Điểm tựa bình yên nơi thượng nguồn sông Đà

Vượt qua hơn 600 km từ Hà Nội, chúng tôi đến xã Thu Lũm, tỉnh Lai Châu vào một ngày cuối năm giáp Tết Bính Ngọ. Trong màn sương núi bảng lảng, con đường đèo dốc uốn lượn quanh co đưa chúng tôi theo ánh đèn sáng phía lưng chừng núi tới Đồn biên phòng Thu Lũm.

Ấn tượng đầu tiên khi chúng tôi bước xuống xe là một khuôn viên rộng, sạch đẹp với những bồn hoa, cây cảnh được cắt tỉa khéo léo, đẹp mắt.

Thiếu tá Nguyễn Minh Chức, Chính trị viên Đồn biên phòng Thu Lũm, cho biết: Thu Lũm là xã biên giới có vị trí chiến lược quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và đối ngoại của tỉnh. Sau sáp nhập xã có diện tích tự nhiên trên 25 nghìn ha, đường biên giới dài hơn 51,5km với 16 mốc quốc giới; có 17 bản, 1.129 hộ, 5.255 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Hà Nhì, Dao, La Hủ… Trên địa bàn có hai đồn biên phòng đứng chân, trong đó Đồn biên phòng Thu Lũm phụ trách 9 bản là Ló Na, Thu Lũm, Thu Lũm 2, U Ma, Pa Thắng, Gò Khà, Coòng Khà, Là Si, Á Chè.

Xã Thu Lũm là vùng đất ở thượng nguồn sông Đà với độ cao trên 1.500 mét so với mực nước biển, là nơi cư trú tập trung của đồng bào dân tộc Hà Nhì, chiếm tỷ lệ 90% dân số toàn xã, ngoài ra còn có người dân tộc La Hủ, Dao và người dưới xuôi lên sinh sống. Là xã biên giới xa nhất của tỉnh Lai Châu, Thu Lũm có địa hình hiểm trở với đồi núi có độ dốc cao, giao thông đi lại khó khăn, vì vậy địa phương từng là một trong những xã có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất cả nước. Nhưng những năm gần đây, bộ mặt bản làng đã đổi mới, cuộc sống người dân đã có nhiều thay đổi.

5 giờ sáng, ba hồi kẻng vang lên, vọng khắp bản làng, báo hiệu một ngày mới. Cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Thu Lũm, như thường lệ, ai vào việc nấy. Công tác chuẩn bị cho chuyến tuần tra biên giới cũng được tiến hành khẩn trương. Đồn Biên phòng Thu Lũm quản lý 36,245 km đường biên với 15 cột mốc, từ mốc 19 đến mốc 33. Nhiều khu vực tuần tra vách núi cheo leo và chưa có đường giao thông, từ đồn phải đi cả ngày mới tới. Mỗi chuyến đi làm nhiệm vụ tuần tra biên giới thường kéo dài khoảng 5 đến 7 ngày. Vì vậy các chiến sĩ biên phòng phải mang theo rất nhiều đồ dùng thiết yếu, chiếc ba lô như một “kho nhu yếu phẩm” di động.

Chúng tôi được Trung tá Đồn trưởng Lù Lù Chừ, người đã có hơn 16 năm gắn bó với màu áo biên phòng, dẫn đi thăm Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Thu Lũm. Thầy hiệu trưởng Bùi Văn Đông xúc động tâm sự: “Hôm nay là ngày rất vui của thầy và trò nhà trường chúng tôi. Nhờ sự quan tâm của Đồn biên phòng Thu Lũm, đặc biệt nhờ sự vận động và kết nối của đồng chí Đồn trưởng Lù Lù Chừ, trường Tiểu học Thu Lũm đã được nhận nhận món quà lớn và ý nghĩa từ Công ty Silver Light và các nhà hảo tâm. 100 bộ chăn, đệm và 240 bộ áo khoác ấm đồng phục mùa đông cho học sinh toàn trường là ước mơ của cán bộ, giáo viên của nhà trường trong nhiều năm. Thay mặt nhà trường, tôi xin bày tỏ sự biết ơn đối với tấm lòng của các tổ chức, cá nhân đã ủng hộ, giúp đỡ, để các em học sinh bớt khó khăn, cố gắng vươn lên trở thành những công dân có ích”.

Chia tay thầy và trò trường tiểu học Thu Lũm, chúng tôi tiếp tục hành trình đến thăm các bản. Dọc theo con đường bê tông liên thôn, có thể thấy rõ diện mạo mới của một bản làng vùng cao biên giới, khi bên cạnh kiến trúc truyền thống với những ngôi nhà trình tường san sát còn có khu bản mới với các công trình điện, đường, trường, trạm rất tiện nghi; các cửa hàng dịch vụ sửa chữa xe máy, in-tơ-nét, nhà văn hóa thể thao,…

Bản Pa Thắng cách trung tâm xã Thu Lũm khoảng 14 km. Trước kia, đường sá đi lại khó khăn, chủ yếu là đường đi bộ theo đường mòn, từ bản Thu Lũm đến Pa Thắng phải đi mất 4-5 giờ đồng hồ. Nay đường đã được bê tông hóa nên có thể dễ dàng, nhanh chóng di chuyển bằng xe ô tô đến tận bản.

