Hà Nội đưa màu xanh lên những mảng bê tông đô thị

Mới đây, Sở Xây dựng Hà Nội yêu cầu các phòng, đơn vị liên quan triển khai giải pháp thiết kế trồng, cải tạo cây xanh, tăng cường mảng xanh tại một số khu vực và công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị. Các vị trí được lựa chọn thí điểm gồm 3 trụ cầu đường sắt trên cao tại đường Nguyễn Trãi, khu vực trước Royal City; hầm chui Lê Văn Lương - Tố Hữu; cầu vượt Lê Văn Lương - Láng Hạ. Cùng với đó, 3 nhà chờ xe buýt cũng được lựa chọn, gồm nhà chờ Đại học Dược trên đường Lê Thánh Tông, nhà chờ gần Bệnh viện Xanh Pôn trên đường Trần Phú và nhà chờ tại số 69 Lý Thường Kiệt.

Điểm đáng chú ý của cách làm này là cây xanh không chỉ được bố trí trên những diện tích đất truyền thống như công viên, vườn hoa, hè phố, dải phân cách, mà bắt đầu được tính toán như một thành phần có thể tích hợp vào những kết cấu hạ tầng vốn được thiết kế chủ yếu cho giao thông và kỹ thuật.

Một trong những vị trí đáng chú ý là các trụ tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông trên đường Nguyễn Trãi. Theo khảo sát, trụ cầu tại khu vực này cao khoảng 5,3m tính từ mặt đất đến đáy gối cầu. Đây là khu vực có mật độ giao thông cao nhưng có điều kiện ánh sáng trực tiếp và một số vị trí có đủ mặt bằng ở chân trụ để bố trí hố trồng cây.

Phương án được tính toán không phải để cây tự bám trực tiếp vào bê tông. Thay vào đó, hệ khung giàn thép dạng gông sẽ được bố trí ôm quanh thân trụ. Khung không khoan, đục vào kết cấu trụ cầu và được đặt cách bề mặt bê tông một khoảng phù hợp, vừa tạo không gian cho cây sinh trưởng, vừa bảo đảm khả năng quan sát, kiểm tra kết cấu công trình.

Cây được ưu tiên trồng tại chân trụ, sau đó dẫn leo lên hệ giàn và phân bố quanh các mặt trụ. Phạm vi phủ xanh không được vươn lên xà mũ, dầm cầu hay những thiết bị kỹ thuật, đồng thời phải chừa khoảng trống cần thiết để kiểm tra, bảo trì. Các loại cây được tính đến gồm sử quân tử, mai hoàng yến, huỳnh anh, bông xanh... Đáng chú ý, phương án không sử dụng các loại cây tự bám trực tiếp vào bề mặt bê tông.

Sở Xây dựng cũng đề nghị Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội phối hợp thống nhất phương án thiết kế, bảo đảm không xâm phạm móng trụ, công trình ngầm và các hạng mục kỹ thuật; không ảnh hưởng kết cấu, công năng khai thác, vận hành cũng như an toàn của người, phương tiện và hoạt động khai thác đường sắt đô thị.

Nếu phủ xanh trụ cầu đã đặt ra nhiều yêu cầu kỹ thuật thì với hầm chui, bài toán còn phức tạp hơn. Tại hầm chui Lê Văn Lương - Tố Hữu, thành hầm kéo dài, phần lớn là bê tông. Khu vực chân tường tiếp giáp trực tiếp với đường xe chạy và hệ thống thoát nước, vì vậy không có nhiều không gian an toàn để đặt bồn cây như trên vỉa hè thông thường.

Một phương án được tính toán là bố trí chậu cây dọc mép trên thành hầm, phía dưới lan can, trên chiều dài khoảng 300m. Chậu sử dụng vật liệu composite hoặc nhựa kỹ thuật chống tia UV, giá thể nhẹ và có hệ thống thoát nước. Cây được trồng rủ xuống mặt trong thành hầm, giai đoạn đầu khống chế chiều dài khoảng 2-3m và phải được cắt tỉa định kỳ để không ảnh hưởng đến tĩnh không giao thông, biển báo, hệ thống chiếu sáng và thiết bị kỹ thuật. Một phương án khác liên quan tới khoảng 200m² giàn leo, chia thành từng khoang theo nhịp kiến trúc, tận dụng dải đất cây xanh hiện trạng sau khi cải tạo đất.

Không gian nhỏ hơn nhưng gần gũi trực tiếp với người dân là các nhà chờ xe buýt. Theo phương án, bồn hoặc chậu cây được bố trí phía sau hoặc hai bên nhà chờ, không chiếm dụng lối đi. Hệ khung, cáp nhẹ có thể dẫn cây leo lên vách sau và một phần mái. Kết cấu được ưu tiên thiết kế độc lập hoặc chỉ liên kết tại những vị trí được đơn vị quản lý công trình chấp thuận.

Sau quá trình thí điểm, thành phố yêu cầu đánh giá toàn diện các yếu tố an toàn, hiệu quả, mỹ quan, chi phí đầu tư, quản lý, duy trì và phản hồi của người dân, từ đó hoàn thiện giải pháp, phương án trước khi báo cáo UBND Thành phố xem xét.