Mệnh lệnh từ trái tim: Đưa các liệt sĩ trở về đất mẹ

Gần 80 năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt công tác tìm kiếm, quy tập mộ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (HCLS) còn thiếu thông tin. Phát huy kết quả, kinh nghiệm

đã đạt được, các cấp ủy Đảng cùng với các cơ quan, đơn vị, địa phương đã quán triệt và thực hiện nghiêm các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị các khóa, nhất là Chỉ thị số 24-CT/TW, ngày 15-5-2017 của

Bộ Chính trị (khóa XII) về: “Tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập mộ và xác định danh tính HCLS” và các quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Quốc gia 515; triển khai quyết liệt, đồng bộ, toàn diện các nhóm giải pháp đẩy mạnh thực hiện Đề án tìm kiếm, quy tập HCLS (gọi là Đề án 1237), Đề án xác định HCLS còn thiếu thông tin (Đề án 150, nay là 515), đã đạt được những kết quả quan trọng.

Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước với công tác “Đền ơn, đáp nghĩa”

Với sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và sự vào cuộc của các bộ, ban, ngành, địa phương, đơn vị, nhất là cán bộ, chiến sĩ các đội tìm kiếm HCLS chuyên trách, trực tiếp làm nhiệm vụ, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS được đẩy mạnh và đạt kết quả tích cực. Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập HCLS, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS” tiếp tục hành trình đưa các liệt sĩ về với đất mẹ đặt ra nhiều mục tiêu quan trọng như: Tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 HCLS; hoàn thành việc lấy mẫu HCLS đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ và HCLS tìm kiếm, quy tập được; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu HCLS; xây dựng, hoàn thiện và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phục vụ công tác đối sánh danh tính HCLS; đẩy mạnh, hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập HCLS; tập trung tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi tại các tỉnh như: Tuyên Quang (Vị Xuyên), tỉnh Lào Cai, tỉnh Lạng Sơn và các khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ.

Ngay sau khi “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS” được phát động (ngày 2-4-2026), dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Chỉ đạo quốc gia, các ban, bộ, ngành, ban chỉ đạo các cấp, cơ quan, đơn vị, địa phương đã chủ động, tích cực vào cuộc, tập trung triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp đề ra và đạt được những kết quả bước đầu tích cực, trong đó đã ban hành Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN; tập huấn, hướng dẫn, ban hành các quy trình kỹ thuật, số hóa thông tin mẫu HCLS. Đồng thời xây dựng phương án tiếp nhận, xử lý, khai thác các nguồn thông tin; tổ chức thí điểm công tác lấy mẫu HCLS đối với các mộ chưa xác định được thông tin... Đến nay, các đội đã tìm kiếm, quy tập được 974 HCLS, trong đó tại Lào là 182 hài cốt, tại Campuchia là 550 hài cốt và trong nước là 242 hài cốt. Cùng với đó, việc đón nhận, bàn giao, truy điệu, an táng HCLS và công bố kết quả xác định danh tính HCLS được tổ chức chu đáo, trang trọng, mang lại ý nghĩa chính trị, xã hội, nhân văn to lớn, làm sâu sắc truyền thống văn hóa, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Điều đó, khẳng định rõ quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước và toàn dân, toàn quân ta trong “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính HCLS”.

Tuy nhiên, công tác này vẫn còn nhiều bất cập và khó khăn, thể hiện ở việc rà soát, hoàn thiện hồ sơ, danh sách liệt sĩ, kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập giám định ADN mẫu HCLS, mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ còn mất nhiều thời gian; sự phối hợp giữa các ban, ngành, lực lượng trong thu thập thông tin, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS còn chưa đồng bộ,...

Nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS

Để tiếp tục triển khai quyết liệt, huy động sự chung tay của cả hệ thống chính trị, phát huy mọi nguồn lực, sức mạnh tổng hợp của các cấp, ngành, các tổ chức chính trị - xã hội và cá nhân vào “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS”; cần thực hiện tốt một số nhiệm vu, giải pháp chủ yếu sau:

Một là, quán triệt sâu sắc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS”. Đây vừa là định hướng vừa là giải pháp quan trọng hàng đầu, mang tính quyết định, đảm bảo cho nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập HCLS không chỉ tiến hành chặt chẽ, đúng hướng, đạt được mục tiêu, yêu cầu đề ra, mà còn thể hiện giá trị nhân văn và bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Do đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập HCLS, trọng tâm là Quyết định số 1515/QĐ-TTg, ngày 14-9-2021 của Thủ tướng Chính phủ về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin đến năm 2030 và những năm tiếp theo. Trên cơ sở đó, đề ra chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo, nhất là trong xây dựng chương trình, kế hoạch cùng những giải pháp thực hiện cụ thể, khả thi, phù hợp với tình hình thực tiễn của các địa phương, đơn vụ. Đặc biệt, chú trọng kiện toàn Ban Chỉ đạo 515 của các quân khu, và các cơ quan, đơn vị, địa phương; kiện toàn, nâng cao năng lực của lực lượng chuyên trách, lực lượng lâm thời, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ tìm kiếm mộ, quy tập, xác định danh tính HCLS. Ban Chỉ đạo 515 các cấp việc triển khai thực hiện, kịp thời nắm bắt khó khăn, vướng mắc nảy sinh, đề xuất biện pháp giải quyết, bảo đảm thực hiện tốt mục tiêu các đề án đã đề ra.