Anh Chu Pó Hừ - Trưởng bản Pa Thắng cho biết: Bản hiện có 71 hộ, gần 380 nhân khẩu, 100% là người dân tộc Hà Nhì. Bản được giao quản lý trên 1.238 héc ta rừng, trong đó có khu rừng trên đoạn biên giới dài hơn 4km. Những năm qua, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các cơ quan chức năng, các đơn vị, đặc biệt là Đồn biên phòng Thu Lũm đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, vận động Nhân dân tham gia bảo vệ rừng và phòng chống cháy rừng. Tất cả các hộ dân đều ký cam kết bảo vệ rừng. Việc bảo vệ rừng còn được đưa vào hương ước của bản, có quy chế xử phạt cụ thể đối với người vi phạm. Đội xung kích bảo vệ rừng và phòng chống cháy rừng với sự tham gia của tất cả các hộ dân trong bản cũng chính là tổ tự quản đường biên, cột mốc, cùng tham gia với bộ đội biên phòng và các lực lượng chức năng tuần tra bảo vệ rừng và đường biên, mốc giới.

Bên cạnh nhiệm vụ quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội vùng biên, Đồn biên phòng Thu Lũm còn đồng hành cùng nhân dân phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống; phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn; tham gia xây dựng nông thôn mới, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, chăm lo an sinh xã hội tại địa phương.

Mỗi năm, Đồn Biên phòng Thu Lũm tổ chức tuyên truyền cho hàng nghìn lượt người; huy động hàng trăm lượt ngày công giúp dân thu hoạch mùa vụ. Đồn còn kêu gọi lắp hệ thống đèn từ Pa Thắng đến Hòn Đá Trắng, lắp đèn chiếu sáng bằng năng lượng mặt trời cho bản Là Si.

Năm 2025, thời tiết cực đoan, mưa kéo dài gây sạt lở nhiều tuyến đường, gây ách tắc giao thông nhiều ngày. Thời điểm cuối tháng 3 xuất hiện 3 trận mưa to, gió lốc gây thiệt hại về tài sản của Nhân dân. Chỉ huy Đồn là cử 31 lượt cán bộ, chiến sĩ xuống cơ sở phối hợp với chính quyền địa phương và các lực lượng khắc phục hậu quả thiên tai, ổn định cuộc sống cho người dân. Đơn vị cũng đã cử 190 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia giúp dân xoá nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn.

 Mỗi độ tết đến xuân về, Đồn biên phòng Thu Lũm lại chủ trì chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, với nhiều hoạt động ý nghĩa như: Giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể thao; tổ chức chơi trò chơi truyền thống và lễ hội đặc sắc, tiêu biểu của đồng bào các dân tộc trên địa bàn; gói bánh chưng, giã bánh dày; tổ chức thăm hỏi, tặng quà gia đình liệt sĩ, cán bộ lão thành cách mạng, thương binh, bệnh binh; tặng quà hộ nghèo,...; tổ chức khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho người dân; chúc Tết cấp ủy, chính quyền địa phương, các tổ, chốt cắm địa bàn hoặc làm nhiệm vụ phòng, chống xuất, nhập cảnh trái phép; tặng quà, học bổng cho học sinh trong Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” của đơn vị và Dự án “Cán bộ chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường”,… Được biết, đơn vị đang đỡ đầu 10 cháu trong Dự án “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường” và 3 cháu trong Chương trình “Nâng bước em tới trường – Con nuôi đồn Biên phòng”, mỗi cháu được hỗ trợ 500.000 đồng/tháng đến hết lớp 12.

Tạm biệt Thu Lũm, chúng tôi mang theo hương thơm của sả hòa cùng sương núi, gió ngàn và sắc màu ấm áp của những bản làng trên dải biên cương Tây Bắc. Nơi ấy, Đồn biên phòng chính là điểm tựa bình yên của đồng bào các dân tộc nơi thượng sông Đà. Những người lính mang quân hàm xanh tiếp tục phát huy phẩm chất, truyền thống cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”, ngày đêm bám bản, vừa làm nhiệm vụ giữ vững chủ quyền biên giới, vừa góp sức cùng đồng bào các dân tộc vùng cao xây dựng cuộc sống mới, góp phần củng cố nền Biên phòng toàn dân, thế trận Biên phòng toàn dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh Nhân dân ngày càng vững chắc./.