VỀ LÀNG DU LỊCH ÔNG ĐỀ

Cái tên "Ông Đề" chẳng phải một mỹ từ được tạo nên bởi các nhà làm tiếp thị thời số hóa. Nó là tên một con rạch, một vùng đất, và xa hơn thế, nó chứa chan đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của người dân phương Nam.Truyền ngôn kể lại rằng, vào khoảng năm 1845, khi vùng đất Mỹ Khánh cũ còn là cõi hoang vu "muỗi băm như trấu, đỉa lội như bánh canh", có một cặp vợ chồng trẻ từ miền Trung tha phương cầu thực tìm đến. Người chồng tên Đề. Thấy dải đất ven sông Cần Thơ màu mỡ, cây cối tốt tươi, ông bà quyết định cắm sào bám trụ, khai hoang mở cõi. Bằng đôi bàn tay chai sạn và giọt mồ hôi mặn mòi của thời tiền nhân, ông bà Đề dỡ bụi, dọn bãi, biến vùng đất đầm lầy trở thành vườn tược, ruộng mật. Không dừng lại ở việc gieo mầm sự sống cho riêng mình, vợ chồng ông Đề còn rộng lòng đùm bọc, giúp đỡ bao dòng người tha phương sau đó về đây cùng lập ấp, gầy dựng xóm làng.

Do không có con cái nối dõi, ông bà xem cả xóm giềng như ruột thịt. Đến năm 1897, khi ông bà lần lượt gieo mình vào lòng đất mẹ, người dân Mỹ Ái vì xót thương và tri ân công đức đã lấy tên ông đặt cho dòng rạch chảy qua trước hiên nhà: Rạch Ông Đề. Từ một danh xưng nhân gian, tên người mở đất hóa thành tên con Rạch, tên đất, chảy qua bao thăng trầm lịch sử gần hai thế kỷ.

Nối dài ký ức

Hơn một trăm năm sau giai thoại ấy, mảnh đất Mỹ Ái lại đón nhận một khát vọng mới từ một người con được sinh ra và lớn lên ngay đầu vàm con rạch lịch sử – anh Lê Hải Phúc. Lớn lên từ làn nước mát mẻ của dòng sông quê hương , chứng kiến sự đổi thay của thời đại khi nhịp sống công nghiệp tràn về làm phôi pha nhiều nét văn hóa truyền thống, anh Phúc không khỏi trăn trở. Đứng trước bờ rạch Ông Đề khi bước vào tuổi "tứ tuần", cái tuổi con người ta thường ngoái lại chốn xưa để tìm khoảng lặng, ý tưởng về một làng du lịch sinh thái mang tên tiền nhân được phôi thai.

Làng du lịch sinh thái Ông Đề ra đời không đơn thuần là một mô hình kinh doanh du lịch miệt vườn. Đó là nỗ lực gom nhặt lại những mảnh vỡ ký ức về một Nam Bộ xưa: từ mái nhà sàn gỗ kiên cố ven rạch, những nhịp cầu ván lắc lư, cho đến hơi thở của bờ mương, vườn cây, ao cá. Với quy mô phát triển mở rộng lên gần 10ha, nơi đây tái hiện trọn vẹn một không gian làng quê sông nước trù phú.

Về Làng du lịch Ông Đề, cái ngột ngạt của còi xe và khói bụi chốn thị thành lập tức bị đẩy lùi đằng sau lưng. Nhường chỗ cho giác quan là vị ngọt dịu của không khí rợp bóng cây xanh, hương thơm thanh khiết của hàng dừa khi ra bông kết trái, và tiếng chim hót rộn rã trong những vòm lá sầu riêng, chôm chôm, vú sữa. Không gian rộng lớn nơi đây được bao bọc bởi những rãnh nước uốn lượn, tạo nên một hệ sinh thái trù phú – nơi mà màu xanh của lá, màu nâu của bùn đất và màu vàng của nắng miệt vườn hòa vào nhau thành một bức họa yên bình.

