Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Huệ: Lặng thầm một khúc tráng ca

Đi qua giông bão thời gian

Theo sự chỉ dẫn của Đại úy Nguyễn Văn Huấn, Trợ lý cán bộ Trung đoàn 910 (Trường Sĩ quan Không quân, Quân chủng Phòng không - Không quân), chúng tôi tìm đến ngôi nhà nhỏ nơi Mẹ Lê Thị Huệ đang sinh sống tại xã Hòa Tân Tây, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên (nay là xã Tây Hòa, tỉnh Đắk Lắk).

Biết có khách ghé thăm, khi chúng tôi đến đã thấy Mẹ ngồi trước cửa, mắt nhìn ra khoảng sân như ngóng đợi đứa con xa trở về. Bước vào nhà, chúng tôi cúi đầu chào Mẹ, đôi bàn tay gầy guộc, chằng chịt gân máu run rẩy nắm chặt tay từng người. Dù mái tóc đã bạc trắng nhưng khuôn mặt của Mẹ vẫn ngời lên vẻ đôn hậu, kiên cường của người con gái đất Phú Yên năm xưa.

Chị Nguyễn Thị Mỹ Trang - cháu dâu của Mẹ, người ngày đêm kề cận chăm sóc Mẹ bùi ngùi chia sẻ: “Bà tôi cả đời chịu nhiều gian khổ, gánh chịu bao mất mát hy sinh nhưng chưa bao giờ than vãn một lời. Tuổi già có lúc nhớ lúc quên, nhưng hễ nhắc đến những ngày kháng chiến, nhắc đến ông, đến chị Siêm và các cậu là nước mắt Bà lại rưng rưng…”

Ngược dòng thời gian về những năm tháng chiến tranh, ngôi nhà của gia đình Mẹ tại Phú Yên chính là cái nôi cách mạng, cơ sở nuôi giấu cán bộ an toàn. Bất chấp sự lùng sục, khủng bố gắt gao với những trận càn quét rát mặt của kẻ thù, Mẹ vẫn kiên cường bám trụ, che chở cho biết bao chiến sĩ đi về hoạt động. Bản thân Mẹ khi ấy là một phụ nữ trẻ năng nổ, đứng đầu nhiều phong trào ở địa phương, vừa hăng hái tăng gia sản xuất, vừa làm giao liên, tiếp tế cho cách mạng.

Năm 1955, người bạn đời của Mẹ là ông Phùng Kim Khánh (sinh năm 1927) từ biệt quê hương, khoác ba lô tập kết ra Bắc. Ngày tiễn chồng đi, Mẹ gạt nước mắt, một mình ở lại quê nhà ôm đứa con gái nhỏ Phùng Thị Tuyết Siêm, khi ấy mới tròn hai tuổi, vừa làm tròn vai trò của người mẹ, người cha, vừa phụng dưỡng gia đình, vừa kiên trung giữ vững mạch máu giao liên cho cách mạng.

Nối tiếp truyền thống gia đình, năm 1971, khi vừa tròn 18 tuổi, chị Phùng Thị Tuyết Siêm đã viết đơn tình nguyện lên đường nhập ngũ. Trên cương vị là y tá tại Bệnh xá Hồ Tây (thuộc huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây), chị Siêm đã đem hết tuổi xuân, lòng nhiệt huyết của mình để giành giật sự sống cho thương bệnh binh và đồng đội.

Nhưng chiến tranh tàn khốc đã cướp đi giọt máu duy nhất của Mẹ. Ngày 11-7-1974, trong một trận oanh tạc ác liệt của kẻ thù, người y tá kiên cường Phùng Thị Tuyết Siêm đã anh dũng hy sinh tại mảnh đất Quảng Ngãi. Chị ngã xuống khi chưa kịp nhìn thấy ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, chưa kịp gặp lại người cha tập kết trở về.

Trước đó, Mẹ cũng đã gánh chịu những tổn thất lớn lao từ chính gia đình ruột thịt của mình. Phía nhà ngoại của Mẹ có đến 3 liệt sĩ (gồm hai người em trai ruột và một người em dâu) đã ngã xuống vì sự nghiệp giải phóng dân tộc. Những người em rồi đến đứa con duy nhất lần lượt ra đi không trở về, nỗi đau của người ở lại lớn lao đến độ tưởng như hóa đá, hằn sâu vào tâm can của Mẹ.

Năm 1976, sau ngày đất nước thống nhất, ông Phùng Kim Khánh mới được trở về đoàn tụ cùng Mẹ. Sau hơn hai mươi năm xa cách, ngày gặp lại chẳng thể vẹn tròn bởi đứa con gái duy nhất của họ đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất mẹ.

Ghi nhận những cống hiến vô bờ bến và sự hy sinh thầm lặng, lớn lao đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, ngày 17-12-1994, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã ký quyết định trao tặng danh hiệu cao quý Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng cho Mẹ Lê Thị Huệ. Đây là sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với người mẹ đã hiến dâng những gì thiêng liêng nhất cho Tổ quốc.

