có thuận tiện không, gia đình có điều gì cần chia sẻ không. Minh Guitar giữ được điều ấy giữa những bộn bề của công việc và thương trường.  

Có lẽ bởi Minh Guitar từng đứng rất gần cái giá của sự hy sinh nên anh hiểu hơn ai hết: một người lính nằm xuống là một phần lịch sử nằm xuống cùng họ.

Nhưng ký ức thì không được phép chết. Từ đó hình thành trong anh một mong muốn: xây dựng một Đài hương tại Cầu Số 4, Kim Tân, Lào Cai – nơi những người lính Trung đoàn 121 từng chiến đấu trong những ngày tháng khốc liệt năm 1979.

Tôi không nghĩ đó chỉ là một công trình. Đó là một địa chỉ của ký ức. Một nơi để những người đang sống cúi đầu trước những người không thể trở về.

Minh Guitar từng mất một bàn tay ở nơi ấy. Nhưng điều anh muốn giữ lại không phải là nỗi đau của riêng mình. Anh muốn giữ lại ký ức của cả đồng đội.

Bây giờ, nếu ai hỏi tôi Minh Guitar là ai, tôi không muốn bắt đầu bằng chức danh Chủ tịch. Không muốn bắt đầu bằng những con số của doanh nghiệp. Cũng không muốn bắt đầu bằng những tòa nhà.

Tôi muốn gọi anh bằng cái tên chúng tôi đã gọi từ ngày còn rất trẻ: Minh Guitar. Hai chữ ấy có tiếng đàn. Có tuổi hai mươi. Có Đội Tuyên văn Trung đoàn 121 và đồng đội. Có những đêm rừng. Có những người lính ngồi quây quần bên nhau. Có tiếng cười. Và có cả những ánh mắt ngày ấy lén nhìn về phía cây đàn mà chàng trai hiền khô chẳng biết gì.

Minh Guitar đã đi qua chiến tranh mà không để chiến tranh làm khô cứng tâm hồn. Anh bước vào thương trường mà không để thương trường làm phai nghĩa tình. Anh có thành công nhưng vẫn nhớ những người từng ngồi bên mình trong một căn hầm, một trận địa, một chặng hành quân.

Minh Guitar là người để lại trong lòng đồng đội một tiếng đàn không tắt.

Và nếu phải nói ngắn gọn nhất về người bạn, người đồng đội, người doanh nhân ấy, tôi chỉ muốn nói: “Anh đã mang tiếng Guitar từ tuổi trẻ đi qua chiến tranh, mang bản lĩnh người lính vào thương trường và mang nghĩa tình đồng đội theo mình suốt cả cuộc đời.

Tác giả: Ký sự của nhà báo CCB Vũ Văn Hòa