Đưa pháp luật đến với người có công: Tri ân bằng những việc làm thiết thực

 Phóng viên: Thưa Tiến sĩ, vì sao Trung tâm Tư vấn Pháp luật tỉnh Quảng Trị xác định hỗ trợ pháp lý miễn phí cho gia đình chính sách và người có công với cách mạng là một trong những nhiệm vụ cần được quan tâm?

Tiến sĩ Mai Xuân Hiển: Theo tôi, đây không chỉ là hoạt động chuyên môn mà còn là trách nhiệm xã hội, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc Việt Nam. Để có được hòa bình, độc lập và cuộc sống hôm nay, biết bao thế hệ cán bộ, chiến sĩ, thương binh, bệnh binh, liệt sĩ và những người có công đã hy sinh tuổi trẻ, sức khỏe, thậm chí cả tính mạng. Nhiều gia đình vẫn mang trên mình những mất mát, đau thương do chiến tranh để lại. Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách chăm lo người có công. Tuy nhiên, trong thực tế, có những trường hợp người dân chưa nắm đầy đủ quy định pháp luật, chưa hiểu rõ quyền lợi của mình hoặc gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục hành chính, giải quyết tranh chấp đất đai, thừa kế, bảo hiểm xã hội và các vấn đề liên quan đến chế độ, chính sách. Chúng tôi mong muốn góp một phần công sức để những người đã cống hiến cho đất nước, cùng gia đình họ, được tiếp cận thông tin pháp luật chính xác, kịp thời và có thêm điều kiện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình.

Phóng viên: Những vấn đề pháp lý nào cần được quan tâm đối với thương binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng?

Tiến sĩ Mai Xuân Hiển: Các vấn đề pháp lý rất đa dạng. Có trường hợp liên quan đến giấy tờ nhà đất, quyền sử dụng đất, phân chia di sản thừa kế; có trường hợp cần tìm hiểu về chế độ ưu đãi người có công, bảo hiểm xã hội, quyền lợi dân sự hoặc thủ tục khiếu nại, kiến nghị.Đối với một số gia đình, vướng mắc có thể bắt nguồn từ hồ sơ thất lạc, giấy tờ chưa thống nhất hoặc việc thay đổi thông tin qua nhiều thời kỳ. Cũng có trường hợp người dân không biết cần liên hệ cơ quan nào, chuẩn bị tài liệu gì, thời hạn thực hiện ra sao. Vì vậy, khi tiếp nhận đề nghị, chúng tôi xem xét cụ thể hoàn cảnh, tài liệu và nội dung vụ việc; đối chiếu quy định pháp luật hiện hành để hướng dẫn phù hợp. Nếu thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan nhà nước, chúng tôi hướng dẫn người dân thực hiện đúng trình tự, thủ tục. Nếu phát sinh tranh chấp, cần làm rõ căn cứ pháp lý, chứng cứ và phương án bảo vệ quyền lợi theo quy định. Điều quan trọng là không đưa ra lời hứa vượt quá khả năng hoặc cam kết chắc chắn kết quả khi chưa đủ căn cứ. Tư vấn đúng pháp luật, trung thực và có trách nhiệm chính là cách bảo vệ người dân tốt nhất.

Phóng viên: Trung tâm thực hiện việc tư vấn miễn phí như thếnào để những người có hoàn cảnh khó khăn thực sự được thụhưởng?

Tiến sĩ Mai Xuân Hiển: Trung tâm xác định phải tạo điều kiệnđể người dân dễ tiếp cận, không vì thiếu hiểu biết pháp luật hoặckhó khăn kinh tế mà phải từ bỏ việc tìm kiếm sự hỗ trợ. Đối vớingười nghèo, gia đình chính sách và người có công với cáchmạng, Trung tâm quan tâm tư vấn miễn phí trong phạm vi chuyên môn, điều kiện hoạt động và quy định pháp luật. Nộidung hỗ trợ có thể bao gồm giải thích quy định, hướng dẫn hồsơ, tư vấn phương án giải quyết, hướng dẫn khiếu nại, kiến nghịhoặc tiếp cận cơ quan có thẩm quyền. Chúng tôi cũng chú trọngcách trao đổi gần gũi, dễ hiểu, tránh sử dụng quá nhiều thuật ngữchuyên môn khiến người dân khó tiếp nhận. Người lớn tuổi, thương binh hoặc người gặp trở ngại trong việc đi lại cần đượchướng dẫn phù hợp với điều kiện thực tế. Tư vấn miễn phíkhông có nghĩa là làm việc qua loa. Ngược lại, càng là đối tượngyếu thế, chúng tôi càng phải thận trọng, tận tâm và bảo đảm chấtlượng chuyên môn. Việc tiếp nhận, xử lý từng trường hợp phảituân thủ quy định, bảo vệ thông tin của người dân và không đểlợi ích cá nhân chi phối hoạt động tư vấn.

