Thanh Hóa: Đề án sắp xếp, ổn định dân cư vùng có nguy cơ lũ ống, lũ quét, sạt lở ở miền núi còn nhiều khó khăn trong công tác tái định cư.

Vừa qua, UBND tỉnh Thanh Hóa vừa tổ chức hội nghị sơ kết tình hình thực hiện Đề án sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các xã miền núi giai đoạn 2021 - 2025. Theo Đề án sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các huyện miền núi (cũ) của tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2021-2025 đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2025 bố trí, sắp xếp, ổn định chỗ ở cho 2.225 hộ dân đang sinh sống tại khu vực có nguy cơ cao và rất cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất thuộc địa bàn 31 xã khu vực miền núi.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thanh Hóa, trong những năm gần đây, tình hình biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp; thiên tai diễn biến bất thường, khắc nghiệt, gây thiệt hại lớn về người, tài sản, đời sống và sản xuất của người dân. Do đó, công tác sắp xếp dân cư ở các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất luôn được Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Thanh Hoá đặc biệt quan tâm. Bên cạnh việc tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, chủ động xây dựng các phương án phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn..., việc bố trí tái định cư cho người dân là nhiệm vụ cấp thiết.

Được biết, Đề án sắp xếp, ổn định dân cư vùng có nguy cơ cao tại các huyện miền núi (cũ) của tỉnh được triển khai từ năm 2021 đến 2025. Mục tiêu là bố trí, sắp xếp, ổn định nơi ở cho 2.225 hộ dân tại 59 xã thuộc 9 huyện miền núi trước đây, nay là 41 xã khu vực miền núi, theo 3 hình thức: tái định cư xen ghép, tái định cư liền kề và tái định cư tập trung. Tổng kinh phí thực hiện đề án hơn 583 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách nhà nước hơn 569 tỷ đồng; phần còn lại huy động từ các tổ chức, Mặt trận Tổ quốc, nguồn xã hội hóa và các nhà tài trợ hơn 13 tỷ đồng. Hiện nay, việc tái định cư xen ghép mới đạt tỷ lệ 38,9%. Đối với hình thức tái định cư liền kề, đã có 4 dự án được triển khai; 5 dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư; còn 8 dự án chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư.

Về tái định cư tập trung, đã có 4 dự án hoàn thành đầu tư hạ tầng và giao đất cho các hộ dân xây dựng nhà tại nơi ở mới; 15 dự án đã có quyết định chủ trương đầu tư; 12 dự án vẫn chưa được phê duyệt. Về quỹ đất cho các hộ tái định cư: 8 dự án đã hoàn thành; 20 dự án được chấp thuận chủ trương; 20 dự án đang lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư.

Cũng theo Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đề án đang gặp nhiều khó khăn. Cụ thể, đối với hình thức bố trí xen ghép, đa số các hộ dân chịu ảnh hưởng bởi thiên tai là hộ nghèo, cận nghèo nên gặp nhiều khó khăn trong việc tự tìm kiếm quỹ đất để di chuyển. Với các dự án tái định cư liền kề và tập trung, địa hình các xã miền núi bị chia cắt mạnh, độ dốc lớn, quỹ đất ở hạn chế. Nhiều vị trí dự kiến bố trí tái định cư lại cách xa trung tâm xã. Cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, giao thông đi lại khó khăn; địa hình phức tạp, khối lượng đá lớn làm tăng chi phí san nền, vận chuyển vật liệu và đầu tư hạ tầng khu tái định cư. Việc huy động các nguồn lực xã hội tham gia vào chương trình cũng đã được một số địa phương thực hiện, song hiệu quả chưa cao, chủ yếu vẫn trông chờ vào nguồn lực từ Nhà nước. Nguyên nhân được xác định là do phần lớn các hộ dân bị ảnh hưởng đang sinh sống tại vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa – nơi quỹ đất ở rất ít, chủ yếu là đất lâm nghiệp. Trong khi đó, điều kiện kinh tế của người dân còn nhiều khó khăn, không đủ khả năng tự mua đất ở để tái định cư.

Ngoài ra, đặc điểm địa hình miền núi với độ dốc lớn, chia cắt bởi nhiều sông suối cũng khiến chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng tăng cao, gây trở ngại trong quá trình triển khai đề án. Đối với các hộ dân thuộc diện tái định cư xen ghép, công tác kiểm tra, rà soát các hộ đang sinh sống trong vùng nguy cơ đã được nhiều địa phương quan tâm, cập nhật vào đề án. Tuy nhiên, các hộ dân vẫn chưa tự chủ được trong việc tìm kiếm quỹ đất để di dời. Mặt khác, nhiều địa phương chưa xây dựng kế hoạch cụ thể hoặc chủ động bố trí quỹ đất, cũng như chưa có phương án điều chỉnh hình thức sắp xếp dân cư phù hợp với thực tế từng địa bàn.

Đồng chí Mai Xuân Liêm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu 16 xã biên giới của tỉnh Thanh Hoá rà soát cơ sở thiết yếu phục vụ ăn ở, sinh hoạt và học tập của học sinh tại các điểm trường trên địa bàn... Đồng thời, đồng chí Mai Xuân Liêm cũng đề nghị các ngành có liên quan của tỉnh Thanh Hoá căn cứ chức năng, nhiệm vụ, tham mưu hỗ trợ kinh phí giải phóng mặt bằng cho các khu TĐC tập trung được hỗ trợ ngân sách Trung ương, rà soát đánh giá cụ thể từng dự án vượt tổng mức đầu tư, tham mưu UBND tỉnh giải pháp thự hiện. Bên cạnh đó, đồng chí Mai Xuân Liêm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết thêm: thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị về đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền, hoàn thành trước ngày 30/8/2026, tỉnh Thanh Hoá đã đăng ký xây dựng 2 trường bán trú, liên cấp ở các xã biên giới.