“ƯƠM MẦM” THẾ HỆ TIÊN PHONG BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRONG SINH VIÊN (Tiếp theo và hết)

Kỳ 2: Xây dựng lực lượng tiên phong trên trận tuyến không tiếng súng

Trong bối cảnh công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển dẫn đến các phương thức tác động đến tư tưởng ngày càng tinh vi, việc tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là hoạt động khép kín trong các diễn đàn lý luận hay không gian chính trị truyền thống. Nó đã mở rộng sang đời sống học đường, các môi trường công tác, các nền tảng số.

Trong bối cảnh ấy, sinh viên nếu chỉ dừng ở vị trí “người học lý luận” thì chưa đủ. Họ cần được chuẩn bị để trở thành lực lượng có thể hành động bằng tri thức, bằng lập luận, bằng kỹ năng, bằng văn hóa tranh luận, bằng trách nhiệm công dân và bằng khả năng tạo ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng.

  Hành trang để tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Để tham gia đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới,sinh viên cần có bản lĩnh vững vàngtrước tác động tiêu cực, không mơ hồ về lập trường, không dao động trước những thông tin xuyên tạc, ngụy biện. Nhưng muốn chuyển từ “đứng vững” sang “tham gia bảo vệ”, từ “không bị lôi kéo” sang “tác động tích cực”, họ cần một hệ năng lực toàn diện. Đó là năng lực lý luận, năng lực phản biện, kỹ năng, năng lực truyền thông, đạo đức công dân và văn hóa tranh luận. Chỉ khi những yếu tố ấy được kết nối trong một chỉnh thể, bản lĩnh mới có thể trở thành hành động có hiệu quả.

Trước hết, sinh viên phải được trang bị tri thức lý luận đủ chiều sâu. Từ bản lĩnh đến hành động, họ không thể chỉ dựa vào nhiệt huyết hay thiện chí. Nhiệt huyết mà thiếu lý luận rất dễ dẫn tới lúng túng; quyết tâm mà thiếu phương pháp rất dễ rơi vào cảm tính. V.I. Lênin đã chỉ rõ: “Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng”1. Vì vậy, trang bị tri thức lý luận cho sinh viên,là điều kiện nền tảng để họ có thể tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng một cách đúng hướng và hiệu quả.

Năng lực lý luận ở đây trước hết là khả năng nắm chắc những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới, quan điểm của Đảng, hiểu đúng về dân chủ, nhân quyền, công bằng xã hội, độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia, sự phát triển bền vững, những vấn đề đang đặt ra đối với đất nước... Nhưng sâu hơn, đó còn là năng lực hiểu bản chất của vấn đề, thấy được mối quan hệ giữa hiện tượng và bản chất, giữa biểu hiện bề ngoài với động cơ bên trong, giữa luận điệu xuyên tạc với ý đồ chính trị. Chỉ khi có chiều sâu lý luận, người trẻ mới không bị cuốn theo các cách giải thích nửa vời, các lập luận có vẻ “khách quan”, “mới lạ”, “đa chiều” nhưng thực chất là phiến diện, lệch lạc hoặc ngụy biện.

Gắn với năng lực lý luận là tư duy phản biện. Đây là một phẩm chất trí tuệ rất cần thiết trong thời đại thông tin mở. Phản biện đúng nghĩa là khả năng xem xét vấn đề trên cơ sở dữ liệu, lý lẽ và hệ quy chiếu khoa học; là năng lực phân tích, đối chiếu, chất vấn, kiểm chứng và làm sáng rõ sự thật. Sinh viên tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần có tư duy phản biện để không tiếp nhận thụ động thông tin, kể cả thông tin thuận chiều với cảm xúc cá nhân. Họ cần biết đặt câu hỏi: thông tin ấy đến từ đâu, dựa trên dữ liệu nào, dùng thủ pháp lập luận gì, có đánh tráo khái niệm hay không, có cắt rời bối cảnh hay không, có phục vụ một ý đồ dẫn dắt nhận thức nào không. Chỉ khi được rèn năng lực phản biện, người trẻ mới có thể không chỉ “tin đúng”, mà còn “bảo vệ điều đúng” bằng lý lẽ, bằng thái độ bình tĩnh,bằngsự thuyết phục, tư duy logic và lý luận sắc bén. Nhất là trong bối cảnh hiện nay, mặt trận tư tưởng đang diễn ra rất quyết liệt trên không gian mạng; các quan điểm sai trái, thù địch không còn chủ yếu xuất hiện dưới dạng bài viết dài, mà len lỏi trong video ngắn, podcast, đồ họa, bình luận trực tuyến, ảnh ghép, nội dung giải trí trá hình... Trong môi trường ấy, sinh viên không thể chỉ biết “tránh xa thông tin xấu”. Họ cần được trang bị kỹ năng nhận diện tin giả, tin sai sự thật, biết kiểm chứng nguồn tin, biết đối chiếu dữ liệu, biết sử dụng công cụ số có trách nhiệm, biết phân biệt giữa phản biện khoa học và kích động dư luận.