Hai là, triển khai đồng bộ các biện pháp đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ, danh sách liệt sĩ, xây dựng cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ; kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập HCLS. Đây là yêu cầu cấp thiết, nhằm quản lý, tích hợp, cập nhật, trao đổi thông tin; chuẩn hóa, hiện đại hóa, nâng cao hiệu quả công tác quản lý, chỉ đạo và tiến độ tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính HCLS trong thời gian tới. Các cấp cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động; huy động mọi tầng lớp nhân dân, cộng đồng xã hội, nhất là giới trẻ tích cực tham gia. Đẩy mạnh triển khai công tác xác minh thông tin, kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập HCLS ở 2 cấp (xã và tỉnh) trong phạm vi toàn quốc. Quá trình thực hiện, cần chủ động khai thác, thu thập, kết nối, xử lý các nguồn thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; tiến hành đúng trình tự, thủ tục các bước theo quy định. Để đạt hiệu quả cao, cần tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng xây dựng, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và bản đồ tìm kiếm, quy tập HCLS.

Ba là, đẩy mạnh công tác tìm kiếm mộ liệt sĩ, quy tập và xác định danh tính HCLS. Những năm qua, nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ của các cấp ủy Đảng, bộ, ngành, địa phương, đơn vị, sự giúp đỡ nhiệt tình của nhân dân và nỗ lực của lực lượng chuyên trách, trong đó có sự hỗ trợ của Hội và các tổ chức Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam ở các tỉnh, thành phố, chúng ta đã tìm kiếm, quy tập được số lượng lớn HCLS, đạt bước tiến quan trọng trong công tác này. Tuy nhiên, số lượng liệt sĩ nằm lại trên các chiến trường chưa được tìm kiếm, quy tập còn nhiều; tỷ lệ HCLS đã quy tập chưa xác định được danh tính còn cao; việc tìm kiếm, quy tập ngày càng khó khăn, phức tạp vì HCLS chủ yếu còn lại ở những nơi hiểm trở, nguồn thông tin ngày càng ít và thiếu chính xác do thời gian ngày một lùi xa, địa hình, địa vật thay đổi, nhân chứng trực tiếp chôn cất liệt sĩ đã mất hoặc không còn nhớ... Các đơn vị của Quân đội và các tổ chức chính trị - xã hội đẩy mạnh hơn nữa việc thực hiện Đề án 1237 và Đề án 515; tăng cường hoạt động tìm kiếm mộ, quy tập HCLS, trọng tâm là địa bàn trong nước, khu vực còn nhiều thông tin về mộ liệt sĩ chưa tìm kiếm, quy tập được; chủ động phối hợp triển khai Dự án rà phá bom, mìn, vật nổ để tìm kiếm, quy tập HCLS trên các chiến trường xưa, khu vực biên giới.

Bốn là, tăng cường hợp tác quốc tế về tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính HCLS. Đây là nội dung quan trọng, nhằm kết hợp nội lực với ngoại lực, thúc đẩy nâng cao tiến độ, hiệu quả thực hiện Đề án 1237, Đề án 515; góp phần tăng cường sự hiểu biết, xây dựng lòng tin với nhân dân, đẩy mạnh hoạt động nhân đạo, khắc phục hậu quả chiến tranh. Theo đó, các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội, theo chức năng, nhiệm vụ được phân công tiếp tục triển khai các giải pháp mở rộng hợp tác, tăng cường quan hệ với các tổ chức và cá nhân có liên quan, nhằm trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến quân nhân Việt Nam hy sinh, mất tin, mất tích trong chiến tranh; chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao ứng dụng khoa học, công nghệ, hỗ trợ trang bị, phương tiện và phối hợp tham gia hoạt động tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính HCLS.

Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS là nhiệm vụ chính trị thiêng liêng, cấp thiết, công tác quan trọng hàng đầu trong chính sách ưu đãi, tri ân, tôn vinh và “Đền ơn đáp nghĩa”. Quán triệt sâu sắc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước và nêu cao truyền thống, đạo lý tốt đẹp của dân tộc, các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, Hội CCB và các tổ chức chính trị - xã hội hãy nhiệt tình, trách nhiệm tham gia “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS”.

(*) Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, 
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội CCB Việt Nam