Mưa Đỏ - Bản hùng ca 81 ngày đêm trên màn ảnh Việt

Doanh thu gần 700 tỷ đồng, lay động hàng triệu khán giả

Một tối cuối tuần, rạp chiếu phim ở trung tâm thành phố Đà Nẵng chật kín khán giả. Khi ánh đèn bật sáng, khán phòng vẫn chìm trong lặng im. Có cụ già lau nước mắt, nhóm thanh niên trẻ cúi đầu, ánh mắt đỏ hoe. Tôi cũng bất giác lặng người. Là người con Quảng Trị, sinh sau chiến tranh gần một thập kỷ, tôi chưa từng chứng kiến 81 ngày đêm máu lửa của mùa hè 1972. Nhưng những thước phim Mưa Đỏ khiến tôi rùng mình. Tôi bỗng thấy bóng dáng cha anh mình trong từng khuôn hình, nghe rõ tiếng bom rơi đạn nổ như vọng lại từ mảnh đất quê hương.

Nguồn gốc của bộ phim chính là tiểu thuyết Mưa Đỏ của nhà văn Chu Lai, xuất bản năm 2016. Là người lính từng vào sinh ra tử, nhà văn Chu Lai đã gửi gắm ký ức máu lửa qua từng trang sách, dựng nên chân dung một tiểu đội bảy chàng trai tuổi đôi mươi: Cường, sinh viên Nhạc viện Hà Nội bỏ dở giấc mơ âm nhạc để ra trận; Sen, chiến sĩ đặc công quả cảm; cùng Bình Vẩu, Hải Gù, Tú, Tấn… Những con người bình dị ấy, khi bước vào thử thách khốc liệt, đã hóa thành biểu tượng cho một thế hệ thanh xuân gửi lại chiến trường.

Đưa tiểu thuyết ấy lên màn ảnh, đạo diễn Đặng Thái Huyền cùng ê-kíp phải chọn cách dung hòa giữa sự thật lịch sử và ngôn ngữ nghệ thuật. “Phim chỉ là lát cắt, không thể truyền tải hết sự khốc liệt. Nhưng nếu nó khơi dậy được một cảm xúc, một suy nghĩ, một câu hỏi, thì với tôi, bộ phim đã hoàn thành sứ mệnh”, bà chia sẻ. Và họ đã thành công.

Ngay sau khi ra mắt, Mưa Đỏ đã trở thành cơn sốt hiếm có. Chỉ trong ba tuần, phim đạt hơn 600 tỷ đồng, tiến gần 700 tỷ đồng doanh thu, một kỷ lục đối với điện ảnh Việt - đặc biệt là ở thể loại chiến tranh. Các rạp chiếu trên toàn quốc liên tục tăng suất, có nơi chiếu xuyên đêm để phục vụ nhu cầu khán giả.

Điện ảnh lay động, khơi dậy niềm tự hào dân tộc

Tại Thành cổ Quảng Trị, buổi chiếu ngoài trời quy tụ hơn 5.000 người. Giữa không gian linh thiêng, khi những thước phim bi tráng hiện lên, đám đông im lặng rồi òa khóc. Nhiều bạn trẻ lần đầu được “thấy” 81 ngày đêm bằng hình ảnh sống động. Còn các cựu binh nghẹn ngào: “Chúng tôi thấy lại tuổi trẻ mình trên màn ảnh”. Ngồi giữa dòng người ấy, tôi cảm nhận niềm tự hào dâng trào. Dù không trực tiếp trải qua bom đạn, nhưng tôi hiểu sâu sắc hơn sự hy sinh mà mảnh đất quê hương đã gánh chịu.