Nghĩa tình quân dân và những đóa hoa tri ân

Hiện nay, ở tuổi gần bách niên, Mẹ Lê Thị Huệ đang sống cùng vợ chồng người cháu trai Lê Phú Hưng (con của liệt sĩ Lê Phú Hân - em ruột của Mẹ). Mọi sự chăm sóc, phụng dưỡng từ bữa ăn, giấc ngủ đến khi trái gió trở trời đều do một tay vợ chồng anh Hưng và chị Trang chu đáo gánh vác. Sự hiếu thảo, ấm áp của các cháu phần nào làm vơi đi sự trống trải trong lòng người mẹ mất con.

Chị Nguyễn Thị Mỹ Trang xúc động kể thêm: “Dù con gái Mẹ hiện đang được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Phú Yên, cách xa nơi ở hiện tại, nhưng thỉnh thoảng, nỗi nhớ con cồn cào lại trỗi dậy, Mẹ vẫn đòi ra thăm bằng được. Nhìn Mẹ đứng lặng trước mộ con, đôi bàn tay gầy guộc vuốt ve tấm bia đá, chúng tôi không cầm được nước mắt”.

Nỗi mong mỏi, khắc khoải về hình bóng người con gái hiếu thảo luôn đau đáu trong lòng Mẹ, bởi trong suốt nhiều thập kỷ, những gì còn lại chỉ là ký ức. Hiểu được tâm nguyện thiêng liêng ấy, năm 2024, nhóm các bạn trẻ TeamLee (Hà Nội) đã lặn lội tìm về để trao tặng bức di ảnh của liệt sĩ Phùng Thị Tuyết Siêm cho Mẹ.

Hôm nay, ngồi lật giở từng kỷ vật, Mẹ lại rơi nước mắt khi thấy ảnh con gái mình qua tấm di ảnh được phục dựng lại. Từ khi con gái mẹ hy sinh, nay mẹ mới nhìn thấy con mình qua tấm ảnh. Những giọt nước mắt hạnh phúc xen lẫn nghẹn ngào của người mẹ ở tuổi 98 khiến tất cả chúng tôi có mặt trong căn nhà đều lặng người vì xúc động.

Để tri ân những đóng góp to lớn của Mẹ và gia đình, Trung đoàn 910, Trường Sĩ quan Không quân đã vinh dự nhận phụng dưỡng suốt đời Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Huệ. Sự đồng hành của các chiến sĩ không chỉ dừng lại ở những món quà, những lời thăm hỏi dịp lễ Tết, mà đã trở thành tình cảm ruột thịt sâu sắc.

Đáng quý hơn, dù tuổi cao sức yếu, bước đi đã nặng nề, nhưng tinh thần cách mạng trong Mẹ chưa bao giờ tắt. Mỗi khi chính quyền địa phương hay Trung đoàn 910 (Trường Sĩ quan Không quân) có sự kiện hoặc ngày lễ lớn mời Mẹ tham gia, Mẹ vẫn chỉnh tề trang phục, phấn khởi đến dự như một cách để giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Trong đợt thiên tai vào tháng 11-2025 vừa qua. Tỉnh Phú Yên và các vùng lân cận chịu thiệt hại nặng nề do mưa lũ. Ngôi nhà của Mẹ bị ngập sâu trong nước, bùn đất bủa vây, đồ đạc hư hỏng nặng. Ngay khi lũ vừa rút, không quản ngại khó khăn, Trung đoàn 910 đã lập tức cử hàng chục lượt cán bộ, chiến sĩ trẻ hành quân về giúp đỡ gia đình Mẹ.

Suốt nhiều ngày liền, cán bộ, chiến sĩ thấm đẫm mồ hôi, cần mẫn thu dọn từng xô bùn đất, lau chùi tỉ mỉ từng bộ bàn ghế, dọn dẹp lại không gian sống cho Mẹ. Nhìn những người lính trẻ áo đẫm mồ hôi, bùn đất nhưng vẫn nở nụ cười rạng rỡ, Mẹ Huệ xúc động nắm chặt tay từng người, như nhìn thấy hình bóng của đồng đội, của con gái mình năm xưa.

Cuộc đời của Mẹ Lê Thị Huệ là cuốn phim tư liệu sống động về sự hy sinh vô bờ bến của người phụ nữ Việt Nam. Mẹ đã dâng hiến tất cả những gì thiêng liêng nhất, chịu đựng nỗi đau mất đứa con gái duy nhất để đổi lấy độc lập, tự do cho dân tộc.

Những mất mát hy sinh của Mẹ và gia đình là tượng đài bất tử trong lòng thế hệ hôm nay. Và tình cảm sưởi ấm của con cháu, sự phụng dưỡng nghĩa tình của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 910, Trường Sĩ quan Không quân chính là đóa hoa tri ân tươi thắm nhất kính dâng lên người Mẹ đã đi qua giông bão, viết nên khúc tráng ca lặng thầm cho đất nước hôm nay.