Vị tướng bốn lần tốt nghiệp thủ khoa

Thượng tướng Võ Tiến Trung (thứ ba trái qua) tặng Bảo tàng Binh chủng Đặc công khẩu súng ngắn mà ông lấy của tên mật thám, được ông sử dụng trong chiến đấu.

Thượng tướng, Phó giáo sư, Tiến sĩ, Anh hùng LLVTND Võ Tiến Trung, nguyên Ủy viên BCH T.Ư Đảng Khóa XI, đại biểu Quốc hội Khóa XII, một người con đất Quảng không chỉ lập nhiều chiến công trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước mà còn là vị tướng có trình độ học vấn uyên thâm.

Đồng chí Võ Tiến Trung sinh ra ở làng Quảng Đại (Đại Cường, Đại Lộc, Quảng Nam), tham gia đánh giặc từ tuổi lên 10. Cuối năm 1970, ông được bố trí ra miền Bắc học tập. Năm 1974, sau khi học xong bậc phổ thông, Võ Tiến Trung nhập học Trường sĩ quan Đặc công. Với kinh nghiệm thực tiễn ở chiến trường miền Nam và kiến thức được học ở trường, ngay từ năm học thứ nhất, Võ Tiến Trung đã nghiên cứu, cải tiến mìn M2 thành M3 chống tháo. Lúc bấy giờ, đặc công nước của ta thường sử dụng mìn hẹn giờ có nam châm để đánh tàu địch. Sau nhiều lần bị đánh, kẻ địch rút kinh nghiệm rà xung quanh thân tàu, phát hiện ra mìn liền gỡ ra an toàn.

Nhớ lại những lần làm bẫy đánh địch, Võ Tiến Trung mày mò nghiên cứu, bố trí thêm ngòi chống tháo để gắn vào quả mìn M2 (còn gọi là mìn rùa); mìn cải tiến này gọi là mìn M3 chống tháo. Nhờ đó nếu địch phát hiện, gỡ mìn ra khỏi thân tàu thì kim hỏa của ngòi chống tháo lập tức lao vào kíp nổ, kích mìn nổ ngay lập tức. Không chỉ có kỹ thuật mà các môn học khác, ông đều đạt loại giỏi. Năm 1978, Võ Tiến Trung tốt nghiệp thủ khoa, được phong quân hàm Thiếu úy, và Trường sĩ quan Đặc công đã giữ ông lại làm giảng viên Khoa Chiến thuật.

Trong thời gian làm giảng viên, ông được tháp tùng Tư lệnh Binh chủng Đặc công Nguyễn Cụ (Anh hùng LLVTND Tư Cường) sang Campuchia nghiên cứu tình hình, tìm cách đánh địch. Trở về nước, ông viết báo cáo, đề xuất phương pháp tiêu diệt căn cứ lõm của quân Pôn Pốt. Kết quả, phương pháp của ông được Bộ Tư lệnh Binh chủng đánh giá điển hình và yêu cầu trực tiếp đi báo cáo tại các hội nghị quân chính, sau đó bàn giao cho Tư lệnh binh chủng để tổ chức vận dụng đánh nhiều trận thắng lớn.

Năm 1979, Nguyễn Tiến Trung được thăng quân hàm Trung úy và được cử đi đào tạo giáo viên chiến thuật cấp trung đoàn tại Học viện Lục quân. Sau 18 tháng học tập, Võ Tiến Trung tiếp tục tốt nghiệp thủ khoa. Trở lại Trường sĩ quan Đặc công, ông được bổ nhiệm làm Phó khoa Chiến thuật. Thời gian này, ông vừa công tác vừa nhận nhiệm vụ viết lại các bài giảng về phương pháp tác chiến đặc công, để làm tài liệu giảng dạy. Năm 1985, Võ Tiến Trung chuyển công tác về Quân khu 5, làm trợ lý tác chiến Phòng Tác chiến. Một thời gian sau, Bộ Tư lệnh Quân khu điều động ông xuống đơn vị công tác, giữ chức Trung đoàn phó, sau 6 tháng lên trung đoàn trưởng. Năm 1992, Võ Tiến Trung được cử đi học Khóa 13 chỉ huy tham mưu cao cấp tại Học viện Quốc phòng. Kết quả học tập lần này, ông tiếp tục tốt nghiệp thủ khoa.

