Tản mạn pháo tép, pháo đùng, pháo hoa...

“Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”

Tôi yêu những ngày Tết xưa, chỉ cần mở cửa là mọi giác quan đã ngập trong sắc hồng rực rỡ của xác pháo vương khắp mọi nẻo đường... Dải pháo hồng từng là một phần không thể thiếu trong hồn cốt Tết cổ truyền. Bánh pháo được cuốn phong giấy đỏ, kèm theo bốn quả đùng, để khi đốt sẽ có những điểm nhấn rộn ràng, tạch tạch... tạch tạch... đùng! Còn pháo tép cho trẻ con thì chỉ dài cỡ gang tay, nhỏ bằng nửa đầu đũa, nổ lên âm thanh đì đẹt mà vui tai lạ. Và ở vùng ký ức đó, tiếng pháo vừa dứt, tôi gặp lại mình đang cùng đám bạn lao vào bới, tìm pháo lép, pháo xịt, rồi cười hỉ hả trong mùi thuốc pháo thơm nồng...

Tôi nhớ vẹn nguyên cảm giác hồi hộp chờ Giao thừa, nhớ tiết mưa phùn lây phây. Mâm cúng trời đất đã chỉn chu, tươm tất, đúng giây phút thiêng liêng của năm mới, bố châm lửa đốt pháo. Ánh sáng từ những quả pháo lóe lên, tiếng nổ đồng loạt vang vọng trong đêm tĩnh lặng. Đó là thời khắc thiêng liêng, mở ra những hy vọng mới, những khởi đầu tốt lành. Trong làn khói pháo, xác pháo lan khắp sân, bà nội đầu vấn khăn nhung, khoác áo dài hoa nâu, đứng lom khom rì rầm khấn nguyện. Mùi hương trầm quyện mùi thuốc pháo thành “hương mùa Xuân” dịu dàng, ngây ngất; khói nhang tỏa lên trời, đất... như gửi gắm ước vọng đủ đầy, viên mãn đến đấng thiêng liêng.

Sáng Mồng một Tết, chúng tôi được đánh thức bởi tiếng pháo râm ran từ nhà láng giềng. Ngó ra đã thấy trước cửa mỗi nhà treo một dải pháo hồng. Nhà này đốt xong đến nhà khác, cứ thế tiếng pháo lan ra khắp khu phố. Mẹ nhanh tay dọn mâm cơm cúng gia tiên, kính cẩn mời các cụ về ăn Tết cùng con cháu trong tiếng pháo giòn giã. Chị em tôi hối hả rửa mặt bằng nước mùi già rồi chạy ào ra sân, chuẩn bị trò chơi với pháo. Đặt pháo lên một góc bể nước, châm ngòi, rồi bịt tai chạy, vừa hồi hộp chờ nổ, với niềm vui khó tả. Mấy anh lớn thì “gan” hơn, cầm pháo trên tay, châm rồi quăng ra xa với vẻ mặt thật ngầu, khiến bọn trẻ con nhìn theo đầy ngưỡng mộ. Sau Tết là mùa lễ hội và tiếng pháo lại tiếp tục đì đùng, hòa cùng tiếng hát, tiếng cười, riếng reo hò của người đi trẩy hội... tạo nên không gian phấn chấn, đầy sức sống.

Thế rồi cũng phải nói đến chuyện buồn. Nhiều người không bằng lòng với những bánh pháo cổ truyền. Họ quấn pháo to dần, để tiếng đanh hơn, họ nhồi thêm thuốc nổ. Nhà này phải nổ to hơn nhà kia, bánh pháo phải dài hơn hàng xóm mới thỏa. Đêm giao thừa những năm cuối cùng còn được đốt pháo đã trở thành nỗi ám ảnh: Cả thành phố chìm trong tiếng nổ đinh tai, lộng óc; khói thuốc khét lẹt, mù mịt; không ít tai nạn thương tâm xảy ra vì pháo, khiến cái Tết chẳng còn trọn vẹn niềm vui. Lòng tham đã khiến một phong tục đẹp bị biến tướng. Và rồi cái gì đến cũng phải đến. Năm 1994 Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị nghiêm cấm sản xuất, buôn bán và đốt các loại pháo nổ, thuốc pháo nổ trong phạm vi cả nước (trừ các loại pháo hoa và thuốc làm pháo hoa). Tết Ất Hợi 1995 là cái Tết đầu tiên không còn tiếng pháo. Cả một thế hệ, nhất là chúng tôi - lũ trẻ con ngày ấy - hụt hẫng rơi nước mắt... Giao thừa không còn tràng pháo giòn giã, không còn khói thuốc thơm nồng; khoảnh khắc linh thiêng trôi vèo qua trong tĩnh lặng. Buồn... nhớ... vấn vương...

Dẫu Tết không còn tiếng pháo, nhưng Đảng và Nhà nước, Quân đội đã mang đến cho người dân một phong tục mới giàu ý nghĩa, an toàn, đó là bắn pháo hoa đêm giao thừa, người người, nhà nhà, nhất là giới trẻ lại hướng về các quảng trường trung tâm... lòng đầy háo hức, đón khoảnh khắc kỳ diệu, khi những đóa hoa lửa bừng sáng trên bầu trời đêm. Còn chúng tôi, những đứa trẻ của thế kỷ trước thì ngắm pháo hoa qua màn ảnh nhỏ. Đặc biệt, Nhà máy Z121 của Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng có giàn pháo viên hoa không tiếng nổ lần đầu ra mắt năm 2021 và ngày càng được nhiều người biết đến hơn, đã đảm bảo an toàn cho người dân, tránh các tai nạn đáng tiếc xảy ra.

Mỗi chùm pháo hoa nở bung, rực rỡ giữa không gian kéo người người trở về bên nhau, bên bữa cơm đoàn viên với ánh mắt rạng ngời hạnh phúc. Thời gian có thể làm lùi xa nhiều điều quen thuộc, nhưng cảm xúc về Tết thì không bao giờ thay đổi, nó nằm trong niềm hy vọng rất người, rất đời, rằng năm mới sẽ tươi sáng hơn năm cũ. Và cứ thế, dù mỗi thời mỗi khác, khoảnh khắc ấy vẫn cứ ở lại - như một dấu lặng đẹp đẽ trong lòng mỗi người.