Khi “phê bình” cứu trợ trở thành mưu mô gây hoang mang

Những nhận định sai lệch này không chỉ gây nhiễu loạn thông tin, mà còn vô tình làm tổn thương niềm tin của nhân dân đối với những lực lượng đang trực tiếp đối mặt hiểm nguy vì cuộc sống bình yên của cộng đồng. Nhận diện và phản bác các luận điệu thiếu trách nhiệm ấy là yêu cầu cần thiết để gìn giữ tinh thần đoàn kết dân tộc trong thời điểm khó khăn.

Thiên tai cực đoan không thể đánh giá bằng cảm tính

Những đợt mưa lũ vừa qua tại miền Trung, Tây Nguyên và nhiều tỉnh phía Bắc đã vượt xa mọi dự báo thông thường, như: lượng mưa kỷ lục, nhiều khu vực nước dâng đột ngột, sạt lở xảy ra liên hoàn, chia cắt cả một vùng rộng lớn.

Đây là loại hình thiên tai cực đoan, “chưa từng có trong lịch sử” ở nhiều địa phương, khiến công tác ứng phó gặp vô vàn thách thức.

Trong bối cảnh ấy, một số bình luận vội vã trên mạng xã hội cho rằng lực lượng cứu hộ “phản ứng chậm”, “thiếu linh hoạt”, hay đưa ra những so sánh đơn giản với các sự kiện bình thường.

Đó là những cách nhìn phiến diện, bỏ qua thực tế rằng ngay cả những quốc gia có năng lực ứng phó hàng đầu cũng gặp khó khăn khi đối diện thiên tai vượt mọi kịch bản. Không thể sử dụng suy luận cảm tính để phán xét một nhiệm vụ có tính chất đặc biệt nguy hiểm, đòi hỏi phối hợp lực lượng lớn, điều kiện thời tiết khắc nghiệt và địa bàn phức tạp.

Một số ý kiến còn cho rằng Nhà nước “độc quyền cứu hộ”, không cho các tổ chức dân sự tham gia. Nhận định này hoàn toàn sai lệch và thể hiện sự thiếu hiểu biết về phương châm “4 tại chỗ” (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ) đã được áp dụng nhiều năm và chứng minh hiệu quả.

Trong “lực lượng tại chỗ” có cả nhân dân, lực lượng dân phòng, đội xung kích cộng đồng và các nhóm thiện nguyện.

Không có bất kỳ quy định nào cấm các tổ chức xã hội tham gia hỗ trợ cứu nạn. Thực tế thời gian qua đã chứng kiến hàng trăm đoàn thiện nguyện từ khắp nơi về hỗ trợ các địa bàn bị ngập sâu, chia cắt. Chính quyền địa phương, lực lượng vũ trang luôn sẵn sàng hướng dẫn, phối hợp để bảo đảm an toàn cho người tham gia cứu trợ.

Quân đội giữ vai trò nòng cốt trong tìm kiếm cứu nạn không phải để “độc quyền”, mà để bảo đảm tính kỷ luật, thống nhất và an toàn trong một nhiệm vụ có độ rủi ro cao. Đó là yêu cầu mang tính nguyên tắc, không thể thay thế bằng hoạt động tự phát.

Vì sao lực lượng vũ trang luôn có mặt đầu tiên?

Một số bài viết trên mạng xã hội đặt vấn đề rằng lực lượng vũ trang “phải xin lệnh”, “điều hành lòng vòng”, nên không thể nhanh bằng các nhóm dân sự tự phát. Đây là nhận định sai hoàn toàn về cơ chế chỉ huy của Quân đội và Công an.

Thứ nhất, lực lượng vũ trang luôn coi phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn là nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình. Với cơ chế trực sẵn sàng chiến đấu, ngay khi có cảnh báo, các đơn vị lập tức triển khai kế hoạch, chuẩn bị quân số, phương tiện và xác định các hướng cơ động.