Không thể không nhắc đến nỗ lực phi thường của đạo diễn Đặng Thái Huyền và tập thể diễn viên. Để tái hiện một trận chiến lịch sử, họ đã chọn cách quay chân thực: khói lửa, cháy nổ, bùn đất được dựng lại trong điều kiện khắc nghiệt, khiến nhiều cảnh phim ám ảnh như thật. Các diễn viên trẻ đã nhập vai trọn vẹn. Họ không chỉ diễn, mà sống trong nhân vật - những chàng trai tuổi hai mươi, có ước mơ, có tình yêu, có nỗi sợ - rồi dừng lại mãi mãi trong khói bom. Chính cách khắc họa gần gũi ấy khiến khán giả đồng cảm, để rồi òa khóc khi nhân vật hy sinh. Đạo diễn không biến người lính thành những tượng đài khô cứng, mà cho họ trái tim, tâm hồn, để khán giả thấy mình trong đó. Đây là thành công lớn, góp phần đưa Mưa Đỏ vượt khỏi một bộ phim chiến tranh thông thường, trở thành tác phẩm nhân văn lay động hàng triệu con tim.

Bên cạnh thành công, Mưa Đỏ cũng tạo ra tranh luận. Một số cựu binh cho rằng có chi tiết chưa sát lịch sử, như phần lớn giao tranh diễn ra quanh Thành cổ chứ không hẳn bên trong. Nhưng nghệ thuật có cần bám sát sự thật tuyệt đối? Sự thật chiến tranh không chỉ là viên đạn hay mũi tên. Nó còn là máu, là nước mắt, là ký ức. Và nghệ thuật phải chạm đến ký ức ấy. Chính nhờ sự chắt lọc và sáng tạo mà Mưa Đỏ có thể lay động sâu xa, vượt lên trên những tranh cãi.

Sau buổi chiếu, tôi tìm về Thành cổ Quảng Trị. Cây xanh phủ kín, tiếng chim ríu rít, nhưng dưới lòng đất này là hàng vạn hài cốt liệt sĩ chưa tìm thấy. Trên bờ sông Thạch Hãn, từng đoàn người lặng lẽ thả hoa đăng, mỗi ngọn nến chao nghiêng như một lời tri ân.

Hơn nửa thế kỷ trước, mùa hè 1972, nơi đây hứng chịu 300.000 tấn bom đạn. Suốt 81 ngày đêm, tuổi hai mươi nằm lại, máu nhuộm đỏ dòng sông. Nhà thơ, cựu chiến binh Lê Bá Dương từng viết:

“Đò lên Thạch Hãn ơi… chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm…”

Ngồi bên dòng sông quê hương, tôi thấy ký ức trong phim hòa cùng thực tại. Mưa Đỏ khiến tôi, một người sinh ra sau chiến tranh hiểu rằng lịch sử không bao giờ xa xôi. Nó thở trong từng tấc đất, từng giọt nước Thạch Hãn.

Mưa Đỏ không chỉ là một bộ phim ăn khách, mà còn mang nhiều ý nghĩa:

Một là, Doanh thu gần 700 tỷ đồng: Khẳng định phim lịch sử - chiến tranh có thể thành công nếu được làm chỉn chu;

Hai là, Hiện tượng văn hóa - xã hội: Khiến giới trẻ tìm hiểu lại 81 ngày đêm Quảng Trị, đọc tiểu thuyết Chu Lai;

Ba là, Giá trị nhân văn: Không gieo hận thù, mà đề cao tình đồng đội, hòa hợp dân tộc và khát vọng hòa bình;

Bốn là, Tác động lâu dài: Mở ra hướng đi mới cho điện ảnh Việt trong khai thác đề tài lịch sử.

Bác Mai, cựu chiến binh (Đà Nẵng) xúc động chia sẻ: “Chúng tôi đã chiến đấu để thế hệ hôm nay được ngồi rạp. Thấy các cháu khóc vì đồng đội chúng tôi, tôi tin sự hy sinh ấy không vô nghĩa”.

Mưa Đỏ là nhịp cầu ký ức, nối quá khứ bi tráng với hiện tại yên bình. Với riêng tôi, một người con Quảng Trị, bộ phim như một chuyến hành hương về lịch sử. Tôi chưa từng sống trong chiến tranh, nhưng vẫn thấy tự hào và biết ơn khi ký ức ấy được đánh thức trên màn ảnh. Điện ảnh không chỉ để giải trí. Nó còn nhắc nhớ, giáo dục, hàn gắn và tri ân. Và Mưa Đỏ đã làm được điều ấy: đưa lịch sử trở lại, lay động hàng triệu con tim, để quá khứ mãi sáng trong hiện tại.