Phát huy nguồn lực người cao tuổi, biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển

PV: Thưa đồng chí  Chủ tịch, nhìn lại nhiệm kỳ 2021-2026, đâu là những dấu ấn nổi bật nhất của Hội NCT Việt Nam?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Có thể khẳng định, nhiệm kỳ VI diễn ra trong điều kiện rất nhiều khó khăn, từ đại dịch Covid-19, thiên tai, biến đổi khí hậu đến quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, với tinh thần đoàn kết, chủ động, sáng tạo, các cấp Hội đã nỗ lực hoàn thành và hoàn thành vượt nhiều chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội VI đề ra.

Trước hết, tổ chức Hội tiếp tục được củng cố, kiện toàn. Tỷ lệ tập hợp NCT vào tổ chức Hội đạt 94%, kết nạp mới hơn 2,3 triệu hội viên; Trung ương Hội cấp hơn 2 triệu thẻ hội viên. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được chú trọng, từng bước nâng cao năng lực đội ngũ, nhất là cán bộ cơ sở.

 Một dấu ấn rất quan trọng là việc triển khai Kết luận số 58-KL/TW của Ban Bí thư về tổ chức và hoạt động của Hội NCT Việt Nam. Trung ương Hội đã trực tiếp làm việc với 63 tỉnh, thành phố, phối hợp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy việc kiện toàn tổ chức Hội. Trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tổ chức Hội tiếp tục được sắp xếp theo đơn vị hành chính mới, hướng tới tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

PV: Cùng với xây dựng tổ chức, công tác bảo vệ, chăm sóc NCT nhiệm kỳ qua đạt những kết quả như thế nào, thưa Chủ tịch?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Quan điểm xuyên suốt của Hội là NCT phải được bảo vệ, chăm sóc đầy đủ, đồng thời được tôn trọng và tạo điều kiện để tiếp tục cống hiến. Vì vậy, nhiệm kỳ qua, Trung ương Hội đặc biệt chú trọng tham mưu chính sách, chăm sóc sức khỏe, bảo đảm an sinh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của NCT.

Một số kết quả rất đáng ghi nhận: Khoảng 5 triệu NCT được khám sức khỏe định kỳ, 4,5 triệu NCT có hồ sơ theo dõi sức khỏe, trên 96% NCT có thẻ bảo hiểm y tế; khoảng 2 triệu NCT được hưởng trợ cấp xã hội theo quy định. Việc tham mưu chính sách trợ cấp hưu trí xã hội đối với người từ đủ 75 tuổi trở lên không có lương hưu là một bước tiến quan trọng trong bảo đảm an sinh.

Cùng với đó, 95% cơ sở đã xây dựng Quỹ Chăm sóc và Phát huy vai trò NCT, tổng nguồn quỹ đạt trên 300 tỷ đồng mỗi năm. Các hoạt động thăm hỏi, hỗ trợ NCT nghèo, cô đơn, NCT bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh được triển khai thường xuyên. Hội luôn xác định chăm sóc NCT không chỉ là trách nhiệm của gia đình hay riêng ngành y tế, mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

PV: Một trong những điểm nổi bật của nhiệm kỳ là NCT ngày càng thể hiện rõ vai trò là nguồn lực xã hội. Chủ tịch đánh giá thế nào về kết quả này?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Đây chính là chuyển biến quan trọng về nhận thức. NCT không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là một nguồn lực quý báu của đất nước.

Hiện nay, trên 9 triệu NCT trực tiếp tham gia lao động, sản xuất; hơn 455.000 NCT đạt danh hiệu NCT làm kinh tế giỏi. Có trên 750.000 NCT tham gia công tác Đảng, chính quyền, Mặt trận, đoàn thể, thanh tra nhân dân, hòa giải ở cơ sở; khoảng 300.000 NCT tham gia các tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở; gần 300.000 NCT tham gia công tác khuyến học, khuyến tài tại cơ sở. Trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và bảo vệ môi trường, NCT đã đóng góp hàng triệu ngày công, hiến hàng triệu mét vuông đất và hàng trăm tỷ đồng.

Những con số đó cho thấy sức đóng góp rất lớn của NCT. Đó là vốn sống, kinh nghiệm, uy tín, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và đất nước. Điều quan trọng trong thời gian tới là phải có cơ chế để nguồn lực ấy được phát huy tốt hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn.

PV: Mô hình CLB Liên thế hệ tự giúp nhau được đánh giá là một điểm sáng. Hội sẽ tiếp tục phát triển mô hình này ra sao?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: CLB Liên thế hệ tự giúp nhau là mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam, bởi vừa chăm sóc NCT, vừa phát huy vai trò NCT, đồng thời tăng cường đoàn kết giữa các thế hệ trong cộng đồng.

Trong nhiệm kỳ VI, cả nước đã thành lập mới khoảng 6.000 CLB, nâng tổng số lên khoảng 9.000 CLB. Mô hình đã góp phần chăm sóc sức khỏe, tăng thu nhập, hỗ trợ NCT khó khăn và tạo môi trường sinh hoạt văn hóa, tinh thần cho hội viên.

Nhiệm kỳ 2026-2031, thực hiện Quyết định 1648/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Hội sẽ không chỉ chú trọng số lượng mà phải nâng cao chất lượng hoạt động. Đặc biệt, cần ưu tiên vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi NCT còn nhiều khó khăn. Mục tiêu đặt ra là 100% cấp xã có CLB Liên thế hệ tự giúp nhau và các CLB phải thực sự hoạt động hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thiết thực của NCT.