Phóng viên: Theo Tiến sĩ, hoạt động hỗ trợ pháp lý có ý nghĩanhư thế nào đối với việc phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ vàtruyền thống của các gia đình có công?

Tiến sĩ Mai Xuân Hiển: Tôi cho rằng phẩm chất Bộ đội Cụ Hồkhông chỉ được thể hiện trong những năm tháng chiến đấu màcòn được tiếp nối trong cuộc sống hôm nay thông qua tinh thầntrách nhiệm, sự gương mẫu, tình đồng chí, đồng đội và ý thứcphục vụ nhân dân. Đối với người làm công tác pháp luật, sự tri ân cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Khi mộtthương binh được hướng dẫn đầy đủ để thực hiện quyền lợi hợppháp; khi một gia đình liệt sĩ được giải thích rõ thủ tục cần thiết; khi một người có công tránh được việc bị lợi dụng do thiếu hiểubiết pháp luật, đó là những kết quả có ý nghĩa thiết thực. Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng tư vấn pháp luật không thể thay thếtrách nhiệm giải quyết của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cũng không thay thế các chính sách an sinh xã hội. Vai trò củachúng tôi là đồng hành, giải thích, hướng dẫn và hỗ trợ ngườidân sử dụng đúng các công cụ pháp luật. Tôi mong muốn tinhthần nhân văn, trách nhiệm và kỷ luật của người lính tiếp tụcđược lan tỏa trong các hoạt động phục vụ cộng đồng, trong đócó công tác tư vấn, phổ biến và giáo dục pháp luật.

Phóng viên: Làm thế nào để hoạt động tư vấn pháp luật khôngchỉ giải quyết một vụ việc mà còn giúp người dân chủ độngphòng ngừa tranh chấp, thưa Tiến sĩ?

Tiến sĩ Mai Xuân Hiển: Theo tôi, cần kết hợp giữa tư vấn từngtrường hợp cụ thể với phổ biến, giáo dục pháp luật trong cộngđồng. Chẳng hạn, đối với vấn đề đất đai, người dân cần hiểu tầmquan trọng của giấy tờ pháp lý, nguồn gốc sử dụng đất và cácthủ tục đăng ký, chuyển nhượng, tặng cho hoặc thừa kế. Đối vớiquan hệ gia đình, việc lập hồ sơ, thỏa thuận và thực hiện đúngquy định có thể hạn chế những mâu thuẫn kéo dài. Với cácchính sách dành cho người có công, việc cập nhật thông tin vàchuẩn bị hồ sơ đầy đủ giúp quá trình giải quyết thuận lợi hơn.

Bên cạnh đó, cần khuyến khích người dân tìm kiếm tư vấn sớmkhi phát sinh vướng mắc, thay vì chờ đến lúc tranh chấp trở nênphức tạp mới tìm cách xử lý. Phòng ngừa luôn có ý nghĩa quantrọng, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế những tổn thấtkhông đáng có. Trung tâm mong muốn phối hợp với các tổchức, đoàn thể và địa phương để đưa kiến thức pháp luật đếngần hơn với người dân, đặc biệt tại những khu vực còn khó khăntrong tiếp cận dịch vụ tư vấn.

Phóng viên: Tiến sĩ có thông điệp gì muốn gửi tới các thươngbinh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng trên địabàn tỉnh Quảng Trị?

Tiến sĩ Mai Xuân Hiển: Tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc đến cácthương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có công với cáchmạng và những người đã đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giảiphóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Nếu trong cuộc sống, cô bác gặpvướng mắc về pháp luật, xin đừng ngần ngại tìm hiểu và đề nghịhỗ trợ. Việc chủ động tìm kiếm tư vấn là cách cần thiết để hiểurõ quyền lợi, thực hiện đúng nghĩa vụ và bảo vệ bản thân, giađình bằng những phương thức hợp pháp. Trung tâm Tư vấnPháp luật tỉnh Quảng Trị xác định sẽ tiếp tục quan tâm đếnngười nghèo, gia đình chính sách và người có công; thực hiện tưvấn miễn phí trong phạm vi phù hợp, với tinh thần tận tâm, khách quan và thượng tôn pháp luật. Chúng tôi cũng mong nhậnđược sự phối hợp của các cấp, các ngành, Hội Cựu chiến binh, các tổ chức chính trị – xã hội và cộng đồng doanh nghiệp đểhoạt động hỗ trợ pháp lý được triển khai thiết thực, đúng đốitượng và hiệu quả hơn. Theo tôi, tri ân không nhất thiết phải bắtđầu từ những việc lớn lao. Đôi khi, đó là một lời giải thích cặnkẽ, một bộ hồ sơ được hướng dẫn đúng, một quyền lợi hợp phápđược bảo vệ hoặc một tranh chấp được tháo gỡ bằng con đườngpháp luật. Những việc làm ấy tuy bình dị nhưng góp phần làmcho đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” hiện diện trong đời sốnghằng ngày.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Tiến sĩ!