Bên cạnh đó, họ cần có kỹ năng truyền thông. Người trẻ phải biết viết ngắn gọn, rõ ràng, đúng trọng tâm; biết sử dụng ngôn ngữ gần gũi nhưng chuẩn mực; biết đưa ra quan điểm đúng một cách thuyết phục, phù hợp với đặc điểm của các nền tảng số mà họ đang sử dụng hằng ngày. Trong không gian mạng, không phải lúc nào bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng đồng nghĩa với tranh luận trực diện. Nhiều khi, đó là khả năng giải thích một vấn đề đúng lúc, định hướng nhận thức đúng chỗ, đưa ra thông tin chuẩn xác, lan tỏa những nội dung tích cực có sức thuyết phục.Vì vậy, nếu thiếu năng lực truyền thông, tri thức đúng đắn có thể vẫn bị lép vế trước những thông tin sai lệch nhưng hấp dẫn, đánh mạnh vào cảm xúc đám đông.Tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không có nghĩa là phản ứng bằng cảm xúc cực đoan, dùng lời lẽ áp đặt, quy chụp hoặc biến đối thoại thành công kích cá nhân. Trái lại, trong điều kiện thông tin đa chiều và công chúng ngày càng có nhu cầu được thuyết phục hơn là bị áp đặt, người trẻ muốn có ảnh hưởng tích cực phải biết tranh luận có văn hóa, giữ chuẩn mực trong ngôn ngữ, tôn trọng sự thật, tôn trọng người đối thoại và tôn trọng pháp luật, không đăng tải tùy tiện, không chia sẻ theo cảm tính, không chạy theo hiệu ứng đám đông, không làm méo mó thông tin hoặc gây tổn hại cho cộng đồng.

Từ những yêu cầu trên, có thể thấy việc trang bị cho sinh viên năng lực tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể được hiểu giản đơn là “học thêm vài nội dung lý luận” hay “tham gia vài hoạt động tuyên truyền”. Đó phải là một quá trình trang bịvà rèn luyện toàn diện, trong đó tri thức, bản lĩnh, kỹ năng và đạo đức được kết nối hữu cơ. Mục tiêu cuối cùng của trang bị lý luận trong nhà trường không phải chỉ để người học hiểu đúng thế giới, mà còn để họ biết hành động đúng trong thế giới ấy. Theo đúng tinh thần của C. Mác: “Các nhà triết học đã chỉ giải thích thế giới bằng nhiều cách khác nhau, song vấn đề là cải tạo thế giới”2

Một số giải pháp xây dựng lực lượng từsinh viên trongtham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Xây dựng lực lượng sinh viên tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong hiện tại và tương lai phải được đặt trong một hệ giải pháp đồng bộ, có tầm nhìn chiến lược, có sự phối hợp của nhiều chủ thể và có cơ chế tổ chức phù hợp với đặc điểm của môi trường giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số.

Một là, nâng cao nhận thức của cấp ủy, lãnh đạo nhà trường và các tổ chức trong hệ thống giáo dục về vị trí, vai trò của việc xây dựng lực lượng trẻ bảo vệ nền tảng tư tưởng của ĐảngChừng nào nhiệm vụ này còn được nhìn nhận như một hoạt động phụ trợ hay công việc mang tính thời điểm, chừng đó rất khó tạo ra chuyển biến thực chất. Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định rõ yêu cầu: “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”4 và giao các cấp ủy, tổ chức đảng chỉ đạo thực hiện nghiêm túc, chất lượng, hiệu quả.Các nhà trường cần nhận thức, trong điều kiện hiện nay, giáo dục, bồi dưỡng lực lượng sinh viên có đủ tri thức, bản lĩnh và kỹ năng tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là một bộ phận quan trọng để chuẩn bị nguồn lực con người cho tương lai.

Hai là, tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn theo hướng thiết thực, sinh động, gắn chặt hơn với đời sống chính trị - xã hội đương đại.Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo nhấn mạnh phải: “Đổi mới nội dung, phương thức giảng dạy, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục đạo đức, lý tưởng, trách nhiệm xã hội...”3.Cần làm cho lý luận không tách rời thực tiễn, mà đi vào phân tích những vấn đề mà sinh viên đang đối diện hằng ngày, những thông tin sai lệch trên không gian mạng, tin giả, xu hướng cực đoan trong bình luận trực tuyến, sự ngụy trang của các quan điểm sai trái dưới vỏ bọc “phản biện”, “đa chiều”, “học thuật”. Cần tăng cường các hoạt độngđối thoại, tranh biện, xử lý tình huống, phân tích ví dụ thực tiễn, qua đó giúp người học rènluyện được khả năng tư duy độc lập, khả năng lý giải vấn đề bằng lập luận khoa học và khả năng chuyển tri thức lý luận thành quan điểm cá nhân có trách nhiệm.

Ba là, phát huy vai trò nòng cốt của đội ngũ giảng viên khoa học xã hội và nhân văn. Đội ngũ giảng viên giảng dạy lý luận chính trị là lực lượng quan trọng trongtham gia đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên mặt trận tư tưởng, lý luận. Vì vậy, bồi dưỡng giảng viên không chỉ là yêu cầu chuyên môn, mà còn là yêu cầu chính trị.Trong quá trình “ươm mầm” lực lượng trẻ, giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức, mà còn là người định hướng tư duy, bồi dưỡng niềm tin, truyền cảm hứng chính trị - xã hội và hình thành phương pháp tiếp cận khoa học cho sinh viên. Bởi vậy, xây dựng lực lượng trẻ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể tách rời việc nâng cao chất lượng, bản lĩnh, trình độ và năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên. Giảng viên cần được tiếp tục bồi dưỡng cả về chiều sâu học thuật lẫn khả năng cập nhật thực tiễn; nắm chắc những vấn đề mới trên không gian mạng, những thủ pháp truyền thông sai trái đang tác động đến giới trẻ, những chuyển biến trong tâm lý khitiếp nhận thông tin của sinh viên; đồng thời đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tăng đối thoại, gợi mở, dạy học theo tình huống, dạy họcnêu vấn đề.

Bốn là,cần xây dựng những mô hình, các hoạt động phù hợp để bồi dưỡng năng lực cho sinh viên. Đó có thể là các “Câu lạc bộ lý luận trẻ”, nơi người học không chỉ nghe phổ biến kiến thức, mà được đọc, được trao đổi, được tranh biện, được bình luận các vấn đề lý luận và thực tiễn đang đặt ra. Đó có thể là các diễn đàn “sinh viên với Đảng”, nơi người trẻ được đặt câu hỏi, được trình bày suy nghĩ, được giải đáp những điều còn băn khoăn trên tinh thần đối thoại và xây dựng. Đó cũng có thể là các cuộc thi viết chính luận, các nhóm truyền thông số tích cực, các tổ cộng tác viên nghiên cứu và phản biện xã hội trong nhà trường, các chuyên đề tọa đàm về nhận diện và phản bác thông tin sai trái, thù địch trên không gian mạng... Điều quan trọng là những mô hình ấy phải tạo được điều kiện để sinh viên, vừa học, vừa thực hành, vừa bộc lộ năng lực và từng bước trưởng thành trong môi trường có định hướng đúng.

Năm là,lấykhông gian mạng làmmôi trường rèn luyện thực tế. Sinh viên hôm nay học trên mạng, giao tiếp trên mạng, thể hiện chính kiến trên mạng, tiếp nhận ảnh hưởng và tạo ảnh hưởng phần lớn cũng qua môi trường số. Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Cộng sản năm 2025 của tác giả Lữ Thị Mai Oanh - Phạm Ngọc Thúy Hằng, trong bài “Cấu trúc mạng lưới truyền thông xã hội và cơ chế lan truyền thông tin giả trong sinh viên”, chỉ ra rằng: “Đặc trưng của nhóm sinh viên là mức độ gắn kết xã hội cao, thường xuyên tương tác với bạn bè, hội nhóm và cộng đồng học tập trên mạng xã hội”. Chính vì vậy, nếu chỉ giáo dục trong lớp học mà không gắn với không gian mạng, quá trình rèn luyện sẽ thiếu đi một nửa thực tế sống động nhất của người trẻ. Vì thế, cùng với việc xây dựng năng lực lý luận, nhà trường và các tổ chức liên quan cần định hướng cho sinh viênbiết biến không gian mạng thành nơi rèn kỹ năng, rèn thái độ, rèn cách ứng xử có trách nhiệm. Người trẻ phải biết tiếp cận nguồn tin chính thống, biết kiểm chứng trước khi chia sẻ, biết giữ chuẩn mực ngôn ngữ khi tương tác, biết phân tích vấn đề bằng lý lẽ thay vì phản ứng theo cảm xúc, biết lan tỏa điều đúng mà không rơi vào giáo điều, biết phản bác điều sai mà không đánh mất văn hóa đối thoại.Biết tạo ra những sản phẩm truyền thông tích cực, những bài viết ngắn nhưng sắc sảo, với những lập luận khoa học, những nội dung chính thống giúp cộng đồng hiểu đúng hơn về một vấn đề đang bị xuyên tạc.

Sáu là,tăng cường phối hợp giữa nhà trường, Đoàn - Hội, gia đình, cơ quan báo chí và các lực lượng chức năng để tạo nên một hệ sinh thái giáo dục tư tưởng lành mạnh. Nghị quyết về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo nhấn mạnh: “Phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục, đào tạo”. Nhà trường quản lý, giáo dục nâng cao trìnhđộ, kỹ năng của sinh  viên. Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên là môi trường quan trọng để người học rèn luyện bản lĩnh, kỹ năng tổ chức và trách nhiệm cộng đồng. Gia đình là nơi hình thành những giá trị nền nếp, chuẩn mực đầu tiên. Cơ quan báo chí, truyền thông có thể mở rộng không gian thực hành, tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận tác phẩm chính luận, rèn luyện năng lực viết và năng lực truyền thông tích cực. Các các chuyên gia, nhà khoa học có thể hỗ trợ bằng các buổi tập huấn, bằng các chuyên đề, diễn đàn, tọa đàm. Khi các chủ thể ấy cùng hướng về một mục tiêu, quá trình “ươm mầm” sẽ mang lại hiệu quả, trở thành một quá trình giáo dục liên tục, đa chiều, bổ trợ cho nhau.

 Như vậy, xây dựng lực lượng sinh viên tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải được cụ thể hóa bằng một hệ giải pháp đồng bộ, từ nhận thức đến tổ chức hành động, từ giảng đường, không gian mạng đến hoạt động thực tiễn, từ đổi mới dạy học nhằm nâng cao trình độ lý luận đếnxây dựng môi trường để bồi dưỡng kỹ năng. Chỉ khi làm được như vậy, quá trình “ươm mầm” mới thực sự trở thành chỉnh thểthống nhấtđểxây dựng một lực lượng trẻ có tổ chức, có trình độ, có khả năng hành động và có sức lan tỏa trên trận địa tư tưởng trong hiện tại cũng như trong tương lai.“Ươm mầm” để xây dựng lực lượng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là một cách chuẩn bị vàtổ chức lực lượng trong kỷ nguyên mới, để mỗi sinh viên trở thành một chủ thể tích cực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, từ đógóp phần tạo dựng tương lai bền vững cho dân tộc./.

Đại tá Vũ Duy Hải

Chính ủy Trường Sĩ quan Thông tin

(1) V.I. Lênin: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2005, tập 6, tr.30.

(2) C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 1995, tập3, tr.12.

(3) ĐCSVN: Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, mục III, nội dung 3; mục I, quan điểm 3.

(4) ĐCSVN: Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tr.39.