PV: Thưa Chủ tịch, bước vào nhiệm kỳ 2026-2031, đâu là thay đổi lớn nhất trong tư duy và phương thức hoạt động của Hội?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Thay đổi quan trọng nhất là phải chuyển mạnh từ tư duy “chăm sóc NCT” sang “bảo vệ - chăm sóc - phát huy vai trò NCT”, trong đó phát huy vai trò phải được đặt ở vị trí ngày càng quan trọng.

Việt Nam đang già hóa dân số nhanh. Nếu chỉ nhìn già hóa dân số dưới góc độ gánh nặng an sinh thì sẽ chưa đầy đủ. Chúng ta phải nhìn thấy cả cơ hội. NCT có tri thức, kinh nghiệm nghề nghiệp, vốn sống xã hội, uy tín cộng đồng và nhu cầu tiêu dùng, chăm sóc ngày càng lớn. Đây chính là nền tảng để hình thành và phát triển “kinh tế bạc”.

Vì vậy, Hội sẽ tập trung tham mưu chính sách xây dựng hệ sinh thái kinh tế bạc; khuyến khích NCT tham gia kinh tế hộ, kinh tế tư nhân, khởi nghiệp phù hợp, cung ứng dịch vụ chăm sóc NCT; đồng thời thúc đẩy các mô hình gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn. Mục tiêu cuối cùng là biến thách thức của già hóa dân số thành cơ hội phát triển.

PV: Vậy theo Chủ tịch, ba khâu đột phá của nhiệm kỳ mới cần được triển khai như thế nào để tạo chuyển biến thực chất?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Ba khâu đột phá có quan hệ chặt chẽ với nhau. Thứ nhất là tham mưu xây dựng hệ sinh thái kinh tế bạc, đồng thời tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật và an sinh xã hội đối với NCT. Hội phải chủ động nghiên cứu, cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn để các cơ quan có thẩm quyền xây dựng chính sách phù hợp với xã hội già hóa.

Thứ hai là đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực. Công tác NCT muốn phát triển bền vững phải có sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, gia đình và cộng đồng. Chúng ta cần đa dạng hóa nguồn lực để chăm sóc NCT khó khăn, không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển bền vững đất nước; phát triển các dịch vụ chăm sóc và tạo điều kiện để NCT tham gia các hoạt động xã hội.

Thứ ba là đổi mới phương thức hoạt động, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ. Cán bộ Hội phải được trang bị kỹ năng số; NCT phải được hỗ trợ để không bị tụt hậu trong xã hội số. Phong trào “Bình dân học vụ số” cần trở thành một nội dung thiết thực trong hoạt động Hội.

PV: Công tác chăm sóc NCT trong nhiệm kỳ tới sẽ có những điểm mới nào?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Hội sẽ tiếp tục phối hợp với ngành y tế nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, đẩy mạnh chương trình “Mắt sáng cho NCT”, đồng thời quan tâm phát triển mạng lưới dịch vụ chăm sóc NCT tại gia đình, cộng đồng và cơ sở chăm sóc.

Một hướng mới là nghiên cứu, đề xuất sử dụng cơ sở vật chất dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính để phát triển trung tâm chăm sóc ban ngày, nhà sinh hoạt cộng đồng và CLB NCT. Mô hình “sáng đón đi, tối đưa về” có thể phù hợp với nhiều gia đình, giúp giảm áp lực chăm sóc nhưng vẫn bảo đảm NCT được sống trong môi trường cộng đồng. Hội cũng sẽ nghiên cứu, thí điểm những mô hình mới như Trung tâm hạnh phúc NCT, Làng hạnh phúc NCT, Đô thị hạnh phúc NCT; đồng thời khuyến khích khu vực tư nhân đầu tư các mô hình chăm sóc phù hợp; dần hình thành hệ sinh thái chăm sóc NCT trong bối cảnh già hóa dân số.

PV: Chủ tịch muốn gửi thông điệp gì tới cán bộ, hội viên và NCT cả nước trước thềm nhiệm kỳ VII?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Tôi mong muốn mỗi cán bộ Hội phải nhận thức sâu sắc rằng nhiệm kỳ mới đặt ra yêu cầu cao hơn, trách nhiệm lớn hơn. Hội phải thực sự gần NCT, hiểu NCT, lấy nhu cầu và nguyện vọng chính đáng của NCT làm trung tâm hoạt động. Chúng ta phải tiếp tục xây dựng tổ chức Hội vững mạnh, nhưng tổ chức mạnh không chỉ ở bộ máy mà phải mạnh từ cơ sở, mạnh ở chất lượng cán bộ, chất lượng hội viên và hiệu quả hoạt động.

Tôi tin tưởng rằng, với truyền thống 85 năm NCT Việt Nam, với hào khí Diên Hồng và phong trào “Tuổi cao - Gương sáng”, NCT cả nước sẽ tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, uy tín và tinh thần trách nhiệm, đóng góp thiết thực vào xây dựng Đảng, chính quyền, bảo vệ Tổ quốc và phát triển đất nước.

Nhiệm kỳ 2026-2031 phải tạo được bước chuyển rõ nét: NCT được bảo vệ tốt hơn, chăm sóc tốt hơn, nhưng quan trọng hơn là được tạo điều kiện để đóng góp nhiều hơn. Đó cũng là cách để Hội NCT Việt Nam khẳng định vai trò nòng cốt trong công tác bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT, góp phần xây dựng đất nước phát triển vững mạnh trong kỷ nguyên mới.

PV: Trân trọng cảm ơn Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình!

Thanh Hà (thực hiện)