Quảng Trị bảo tồn và phát huy giá trị Di tích lịch sử Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải

Trùng tu và giữ nguyên yếu tố gốc

Tháng 4/2025, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải có tổng diện tích gần 105ha. Dự án với tổng mức đầu tư 80 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương. Dự kiến, toàn bộ các hạng mục sẽ được hoàn thành đưa vào sử dụng cuối năm 2025.

Ngay cuối tháng 8, Khu di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải đã tạm dừng đón khách tham quan để bàn giao mặt bằng phục vụ thi công. Dự án Công viên Thống nhất tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải triển khai tu bổ, tôn tạo và chỉnh trang tổng thể nhiều hạng mục.

Điểm nhấn đáng chú ý đầu tiên của dự án là hạng mục hạ giải và phục hồi cầu Hiền Lương – “nhân chứng lịch sử” chia cắt hai miền Nam - Bắc suốt hơn 20 năm. Cầu Hiền Lương do Pháp xây dựng năm 1952. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ (1954), vỹ tuyến 17 tại đây trở thành giới tuyến chia cắt đất nước.

Cầu từng nhiều lần hứng bom đạn, bị đánh sập năm 1967 và được phục dựng sau ngày đất nước thống nhất. Năm 2014, cầu Hiền Lương được sơn lại hai màu xanh - vàng ở kết cấu khung thép, theo đúng màu sắc cầu trong lịch sử khi đất nước chưa thống nhất.

Trải qua thời gian, đến nay cầu Hiền Lương bị gỉ sét, hư hỏng nên cần được trùng tu, tôn tạo. Theo dự án, cầu Hiền Lương sẽ được sửa chữa kết cấu thép, phục hồi mặt cầu lát ván gỗ lim, sơn lại thành cầu hai màu xanh - vàng theo nguyên trạng, gia cố mố cầu và trang bị thiết bị kỹ thuật mới nhưng vẫn giữ nguyên yếu tố gốc, đảm bảo độ chính xác mang tính lịch sử.

Hiện tại, cầu đang được các đơn vị thi công hạ giải toàn bộ phần ván mặt cầu. Với những thanh ván, kết cấu thép còn sử dụng được sẽ được lắp lại để bảo đảm yếu tố gốc của di tích. Sau khi tu bổ, cầu Hiền Lương sẽ có 894 tấm ván gỗ lim dày 50mm, gồm 444 tấm phía Nam và 450 tấm phía Bắc, được xử lý sơn chuyên dụng để bảo vệ gỗ được lâu hơn.

“Màu áo mới” ở đôi bờ Bến Hải

Trong quần thể di tích, cùng với cầu Hiền Lương thì kỳ đài Hiền Lương là điểm nhấn đặc biệt quan trọng. Nơi đây, lá cờ Tổ quốc tung bay suốt những năm tháng đất nước bị chia cắt đã trở thành biểu tượng bất khuất của ý chí thống nhất.

Thực hiện dự án, kỳ đài Hiền Lương sẽ được gia cố móng, nâng cấp thân cột cờ, cải thiện hệ thống chiếu sáng và không gian xung quanh. Cũng tại kỳ đài, các hạng mục lan-can, cửa gỗ, hệ thống kéo cờ, lối lên cho người khuyết tật cũng được nâng cấp.Ngoài ra, dự án sẽ cải tạo công năng tầng hầm thành phòng chiếu phim tư liệu phục vụ du khách.

Một điểm nhấn quan trọng khác là việc nâng cấp nhà liên hợp, nhà đón tiếp tại khu di tích. Đơn vị thi công đã hạ giải toàn bộ mái, sàn nhà liên hợp, đồng thời đánh giá hiện trạng để thay thế hoặc phục hồi các cấu kiện gỗ hư hỏng, sơn sửa hệ thống trụ bê-tông, vách, tay vịn. Nhà đón tiếp cũng được nâng cấp, bổ sung hạng mục thân thiện với người khuyết tật và thay mới toàn bộ hệ thống cửa.

Ông Lê Minh Tuấn, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cho biết: Mục tiêu dự án Công viên Thống nhất Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải là trùng tu, tôn tạo nhưng vẫn phải bảo đảm yếu tố gốc cấu thành di tích.

Khi hoàn thành, công trình này là “địa chỉ đỏ” vừa bảo tồn giá trị lịch sử truyền thống, vừa giáo dục lòng yêu nước cho các thế hệ; đồng thời kết nối với hệ thống di tích cách mạng trên địa bàn tỉnh và khu vực Bắc Trung bộ để thu hút du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm.