Hiệu quả từ chính sách chưa có hiệu lực

Cán bộ BHXH huyện Gia Lâm (Hà Nội) tư vấn cho người lao động.

Ngày 29-6-2024, Kỳ họp thứ 7, Quốc hội Khóa XV thông qua Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15. Mặc dù Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2025, nhưng những nội dung đổi mới đã được tuyên truyền, phổ biến tới người tham gia, thụ hưởng, đảm bảo mục tiêu an sinh xã hội nhưng vẫn đáp ứng quyền lợi của người tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH).

Theo BHXHViệt Nam, tính đến hết tháng 3-2025, có hơn 367.000 người hưởng BHXH một lần, giảm gần 70.000 người (tương đương 26,17%) so với cùng kỳ năm 2024. Đây là một tín hiệu vui, cho thấy người lao động tin tưởng, nhận thức rõ hơn về lợi ích của chính sách BHXH.

Một số kết quả nổi bật khác, trong 3 tháng đầu năm, số người tham gia BHXH trên toàn quốc tiếp tục tăng 8,7% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, BHXH bắt buộc tăng 7,57% và BHXH tự nguyện tăng 21,11%. Số người tham gia Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) tăng 8,49%. Số người tham gia Bảo hiểm y tế (BHYT) tăng 2,28%. Tổng số tiền thu BHXH, BHTN, BHYT lũy kế đến hết tháng 3-2025 đạt 135.996 tỷ đồng, tăng 20.077 tỷ đồng (tương đương 17,3%) so với cùng kỳ năm 2024. Số người giải quyết chế độ BHXH hằng tháng là 21.080 người, tăng 37,53% so với cùng kỳ năm 2024. Số người hưởng chế độ ốm đau là 1.721.760 lượt người, tăng 13,28%. Số lượt người khám chữa bệnh BHYT là 44.444.533 lượt người, tăng 3,35%.

Luật BHXH năm 2024 có nhiều sửa đổi, bổ sung theo hướng gia tăng quyền lợi, tăng tính hấp dẫn, khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu thay vì nhận BHXH một lần. Theo quy định mới, đối với lao động nữ, mức lương hưu hàng tháng bằng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tương ứng 15 năm đóng BHXH, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 2%, mức tối đa bằng 75%. Đối với lao động nam, mức lương hưu hàng tháng bằng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tương ứng 20 năm đóng BHXH, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 2%, mức tối đa bằng 75%. Trường hợp lao động nam có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm, mức lương hưu hàng tháng bằng 40% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tương ứng 15 năm đóng BHXH, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 1%.

Nhiều chuyên gia đánh giá: "Việc giảm thời gian đóng BHXH từ 20 năm xuống 15 năm khi đủ tuổi nghỉ hưu sẽ được hưởng chế độ hưu trí là một bước đột phá, phù hợp với thông lệ quốc tế, giúp cho người lao động lớn tuổi an tâm là sẽ được hưởng hưu trí khi tham gia BHXH bắt buộc. Sửa đổi này đã giúp nhiều người lao động có cơ hội hưởng chế độ hưu trí. Từ đó, họ yên tâm làm việc và yên tâm hơn khi tham gia BHXH, đảm bảo quỹ BHXH được ổn định".

Luật BHXH sửa đổi còn mở rộng thêm 5 nhóm đối tượng được tham gia BHXH bắt buộc đã giúp độ bao phủ của mạng lưới an sinh rộng hơn rất nhiều, đó là các đối tượng: Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố; người lao động làm việc không trọn thời gian; người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên… không hưởng tiền lương. Việc mở rộng đối tượng đồng nghĩa với việc sẽ có thêm 3 triệu người tham gia mạng lưới an sinh, nâng tổng số người tham gia BHXH lên con số hơn 21 triệu người. BHXH là trụ cột an sinh xã hội, vì vậy diện bao phủ càng rộng, người tham gia BHXH càng nhiều thì an sinh xã hội mới bền vững, cuộc sống của nhân dân mới đảm bảo.

Chị Nguyễn Yến Chi - công nhân tại Khu công nghiệp Sóc Sơn (Hà Nội) cho biết: “Đây là một chính sách đầy tính nhân văn, giúp nhiều người lao động có thể có cuộc sống tự chủ giúp giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội; vừa khuyến khích người lao động tham gia đóng BHXH, vừa hạn chế người có thời gian lao động không liên tục rút BHXH một lần”.

Chị Nguyễn Thị Hà - Công ty may Hưng Vũ (Hưng Yên) chia sẻ: "Thời gian đóng BHXH được rút ngắn là động lực để người lao động, đặc biệt là những lao động phải làm công việc nặng nhọc cố gắng làm việc, ít bỏ việc hơn. Doanh nghiệp có thể thu hút cả lao động gần 40 tuổi vào làm việc".

Ngoài ra, Luật BHXH 2024 tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người tham gia và thụ hưởng quyền lợi BHXH thông qua việc bổ sung quy định giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH; điều chỉnh, cắt giảm, đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục thực hiện BHXH; bổ sung quy định về đánh giá sự hài lòng của người dân đối với việc tổ chức thực hiện chính sách, chế độ BHXH.

Luật BHXH năm 2024 đã kế thừa, phát triển những quy định hiện hành phù hợp đã được kiểm nghiệm trong thực tiễn, sửa đổi các quy định chưa phù hợp, bảo đảm tính khả thi, dài hạn, tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật cũng như bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động.

Hồ Thanh Hương