Thứ hai, trước khi bão lũ xảy ra, các cấp đã ban hành công điện, phân công nhiệm vụ, giao quyền chủ động cho người chỉ huy ở địa bàn. Bởi vậy, khi tình huống xuất hiện, các đơn vị chỉ cần một mệnh lệnh ngắn gọn để toàn bộ lực lượng cơ động ngay. Việc trao đổi giữa các chỉ huy không phải “thủ tục hành chính”, mà là phương thức bảo đảm an toàn khi phải xử lý tình huống phức tạp, liên quan nhiều khu vực, nhiều lực lượng.

Thứ ba, lực lượng vũ trang có trang bị chuyên dụng, phương tiện vượt địa hình, kỹ năng cứu nạn trong nước xiết, sạt lở đất, hầm sập, lũ quét… Những yếu tố này giúp họ tiếp cận nhanh chóng các địa bàn nguy hiểm, điều mà các nhóm dân sự khó có thể đảm đương.

Trong thực tế, không ít trường hợp lực lượng chức năng còn phải cứu chính những người thiện nguyện tự phát gặp nạn do thiếu kỹ năng và trang bị. Điều đó cho thấy tinh thần vì dân là đáng trân trọng, nhưng không thể thay thế lực lượng chuyên nghiệp trong các tình huống rủi ro cao.

Không để các luận điệu sai trái làm tổn thương niềm tin

Đêm ngày 20-11, đang công tác tại nước ngoài nhưng người đứng đầu Chính phủ đã triệu tập hội nghị trực tuyến về nước để chỉ đạo công tác cứu hộ cứu nạn tại các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên đang ngập lụt diện rộng. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Cứu người là ưu tiên số một, là nhiệm vụ cấp thiết và quan trọng nhất trong thời điểm hiện nay.

Thủ tướng yêu cầu các lực lượng “4 tại chỗ”: Bằng mọi cách phải tiếp cận được người dân ngay trong đêm, đưa họ đến nơi an toàn, không để ai bị thiếu đói, bỏ lại phía sau”.

Thủ tướng kêu gọi toàn dân, toàn quân phát huy truyền thống tương thân tương ái: “Ai có gì giúp nấy, ai có của góp của, ai có công góp công”, chung tay cùng Nhà nước hỗ trợ đồng bào vượt qua hoạn nạn.

Trong thiên tai, người dân cần sự bình tĩnh, đoàn kết và niềm tin vào lực lượng đang trực tiếp bảo vệ họ. Những ý kiến quy chụp, thiếu căn cứ, xuyên tạc nỗ lực cứu hộ không chỉ gây nhiễu loạn thông tin mà còn làm tổn hại hình ảnh những người lính đang dầm mình trong mưa lũ để cứu dân.

Phản biện là quyền của mỗi người, nhưng phản biện phải dựa trên hiểu biết và trách nhiệm. Không thể lợi dụng hoàn cảnh khó khăn của đồng bào để gieo rắc hoài nghi, kích động, làm suy yếu sức mạnh đoàn kết dân tộc.

Trong những thời khắc gian nan, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Quân đội, Công an, dân quân tự vệ không quản hiểm nguy, băng mình trong nước lũ, dùng chính sinh mạng của mình để bảo vệ dân đã trở thành điểm tựa tinh thần lớn lao.

Cùng với đó là hàng triệu tấm lòng thiện nguyện từ khắp mọi miền đất nước, chung tay hỗ trợ đồng bào gặp nạn. Đó là sức mạnh tổng hợp, là truyền thống nhân ái của dân tộc Việt Nam.

Bởi vậy, thay vì tranh luận thiếu căn cứ, mỗi người hãy hành xử một cách tỉnh táo, nhân văn và trách nhiệm. Ai có thể góp công thì góp công, góp của thì góp của; ai không trực tiếp giúp được thì cũng đừng gieo rắc những thông tin sai lệch làm tổn thương tinh thần chung.

Thiên tai càng phức tạp, tinh thần đoàn kết càng phải giữ vững. Mỗi hành động, mỗi lời nói đúng đắn trong lúc này đều góp phần làm mạnh thêm trận tuyến lòng dân, bức tường kiên cố giúp đất nước vượt qua bão lũ.