Đà Nẵng: Nhiều hoạt động kỷ niệm 100 năm ngày mất chí sĩ Phan Châu Trinh

Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng cho biết, hoạt động kỷ niệm 100 năm ngày mất cụ Phan Châu Trinh (19/4/1926 – 19/4/2026) không chỉ nhằm gợi nhắc hành trình đấu tranh không mệt mỏi của một chí sĩ ái quốc an dân, mà còn nêu rõ một số vấn đề về phương pháp đấu tranh, phù hợp bối cảnh dân tộc, đặc biệt với thực tế xã hội và đất nước hôm nay.

Nhiều hoạt động tri ân

Theo đó, Bảo tàng Đà Nẵng là đơn vị chủ trì các hoạt động chính, gồm hai chương trình triển lãm và thi tìm hiểu về cuộc đời, tư tưởng nhà chí sĩ.

Chương trình thứ nhất là triển lãm “Phan Châu Trinh - Cây tùng xứ Quảng” sẽ có 3 phần: Ươm mầm - Nhựa sống - Cây tùng vững chãi, giới thiệu gần 100 hình ảnh, tư liệu, hiện vật liên quan đến cuộc đời nhà chí sĩ; lần lượt qua từng phần làm rõ thân thế, sự nghiệp, cuộc đời hoạt động yêu nước của nhà chí sĩ qua hình ảnh và lời kể, các ứng dụng truyền thông media…

Đồng thời, triển lãm cũng giới thiệu một số thơ văn, tác phẩm chính luận từng viết của Phan Châu Trinh, nêu bật tinh thần, tri thức cách mạng của ông, đặc biệt là tư tưởng canh tân, đổi mới xã hội và tôn vinh dân tộc, tôn vinh nhân dân.

Triển lãm sẽ tổ chức ba đợt: Tại trường THPT Phan Châu Trinh (Hải Châu, Đà Nẵng) từ 18/3 - 21/3/2026; tại Trung tâm Văn hóa - Thể thao xã Tây Hồ, Đà Nẵng (Tiên Phước, Quảng Nam trước đây) từ 23/3 - 26/3/2026; và tại khu vực chuyên đề Bảo tàng Đà Nẵng từ 30/3 - 25/4/2026.

Chương trình thứ hai tên gọi Hành trình lịch sử với chủ đề “Phan Châu Trinh – Người mở lối canh tân”, là cuộc thi cho các học sinh nhà trường và công chúng tham gia, tìm hiểu rõ hơn các hoạt động cách mạng của nhà chí sĩ, cũng như những vấn đề ông đặt ra với thời cuộc, do Bảo tàng Đà Nẵng cũng phối hợp trường THPT Phan Châu Trinh (Đà Nẵng) tổ chức. Hơn 120 học sinh nhà trường và đông đảo phụ huynh, học sinh đã đến xem cuộc thi này trong ngày 19/3/2026.

Bên cạnh đó, từ ngày 17 – 25/3/2026, Thư viện Đà Nẵng tổ chức chương trình “Trưng bày tài nguyên thông tin và nói chuyện chuyên đề Phan Châu Trinh”, giới thiệu hơn 2.000 bản sách, báo, tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của nhà chí sĩ, cùng bối cảnh lịch sử Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Chương trình được tổ chức tại cơ sở 1 (46 Bạch Đằng, Hải Châu) và cơ sở 2 (283 Phan Bội Châu, Bàn Thạch).

Ngoài ra, tại nhà lưu niệm Phan Châu Trinh (72 Phan Châu Trinh), gia đình và tộc họ nhà chí sĩ cũng tổ chức các nghi lễ tưởng niệm, với sự tham dự của đại diện chính quyền, các nhân sĩ, trí thức, các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử hoạt động tại địa phương. Tộc họ cụ Phan tại quê nhà ở xã Tây Hồ (huyện Tiên Phước, Quảng Nam trước đây) cũng tổ chức các chương trình kỷ niệm, trao quà từ thiện, học bổng cho các con cháu họ Phan hiếu học. Đại diện gia đình cho biết, các hoạt động này đều có kết nối với loạt hoạt động tôn vinh, tưởng niệm cũng đang được tổ chức ở TP. Hồ Chí Minh.