Khúc ca tuổi trẻ và bản hòa tấu trò chơi dân gian

Cái thần thái thực sự khiến nơi đây trở nên sống động và bứt phá trên bản đồ du lịch TP Cần Thơ chính là nhịp sống năng động, là tiếng cười rộn rã của du khách mỗi khi khoác lên mình bộ đồ bà ba nâu sồng.Đó là một nét văn hóa trải nghiệm hiếm có. Ở Làng du lịch Ông Đề, mọi khoảng cách địa vị, giàu nghèo hay tuổi tác dường như bị xóa bỏ hoàn toàn ngay khoảnh khắc du khách thay ra những bộ trang phục thời thượng để mặc vào chiếc áo bà ba truyền thống, chiếc khăn quàng rằn ri và chiếc nón lá chóp nhọn. Họ trở thành những người nông dân Nam Bộ thực thụ, sẵn sàng dấn thân vào trận địa của những trò chơi dân gian sôi nổi.Tại khu vực trò chơi dưới nước, bức tranh sinh hoạt miệt vườn được tái hiện rực rỡ nhất. Tiếng hò reo vang động cả một góc kênh khi từng tốp bạn trẻ thử thách lòng dũng cảm và sự khéo léo trên chiếc cầu lắc. Chiếc cầu gỗ bắt ngang qua hồ nước tròng trành theo từng nhịp nhún của người chơi, để rồi những tiếng la hét thích thú vang lên trước khi ai đó hụt chân rơi tõm xuống nước.

Ở một khoảng mương khác, hoạt động "tát mương bắt cá" lại mang đến một mảng màu rộn rã khác. Xắn cao gấu quần, chân đạp xuống lớp bùn phù sa mát lạnh, tay cầm chiếc nơm gỗ hay chỉ bằng đôi bàn tay trần, du khách cùng nhau truy lùng những chú cá lóc, cá điêu hồng quẫy nước điệu nghệ. Hình ảnh những cậu ấm cô chiêu chốn thành thị, vốn quen với bàn phím và màn hình điện thoại, nay lấm lem bùn đất từ đầu đến chân nhưng ánh mắt lại ngời lên sự sảng khoái kỳ lạ, chính là minh chứng cho sức mạnh chữa lành của thiên nhiên và văn hóa bản địa.

Nếu thích sự lắng đọng, người ta có thể chọn ngồi trên chiếc xuồng ba lá. Tay bơi dầm, xuồng len lỏi qua từng kênh rạch nhỏ xanh mướt mát. Đưa tay lên là có thể chạm vào những chùm trái cây trĩu quả ngay trên đầu; phóng tầm mắt ra xa là cảnh tượng yên bình của khu homestay nhà gỗ ven sông với những mái lá ngát hương hoa dại. Nơi ấy, thời gian như trôi chậm lại, nhường chỗ cho những hơi thở sâu và những nhịp đập êm đềm của tâm hồn.

 Đậm đà hương vị phù sa và nghĩa tình người miền Tây

Dốc hết sức cho những trò chơi vận động, khi cái bụng đã bắt đầu thèm khát, cũng là lúc ẩm thực Ông Đề cất lời gọi mời du khách. Văn hóa ẩm thực Nam Bộ vốn không cầu kỳ trong cách trình bày kiểu cung đình, nhưng lại chinh phục lòng người bằng tính nguyên bản tươi ngon và sự đậm đà trong cách nêm nếm.Dưới những gian nhà lá lợp bằng lá dừa nước mát rượi, mâm cơm quê được dọn ra thơm lừng góc bếp. Đó là con cá lóc nướng trui da xém đen nhưng thịt bên trong trắng ngần, ngọt lịm, cuốn cùng bánh tráng, rau sống vườn nhà và chấm vào chén nước mắm me me cay nồng. Đó là đĩa cá điêu hồng chiên xù vảy giòn rụm, nồi lẩu mắm ngút ngàn khói với sự góp mặt của hàng chục loại rau dại miền sông nước như bông súng, điên điển, so đũa, rau đắng, lẩu gà lá giang thơm nức.Đặc biệt, không thể không nhắc đến góc "Bánh xèo cô Tư" – một biểu tượng ẩm thực giản dị của làng. Ngồi bên bếp lửa hồng ngoài trời, lắng nghe tiếng "xèo" vang lên giòn giã khi muỗng bột mỳ pha nghệ tươi chạm vào lòng chảo nóng hổi, du khách như thấy cả một khoảng trời tuổi thơ ùa về. Chiếc bánh xèo vàng ươm, rìa bánh giòn tan, nhân bên trong đầy đặn tôm, thịt, củ hũ dừa ngọt thanh, ăn kèm với đĩa rau rừng tươi ngon vừa hái ngoài bờ rạch.Ẩm thực ở Ông Đề không chỉ là bữa ăn để no bụng, mà đó là hành trình thưởng thức văn hóa. Mỗi món ăn mang theo hương vị của phù sa, vị mặn mòi của mồ hôi người lao động và tấm lòng hiếu khách của người dân miền Tây – những con người "ăn đàng hoàng, sống thật thà", lúc nào cũng muốn đãi khách bằng những gì ngon nhất, trọn vẹn nhất.

