Phải ngăn chặn nhập khẩu rác thải nguy hại (09/06/2010)

 <!-- st1\:*{behavior:url(#ieooui) } --> <!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:72.0pt 90.0pt 72.0pt 90.0pt; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} --> <!-- /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;} --> Với hơn 4.600km đường biên giới trên bộ, gần 3.500km đường biển, khoảng 60 cửa khẩu quốc tế, 49 cảng biển các loại, Việt Nam được đánh giá tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị các đường dây, đối tượng buôn bán, xuất nhập khẩu hàng hóa gây ô nhiễm môi trường như rác thải công nghiệp, phế liệu lẫn tạp chất, thất thải nguy hại, thậm chí cả hàng hóa có nguy cơ gây ô nhiễm sinh học, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. 

Theo Cục CSMT - Bộ Công an, hơn 4 năm qua đã phát hiện hơn 2.500 vụ vi phạm về bảo vệ môi trường; trong đó có hơn 200 vụ vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực xuất nhập khẩu; phạt tiền và truy thu phí bảo vệ môi trường hơn 142 tỷ đồng, buộc tái xuất và tiêu hủy 325 tấn rác thải, hơn 10.000 tấn thép phế liệu, hơn 6.000 tấn ắc-quy phế thải…

Phía sau những con số này là thủ đoạn đối phó hết sức tinh vi của những đối tượng cố tình vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường. Các doanh nghiệp thường khai báo hàng hóa là phế liệu được phép nhập khẩu để làm nguyên liệu sản xuất, hoặc đã được làm sạch. Nhưng thực tế, phần lớn lại là phế liệu có chứa tạp chất, thất thải nguy hại. Có trường hợp ghi trên tờ khai là nhập quặng chì, song hàng nhập là ắc-quy chì phế thải.

Ví dụ như Công ty TNHH sản xuất thương mại Đại Đông ở tỉnh Bình Dương. Trong nhiều năm, doanh nghiệp này đã nhập khẩu hàng ngàn tấn chất thải nguy hại thuộc danh mục hàng hóa cấm nhập như sơn quá hạn, dầu nhớt thải, xăng bẩn… rồi bán lại cho một số doanh nghiệp trong nước để làm nguyên liệu hoặc phụ gia sản xuất.

Có doanh nghiệp thông qua hoạt động đầu tư để nhập thiết bị, công nghệ lạc hậu vừa tiêu hao nhiều nhiên liệu, vừa gây ô nhiễm môi trường. Đó là vụ Công ty Cửu Long - Vinashin Hải Phòng núp danh nghĩa nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ dự án xây dựng Nhà máy nhiệt điện Sông Hồng đã nhập toàn bộ thiết bị cũ nát, hỏng được tháo dỡ từ một nhà máy nhiệt điện có tuổi đời hơn 40 năm của Hàn Quốc, trong đó có 1 máy biến thế còn hơn 4.000 lít dầu thải có chứa loại chất hữu cơ khó phân hủy, độc hại với con người và môi trường…

Thực thế cho thấy, những kẽ hở trong các văn bản pháp quy, vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường diễn ra phổ biến và việc chưa hoàn thiện của các văn bản pháp quy lĩnh vực bảo vệ môi trường. Khi có điều luật bảo vệ môi trường sẽ tạo nên những cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan Nhà nước và cách hiểu giữa cơ quan Nhà nước đối với doanh nghiệp.

Vì thế, cần phải có hành lang pháp lý đủ mạnh mới có thể giải quyết được tình trạng “nóng” của vi phạm pháp luật về môi trường trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Phải có văn bản cụ thể chống hành vi chuyển rác thải từ nước ngoài vào Việt Nam, mà cụ thể ở đây, Bộ KHCN cần ban hành văn bản quy định rõ các quy chuẩn kỹ thuật về máy móc, thiết bị cũ để ngăn chặn việc nhập máy móc thiết bị cũ, chuyển giao công nghệ lạc hậu, liên quan đến quản lý phế liệu, đổ chất thải ra biển, quản lý chất thải rắn, kiểm soát ô nhiễm làng nghề. Tăng cường các hoạt động phòng ngừa, đấu tranh chống việc nhập khẩu phế liệu, phế thải vào lãnh thổ Việt Nam.

Hoàng Linh