Ra trường, ông được bổ nhiệm chức danh Phó sư đoàn trưởng kiêm Tham mưu trưởng Sư đoàn bộ binh 315 (Quân khu 5). Tháng 6-1995, Thượng tá Võ Tiến Trung đi nghiên cứu sinh tại Học viện Quốc phòng. Những năm sống dưới làn đạn địch, chứng kiến không quân Mỹ sử dụng chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận”…, gây cho quân và dân ta không ít tổn thất, nên ông chọn đề tài: “Nghệ thuật đánh địch đổ bộ đường không trong chiến dịch tiến công”. 5 năm sau đó, ông vừa công tác, vừa nghiên cứu. Năm 2001, Đại tá Võ Tiến Trung bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ, là một trong hai người đạt loại xuất sắc lúc bấy giờ. Năm 2002, ông  được bổ nhiệm lên làm Tham mưu phó Quân khu 5, trực tiếp chỉ huy tiền phương quân khu tại tỉnh Gia Lai. Một năm sau, ông có quyết định đi học lớp Chiến dịch chiến lược tại Học viện Quốc phòng. Năm 2004, ông tốt nghiệp loại giỏi. Đại tướng Phạm Văn Trà - Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, lúc bấy giờ gặp gỡ đề nghị ông về lại Bộ Tư lệnh Binh chủng Đặc công nhưng ông vẫn xin về Quân khu 5. Sau đó, Bộ đồng ý với nguyện vọng của ông, điều ông trở lại Quân khu 5 công tác, giữ chức Phó tư lệnh. Năm 2009, Thiếu tướng Võ Tiến Trung được Bộ Quốc phòng điều động ra giữ chức Phó giám đốc Học viện Quốc phòng. Năm 2010, ông chính thức trở thành Giám đốc Học viện Quốc phòng. Cũng trong năm 2010, Thiếu tướng Võ Tiến Trung được thăng quân hàm Trung tướng và được tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Tháng 11-2011, theo yêu cầu của phía Hoa Kỳ, Quân ủy T.Ư và Bộ Quốc phòng cử ông sang Hoa Kỳ giảng dạy cho hơn 400 sĩ quan cao cấp của Hoa Kỳ, trong đó có gần một nửa là sĩ quan cấp tướng và 40 quan chức cao cấp chính phủ, về các đề tài “Sức mạnh quốc phòng của Việt Nam và chính sách sử dụng sức mạnh quốc phòng Việt Nam” và “Truyền thống đánh giặc giữ nước của Việt Nam”. Với niềm tự hào và trách nhiệm là sĩ quan QĐND Việt Nam đầu tiên được cử sang Hoa Kỳ giảng bài nên ông đã chuẩn bị bài giảng chu đáo, ngắn gọn, khúc triết. Trong quá trình giảng bài, ông trả lời hàng chục câu hỏi hóc búa của học viên, được họ đánh giá cao. Nhiều trang mạng trong nước, quốc tế và các báo bình luận rất tốt về nội dung này. Sau đó, Học viện Quốc phòng cho ghi thành tài liệu về nội dung giảng bài này làm tài liệu tham khảo trong môn học Đối ngoại quốc phòng.

Năm 2014, Trung tướng, Phó giáo sư, Tiến sĩ, Anh hùng LLVTND Võ Tiến Trung được thăng quân hàm Thượng tướng. Năm 2017, ông chính thức được nghỉ hưu theo chế độ. Dù đã nghỉ hưu, nhưng khi được Bộ Quốc phòng yêu cầu, Thượng tướng Võ Tiến Trung tiếp tục hoàn thành hai đề tài khoa học “Chiến dịch tiến công tổng hợp”, “Chiến lược phòng chống chiến tranh ly khai” và thường xuyên tham gia các hội thảo khoa học về đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Vì trong huyết quản vị tướng, người thầy ấy luôn rực cháy một sự khát khao cống hiến.

Nguyễn Sỹ Long