Nhà giáo Nhân dân Trần Văn Chút: Trọn một đời với bao thế hệ học sinh

Những kỷ niệm xưa hiện về

Đến một con hẻm nhỏ ở đường Bạch Đằng, phường 2, quận Tân Bình, TP.HCM (nay là phường Tân Sơn Hoà, TP.HCM), nhóm phóng viên chúng tôi đã gặp được NGND Trần Văn Chút.

Ở tuổi xưa nay hiếm, trên 92 tuổi (SN 1934) nhưng Thầy vẫn còn rất khoẻ, khuôn mặt hiền hoà, giọng nói, giọng đọc thanh thoát. Thầy vẫn đọc thanh thoát những vần thơ, những phương pháp truyền thụ văn học cho các thế hệ học trò ở Trường THPT Ngô Sĩ Liên, tiền thân của Trường THPT chuyên Bắc Giang sau nay cho chúng tôi nghe và cảm thụ lại. Thầy còn lấy ra cuốn sách “Góp phần phát triển năng lực cảm thụ văn (tập 7, lớp 8)” giấy màu vàng còn giữ kỹ và ngăn nắp từng trang để truyền thụ phương pháp cảm nhận văn học cho biết bao thế hệ học trò lúc bấy giờ…

Thầy kể, sau khi rời quê Bắc Giang ra Hà Nội, Thầy được học một trong những khoá đại học đầu tiên ở Việt Nam lúc bấy giờ tại Ban Đại học Văn khoa là trường đại học sư phạm trọng điểm quốc gia lúc bấy giờ, nay là Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Trong thời gian học ở đây, Thầy đã cảm thụ phương pháp sư phạm, phương pháp giáo dục từ nhiều chuyên gia đầu ngành có uy tín không chỉ trong nước, mà cả trong khu vực và trên thế giới, như: Giáo sư tiến sỹ Đặng Thai Mai, Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Trần Văn Giàu và hàng loạt nhà giáo nổi tiếng khác lúc bấy giờ.

“Những câu nói nổi tiếng của “các bậc tiền nhân” tại Đại học Sư phạm Hà Nội  luôn khắc ghi trong lòng tôi “Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất. Dù tên tuổi không được đăng trên báo, không được thưởng Huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh”, NGND Trần Văn Chút nhớ lại.

Năm 1957, sau khi tốt nghiệp đại học sư phạm, Thầy rời Hà Nội về Bắc Giang bắt đầu hành trình truyền cảm hứng cho các thế hệ học trò tại Trường THPT Ngô Sĩ Liên, tiền thân của Trường THPT chuyên Bắc Giang sau này. Lúc này, đất nước giữa những ngày ác liệt, gian khổ nhưng thầy, cô giáo và học sinh luôn luôn nâng cao tinh thần yêu nước, sẵn sàng nhận bất cứ việc gì mà Tổ quốc yêu cầu. Đối với Thầy, dù khó khăn đến mấy, phải tiếp tục thi đua dạy tốt vì sự nghiệp “trăm năm trồng người”, góp phần xây dựng quê hương, đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Nhiều thế hệ học trò luôn khắc ghi

Với hơn 44 năm (1957-2001) trong công tác giảng dạy và truyền thụ văn học tại Trường THPT Ngô Sĩ Liên, sau này là Trường THPT chuyên Bắc Giang, NGND Trần Văn Chút đã thật sự đắm say với nghiệp văn, truyền thụ lại cho biết bao thế hệ học trò yêu Văn học và giải pháp trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Văn. Thầy chính là người đưa đò. Những chuyến đò âm thầm chở từng lớp người, từng lớp học trò ngày ngày đến bến bờ tri thức. Đến nay, đã có hàng ngàn học sinh trưởng thành qua nhiều thế hệ luôn nhớ về Thầy.

Cô Hồ Thị Lân, nguyên hiệu trưởng Trường THPT chuyên Bắc Giang kể, tôi không được NGND Trần Văn Chút dạy chính khóa nhưng lại có may mắn được Thầy bồi dưỡng kiến thức trong những ngày trước khi tham dự kì thi chọn học sinh giỏi văn toàn Quốc năm học 1980-1981. Ngày ấy, trường chuyên của tỉnh Bắc Giang chưa thành lập (mới có Hệ chuyên Toán chuyển từ Yên Phong về học tại Trường THPT Ngô Sĩ Liên). Đội tuyển Văn của tỉnh có 6 học sinh đến từ các trường THPT trong toàn tỉnh và được ôn luyện trong 2 tuần! Nghe Thầy giảng bài là chúng tôi như bị “thôi miên”. Đã vậy, chuyên đề Thầy dạy cho chúng tôi lại là Thơ Tố Hữu và hình tượng Bác Hồ trong thơ Tố Hữu. Tiếng thơ Tố Hữu vốn đã ngọt ngào, qua chất giọng ấm áp, truyền cảm của Thầy càng như được “lên men”.

Theo lời kể của cô Lân, chính cô không ngờ rằng mình may mắn thêm một lần nữa được trở thành đồng nghiệp của NGND Trần Văn Chút gần 10 năm khi giảng dạy tại Trường THPT chuyên Bắc Giang. Những việc làm, những cử chỉ của Thầy luôn khắc ghi trong lòng bao thế hệ học trò. “NGND Trần Văn Chút đã trao tặng cả dòng máu nóng trái tim mình trong mỗi lời giảng, trong mỗi nghĩ suy để cho những học trò của Thầy còn mãi nhớ về người Thầy yêu kính”, cô Lân nhận xét.

Năm 2008, Thầy rời quê Bắc Giang vào TP.HCM sống cuộc đời thanh tịnh, nhưng những lứa học trò Thầy vẫn luôn tự hào về Thầy, họ là những hạt giống đầu tiên được Thầy ươm mầm, ủ nắng, chăm chút vun trồng người. Trong các học trò Thầy có nhiều người nổi tiếng, như: Tổng Bí thư Đảng Cộng Sản Việt Nam Tô Lâm; Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Đình Chú (chuyên gia đầu ngành về bộ môn Văn học Việt Nam); Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Hà Minh Đức… Đối với Thầy, ông luôn khẳng định nghề giáo là nghề rất cao quý, rất vẻ vang. Chính vì triết lý này, 5 đứa con của ông đã trở thành những giáo viên theo nghiệp cha, đang tiếp tục ươn mầm cho đời, cho đất nước.

Trước những cống hiến, đóng góp không mệt mỏi của Thầy cho sự nghiệp giáo dục, năm 1990, tỉnh Bắc Giang đã tổ chức Lễ phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú cho Thầy, một trong hai người đầu tiên của tỉnh Bắc Giang nhận danh hiệu này lúc bấy giờ. Năm 2001, Thầy tiếp tục được Nhà nước ghi nhận và tặng danh hiệu cao quý nhất cho sự nghiệp giáo dục “Nhà giáo Nhân dân”.

Năm tháng qua đi, nhiều điều đã bị quên lãng theo thời gian nhưng hình ảnh Thầy vẫn in đậm trong tâm trí bao thế hệ học trò, còn đó như mới hôm nào bóng dáng gầy gò của thầy, giọng nói thanh thoát đọc những vần thơ, rao những bài giảng về văn học, chuyện đời, chuyện người khắp năm Châu bốn biển để giúp cho bao thế hệ học trò yêu nghiệp và trưởng thành.