Tưởng nhớ tấm lòng trung dân ái quốc

Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện nhấn mạnh, nhìn lại cuộc đời chí sĩ Phan Châu Trinh có thể thấy rõ tinh thần cách mạng không ngừng nghỉ của ông, chỉ có một mục tiêu: làm sao cho dân cường nước thịnh, có được hệ thống quản lý xã hội đề cao tri thức tiến bộ, công bằng để phát triển đất nước.

Nhà chí sĩ tin tưởng vào tổ chức chính thể quốc gia, chủ trương đấu tranh bất bạo động, lấy ôn hòa làm tinh thần chính trong những hoạt động định hướng tư tưởng và giáo dục xã hội. Ông đề cao sức mạnh dân trí, đốc thúc tinh thần duy tân, cải cách xã hội từ những nền tảng nhận thức đạo đức, cập nhật kiến thức cho người dân.

Mục tiêu “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” do ông đề xướng thực sự bám sát tinh thần dân tộc quốc gia, lấy khí thế tự cường dân tộc, niềm kiêu hãnh của quốc gia vươn mình mà đấu tranh, đối thoại với mọi biểu hiện áp bức, nô dịch, cản trở hành động trong xã hội.

“Dù cuối cùng, cụ nhận ra bối cảnh dân tộc phải làm cách mạng triệt để mới có thể giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, sau đó mới áp dụng được chính thể ổn định như cụ mong; nhưng những gì cụ đặt ra, nhất là tư tưởng duy tân, chính là tiền đề cho nền pháp trị dân chủ sâu sắc, điều mà đến nay chúng ta cần làm. Di cảo của cụ là những bài học quý để các thế hệ tiếp sau nắm bắt, tiếp tục nghiên cứu phát triển”, ông Quốc Thiện nhấn mạnh.

Thực tế các đồng chí, bạn hữu chí sĩ Phan Châu Trinh sinh thời đều đánh giá, tư tưởng và tinh thần dân tộc của ông là tiến bộ xã hội, như nhà cách mạng Tôn Quang Phiệt từng viết: “Phan Châu Trinh muốn thực hiện chương trình khai dân trí, xướng dân quyền của dân mình; dân đã khôn ngoan tiến bộ về mọi mặt, đã biết dùng quyền của mình thì mới có thể độc lập được”.

Nhà sử học Nguyễn Hiến Lê viết: “Cụ Tây Hồ là người mở đường cho phong trào Duy Tân nước ta. Lập Nghĩa thục, một phần công lớn là của Cụ, gây tư tưởng mới ở Quảng Nam là Cụ, đi khắp nơi diễn thuyết là Cụ, khuyên quốc dân cắt tóc là Cụ, liệng cái Phó bảng mà lập ra hiệu buôn cũng là Cụ, bỏ tục nhuộm răng, vận âu phục nội hóa thì người đầu tiên cũng lại là Cụ”.

Tin nên đọc

Bà Nguyễn Thị Bình - Dấu ấn Việt Nam từ hòa bình đến kỷ nguyên mới

18:19 19/10/2025

Nhà sử học Daniel Héméry nhìn nhận Phan Châu Trinh “đã xác định một cách rành mạch, sáng rõ nhất những nan đề đặt ra lâu dài mà các thế hệ người Việt Nam sẽ phải và mãi mãi còn phải đảm nhận”.

Theo ông Quốc Thiện, kỷ niệm 100 năm ngày tưởng nhớ Phan Châu Trinh, trong bối cảnh canh tân đất nước cùng kỷ nguyên vươn mình, “chúng ta càng nhận ra những lý luận và tầm nhìn của nhà chí sĩ. Cho nên, học hỏi tinh thần cụ Phan, dõi theo con đường cách mạng của ông, chúng ta thấy rõ những tiêu chí, yêu cầu mới, hiệu quả và hợp lý hơn, trong hành động hôm nay”.