 Đêm lửa trại và tiếng vọng từ nguồn cội

Khi hoàng hôn ngả bóng tím thẫm xuống rạch Ông Đề, dải đất này khoác lên mình một diện mạo hoàn toàn khác mang tên "Ông Đề By Night". Sự sôi động của ban ngày nhường chỗ cho một bầu không khí lung linh, huyền ảo của những đêm lửa trại và lưu trú homestay.Bên bếp lửa hồng bùng cháy giữa khoảng sân rộng, tiếng nổ lách tách của củi khô hòa cùng tiếng đàn guitar, tiếng hát Lô tô show nhộn nhịp đậm chất miền Tây. Mọi người quây quần bên nhau, cùng nướng bắp, nướng khoai, thưởng thức tiệc buffet đồng quê và trao cho nhau những câu chuyện đời, chuyện nghề.Và có lẽ, điều đọng lại sâu xa nhất trong lòng những ai từng gắn bó với Ông Đề chính là tính chu kỳ của văn hóa tâm linh. Hằng năm, cứ đến ngày 20 tháng 02 âm lịch, Làng du lịch sinh thái Ông Đề lại trang trọng tổ chức Lễ giỗ Ông Đề kéo dài rộn rã.Trong không khí trang nghiêm của phần lễ rước bài vị, mâm cúng được chuẩn bị chỉn chu với bánh tét lá cẩm, bánh ít trần, cá lóc nướng, thịt kho riệu, cơm gạo nàng hương... Dân làng cùng du khách thập phương lại chắp tay hướng về tiền nhân. Tiếng ngân vọng cổ, điệu lý của các nghệ sĩ hòa cùng tiếng gió xào xạc bờ rạch làm sống lại cả một miền ký ức. Bề nổi là một sự kiện văn hóa – du lịch, nhưng phần chìm sâu thẫm chính là sự tiếp nối của đạo lý. Người đời nay vui chơi trên mảnh đất này, làm kinh tế trên dải đất này, nhưng không hề quên ơn người đã đặt những bước chân đầu tiên đốn cây, mở rạch từ gần hai trăm năm trước.

 Nốt nhạc trầm giữa dòng chảy hiện đại

Với tầm nhìn làm du lịch bền vững chứ không "ăn xổi ở thì", Làng du lịch Ông Đề luôn lấy sự chân thành và bản sắc làm kim chỉ nam. Dẫu trải qua bao thăng trầm và đổi thay của thời đại, giá trị cốt lõi của Ông Đề vẫn nằm ở tinh thần bản địa: "Lấy con người làm trung tâm, lấy văn hóa bản địa làm nền tảng, lấy sự bền vững làm định hướng lâu dài".Rời Làng du lịch sinh thái Ông Đề khi những ánh đèn điện bắt đầu phản chiếu xuống mặt nước rạch Ông Đề, lòng người lữ khách không khỏi dâng lên một niềm xao xuyến.

Ông Đề hôm nay không còn là con rạch hoang vắng của năm 1845, cũng không chỉ là một địa danh địa lý nằm trên bản đồ phường An Bình. Nơi đây đã trở thành một biểu tượng cho sự giao thoa hài hòa giữa quá khứ và hiện tại. Nó nhắc nhở chúng ta rằng: giữa nhịp sống hiện đại vội vã, con người ta vẫn luôn có một chốn để trở về. Trở về để được lấm lem bùn đất, để được cười thả ga với những trò chơi vô tư thời thơ dại, để ăn một chén cơm quê ngọt ngào và để cúi đầu cảm ơn những giọt mồ hôi đổ xuống của các bậc tiền nhân đã ngã xuống cho dải đất này mãi mãi xanh tươi.