Đại đoàn kết - Xây dựng “hạ tầng mềm” cho phát triển đất nước

Đại đoàn kết trở thành năng lực phát triển quốc gia

Ngày 10-9-1955, sau Hiệp định Giơnevơ, Đại hội Mặt trận Dân tộc thống nhất họp tại Hà Nội, quyết định thành lập Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam, thông qua Cương lĩnh Mặt trận và xác lập một hình thức tổ chức mới nhằm tập hợp, đoàn kết các lực lượng dân tộc và dân chủ. Trong hoàn cảnh đất nước tạm thời chia cắt, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã trở thành một trong những lực lượng quan trọng động viên nhân dân xây dựng miền Bắc, đấu tranh vì sự nghiệp thống nhất nước nhà.

Từ dấu mốc ấy đến hôm nay, đất nước đã trải qua những bước ngoặt lớn của lịch sử. Nhiệm vụ cách mạng thay đổi, điều kiện kinh tế - xã hội thay đổi, cơ cấu xã hội và nhu cầu của người dân cũng không ngừng thay đổi. Nhưng có một giá trị xuyên suốt không thay đổi: Đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là nguồn sức mạnh đặc biệt của cách mạng Việt Nam.

Năm 2026 mở ra một chặng đường mới đối với MTTQ Việt Nam. Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031, xác định chủ đề “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”, đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động, hướng về cơ sở, gần dân, sát dân, nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Thực tiễn 6 tháng đầu năm cho thấy những yêu cầu đó đang từng bước được cụ thể hóa.

Trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, tỷ lệ cử tri cả nước tham gia bỏ phiếu đạt 99,70%; bầu đủ 500 đại biểu Quốc hội, 2.552 đại biểu HĐND cấp tỉnh và 72.438 đại biểu HĐND cấp xã. Đồng thời, hoạt động giám sát, phản biện xã hội ngày càng đi vào chiều sâu. Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức phản biện đối với 7 hồ sơ dự án luật, góp ý hơn 40 văn bản quy phạm pháp luật; MTTQ các cấp triển khai hơn 1.782 nội dung giám sát và hơn 6.257 nội dung phản biện xã hội.

Theo kế hoạch của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, “Tháng nghe dân nói” được triển khai từ cấp tỉnh đến cấp xã, hướng tới việc trực tiếp xuống địa bàn, tổ chức đối thoại, tiếp xúc, quan tâm đến những nhóm yếu thế, những người chưa phải là hội viên, đoàn viên; đồng thời yêu cầu việc triển khai phải thực chất, tránh hình thức, chồng chéo.

Từ “nghe dân nói” đến “để dân cùng làm”

Thực tiễn ở các địa phương đang cho thấy những cách làm khác nhau nhưng cùng hướng tới một mục tiêu: làm cho công tác Mặt trận gần dân hơn, thiết thực hơn và tạo ra kết quả có thể nhìn thấy.

Tại Hà Nội, “Tháng nghe dân nói” được triển khai tại 5.370 thôn, tổ dân phố và 126 xã, phường, thu hút hơn 600.000 đại biểu tham dự. Từ môi trường, trật tự đô thị, giao thông đến an sinh xã hội, người dân chính là những người trực tiếp cảm nhận rõ nhất những vấn đề cần được tháo gỡ. Việc đưa hoạt động lắng nghe xuống tận khu dân cư giúp Mặt trận nắm bắt tâm tư của người dân và mở thêm một kênh để chính sách được soi chiếu từ thực tiễn.

Ở Hải Phòng, tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 99,85%. Riêng tại xã Thanh Hà, MTTQ phối hợp tổ chức 46 hội nghị tiếp xúc cử tri với hơn 2.520 lượt cử tri tham dự, tổng hợp 62 ý kiến, kiến nghị chuyển cơ quan có thẩm quyền. Những con số ấy cho thấy một điều tưởng như giản dị nhưng có ý nghĩa rất lớn: đồng thuận xã hội phải được xây dựng bằng đối thoại.

Tại Cà Mau, tinh thần đại đoàn kết được cụ thể hóa bằng những mô hình gắn với đời sống. Hơn 1.882 mô hình được triển khai trên các lĩnh vực môi trường, an toàn thực phẩm, an toàn giao thông, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh; cùng với đó là chương trình xây dựng 1.069 căn nhà Đại đoàn kết.

Tại Thái Nguyên, chương trình hỗ trợ 1.000 hộ nghèo, hộ cận nghèo giai đoạn 2026-2030, đặt mục tiêu vận động ít nhất 20 tỷ đồng, cho thấy một cách tiếp cận khác: Từ hỗ trợ trước mắt sang tạo sinh kế, trao thêm năng lực để người dân tự vươn lên.

Còn tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong một không gian đô thị có quy mô lớn, cơ cấu dân cư đa dạng và nguồn lực xã hội phong phú, yêu cầu đặt ra với Mặt trận ngày càng rõ hơn ở khả năng kết nối. Kết nối nguồn lực của doanh nghiệp với nhu cầu cộng đồng; kết nối trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, trí thức với quá trình xây dựng chính sách; kết nối những sáng kiến từ cơ sở với các chương trình phát triển.

Hoạt động giám sát, phản biện xã hội tiếp tục chuyển từ “có làm” sang “làm có chất lượng”. Một cuộc giám sát chỉ thực sự có ý nghĩa khi kiến nghị sau giám sát được tiếp thu, xử lý. Một bản phản biện chỉ thực sự có giá trị khi góp phần làm chính sách tốt hơn, khả thi hơn, gần cuộc sống hơn. Đặc biệt, khắc phục tình trạng người dân nói nhưng không biết ý kiến của mình được xử lý đến đâu.

Ngay trong tháng 6-2026, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình hành động nhiệm kỳ 2026-2031, yêu cầu các cấp, các tổ chức thành viên quán triệt Nghị quyết, chủ động cụ thể hóa Chương trình hành động vào chương trình, kế hoạch công tác phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thực tiễn từng địa bàn.

Đại hội XI xác định 7 Chương trình hành động nhiệm kỳ 2026-2031. Trong đó, việc bổ sung nội dung tham gia phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống MTTQ Việt Nam cho thấy Mặt trận đang chủ động bước vào những không gian mới của đời sống xã hội.

Một quốc gia muốn phát triển nhanh cần hạ tầng giao thông, hạ tầng số, hạ tầng năng lượng. Nhưng có một loại hạ tầng không thể xây dựng bằng bê tông, sắt thép - đó là niềm tin và đồng thuận xã hội - “hạ tầng mềm” của phát triển.

Sau 71 năm, đất nước đã đi qua những chặng đường rất khác của lịch sử. Vì vậy, bên cạnh việc khơi dậy sức dân, quy tụ lòng dân, phát huy trí dân, MTTQ Việt Nam còn có nhiệm vụ biến sức mạnh của nhân dân thành động lực xây dựng một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc.