Bài 1: Nâng tầm đối ngoại quốc phòng trong tổng thể đường lối đối ngoại của Đảng

Trong tiến trình cách mạng Việt Nam, đối ngoại quốc phòng luôn là bộ phận hữu cơ của đường lối đối ngoại của Đảng, gắn chặt với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bước vào kỷ nguyên phát triển nhanh và bền vững, trong bối cảnh cục diện thế giới biến động nhanh, phức tạp, khó lường, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định và nâng tầm tư duy chiến lược về đối ngoại quốc phòng, coi đây là một trụ cột quan trọng trong tổng thể nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và đối ngoại, thể hiện rõ tầm nhìn “bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa”.

Tất yếu khách quan của tư duy bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới

Thực tiễn quốc tế cho thấy cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; xung đột vũ trang cục bộ, tranh chấp chủ quyền, an ninh phi truyền thống gia tăng; các thách thức an ninh đan xen, tác động trực tiếp đến môi trường hòa bình, ổn định của mỗi quốc gia.

Trong bối cảnh đó, bảo vệ Tổ quốc không thể chỉ dừng ở phản ứng khi xung đột xảy ra, mà phải được triển khai chủ động, toàn diện, từ sớm, từ xa bằng tổng hợp các biện pháp chính trị, ngoại giao, quốc phòng, an ninh.

Kế thừa và phát triển tư duy chiến lược của các nhiệm kỳ trước, Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu kết hợp chặt chẽ quốc phòng với đối ngoại; coi đối ngoại quốc phòng là phương thức quan trọng để giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tranh thủ nguồn lực bên ngoài, nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam.

Đây không chỉ là điều chỉnh về phương thức hành động, mà là bước phát triển về nhận thức chiến lược, phù hợp xu thế thế giới và điều kiện cụ thể của đất nước.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhiều lần khẳng định, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới phải được tiến hành khi nước chưa nguy, bằng tư duy chiến lược và sự chủ động về đối ngoại. Trong đó, Quân đội nhân dân Việt Nam giữ vai trò nòng cốt thực hiện đối ngoại quốc phòng, góp phần tạo dựng lòng tin, ngăn ngừa xung đột, hóa giải nguy cơ chiến tranh từ sớm.

Nâng tầm đối ngoại quốc phòng trong tổng thể đường lối đối ngoại

Điểm nổi bật trong tinh thần Đại hội XIV là đặt đối ngoại, hội nhập quốc tế ngang tầm với quốc phòng, an ninh trong chiến lược bảo vệ và phát triển đất nước.

Tư duy xuyên suốt được xác lập là đối ngoại không chỉ phục vụ phát triển kinh tế, mà còn trực tiếp phục vụ nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc; ngược lại, quốc phòng không chỉ là “lá chắn”, mà còn là công cụ chủ động kiến tạo môi trường hòa bình.

Đại hội XIV yêu cầu xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đồng thời chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về quốc phòng, mở rộng và làm sâu sắc quan hệ quốc phòng với các nước, đối tác, tổ chức quốc tế trên cơ sở độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa.

Quân ủy Trung ương xác định rõ, đối ngoại quốc phòng phải vừa kiên định nguyên tắc, vừa linh hoạt về sách lược; vừa hợp tác, vừa đấu tranh; vừa mở rộng quan hệ, vừa giữ vững độc lập, tự chủ; không để bị lôi kéo, phụ thuộc hoặc rơi vào thế đối đầu.

Đây là yêu cầu có tính nguyên tắc, đồng thời là thước đo bản lĩnh chính trị, trí tuệ và nghệ thuật xử lý quan hệ quốc tế của Quân đội trong giai đoạn mới.

Biểu hiện sinh động của tư duy “bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa”

Tư duy “bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa” được cụ thể hóa bằng các hoạt động đối ngoại quốc phòng ngày càng thực chất, hiệu quả. Thông qua đối thoại, hợp tác, trao đổi đoàn, tham gia các cơ chế đa phương, Việt Nam từng bước xây dựng lòng tin chiến lược, tạo đan xen lợi ích, góp phần giảm thiểu nguy cơ xung đột, đối đầu.

Đại hội XIV nhấn mạnh phát huy vai trò đối ngoại quốc phòng trong ngăn ngừa, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh, bảo vệ vững chắc chủ quyền, lợi ích quốc gia - dân tộc bằng biện pháp hòa bình. Đây là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, về “dĩ bất biến, ứng vạn biến” trong xử lý các vấn đề đối ngoại.

Trong nhận thức mới đó, Quân đội nhân dân Việt Nam không chỉ là lực lượng chiến đấu, mà còn là lực lượng tiên phong trên mặt trận đối ngoại, góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam yêu chuộng hòa bình, là đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Đối ngoại quốc phòng vì thế không chỉ phục vụ trực tiếp nhiệm vụ quốc phòng, mà còn góp phần củng cố nền tảng chính trị - đối ngoại, tạo thế và lực mới cho đất nước.

Cơ sở lý luận và thực tiễn cho bước phát triển mới

Những định hướng lớn của Đại hội XIV về đối ngoại quốc phòng được xây dựng trên cơ sở tổng kết sâu sắc 40 năm đổi mới, đặc biệt là kết quả triển khai nghị quyết các nhiệm kỳ trước.

Thực tiễn khẳng định, chỉ khi chủ động về đối ngoại quốc phòng, chúng ta mới có thể chủ động về chiến lược bảo vệ Tổ quốc.

Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện tư duy, làm rõ hơn nội hàm, mục tiêu, phương thức triển khai đối ngoại quốc phòng; bảo đảm vừa phù hợp luật pháp quốc tế, vừa sát với điều kiện, lợi ích của Việt Nam; vừa góp phần giữ vững hòa bình, vừa kiên quyết bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia - dân tộc.

Nhận thức đúng về công tác đối ngoại quốc phòng sẽ dẫn tới hành động quốc phòng đúng. Từ nền tảng nhận thức chiến lược của Đại hội XIV, đối ngoại quốc phòng Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới chủ động hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn. Đó là bước đi tất yếu trong tiến trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới; là minh chứng cho sự trưởng thành về tư duy chiến lược của Đảng trong xử lý mối quan hệ giữa phát triển và bảo vệ, giữa hợp tác và đấu tranh, giữa lợi ích quốc gia - dân tộc và trách nhiệm quốc tế.

Đối ngoại quốc phòng, vì thế, không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành quốc phòng, mà là một cấu phần quan trọng trong tổng thể đường lối đối ngoại của Đảng; là công cụ chiến lược để giữ vững môi trường hòa bình, ổn định lâu dài cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

• Xem tiếp Bài 2: Đối ngoại quốc phòng - Trụ cột bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa