Chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai hướng dẫn cách phòng tránh đau cổ vai gáy

Bác sĩ Chuyên khoa II (BSCKII) Nguyễn Minh Trang, Quyền Trưởng Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Đau cổ vai gáy là một trong những bệnh lý cơ xương khớp phổ biến nhất hiện nay. Bệnh thường gặp ở nhân viên văn phòng, người thường xuyên sử dụng máy tính, điện thoại, nghề lái xe hoặc người phải làm việc duy trì một tư thế trong thời gian dài. Ngoài ra, tình trạng này còn có thể liên quan đến bệnh thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm, chấn thương vùng cổ vai gáy, tập luyện sai cách hoặc nhiễm lạnh kéo dài. Thời gian gần đây, người trẻ bị đau cổ vai gáy nhiều hơn những năm trước”.

Theo BSCKII Nguyễn Minh Trang, có nhiều nguyên nhân gây đau cổ vai gáy. Hay gặp nhất là do thói quen sinh hoạt nằm, ngồi sai tư thế, hoặc ngồi làm việc nhiều giờ trong một tư thế không thay đổi; thứ hai là do cơ thể nhiễm lạnh vào mùa đông hay mùa hè quạt gió điều hoà phả thẳng vào vùng cổ gáy; thứ ba là do yếu tố tuổi tác, đau cổ vai gáy có thể gặp ở người lớn tuổi có bệnh lý nền như thoái hoá cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, đái tháo đường cũng có thể gây ra những tổn thương thần kinh, ảnh hưởng đến cột sống cổ gây ra đau cổ vai gáy.

Đau cổ vai gáy ở người trẻ và người cao tuổi có sự khác biệt rất rõ ràng. Đơn cử, đau cổ vai gáy ở người trẻ thường đau cơ là chủ yếu, do sai tư thế, do ngồi điều hoà lạnh có thể gây co cơ tại chỗ, gây vẹo cổ cấp hoặc đau mạn tính vùng cổ vai gáy. Còn ở người cao tuổi, thoái hoá khớp sẽ kèm theo bệnh thoái hoá cột sống cổ. Đặc biệt, những bệnh nhân có thói quen làm việc hoặc những bệnh nghề nghiệp như lái xe đường dài hoặc vận hành máy có độ rung lắc cũng có thể gây ra thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, phình đĩa đệm cột sống cổ...là những nguyên nhân gây đau cổ gáy.

Thực tế thăm khám và điều trị cho các bệnh nhân nhiều năm tại Bệnh viện Bạch Mai cho thấy, triệu chứng phổ biến nhất của bệnh đau cổ vai gáy là đau vùng cơ cổ gáy, có thể lan lên đầu, sang hai vai hoặc xuống cánh tay, kèm theo hạn chế vận động các động tác của cột sống cổ. Khi bệnh khởi phát người bệnh thường đau vùng cổ gáy là chủ yếu, có những bệnh nhân bị co một bên cổ gây ra chứng vẹo cổ cấp. Một số bệnh nhân khác thì đau xuống vai và tê hai cánh tay, có người đau đầu vùng chẩm gáy và đỉnh đầu.

 “Hiện nay, có nhiều phương pháp chẩn đoán bệnh đau cổ vai gáy như khám lâm sàng, chụp XQ, hoặc với y học cổ truyền có thể dùng tứ chẩn (vọng, văn, vấn, thiết) để chẩn đoán sơ bộ nguyên nhân gây đau cổ vai gáy. Chụp cộng hưởng từ cột sống cổ là phương pháp chuyên sâu để phát hiện và loại trừ các tổn thương cột sống cổ như phồng đĩa đệm, thoát vị đĩa đệm, u, lao cột sống... Người bị đau cổ vai gáy nếu điều trị ở nơi không uy tín thì có thể gặp những biến chứng như loét dạ dày do dùng thuốc không đúng chỉ định, bị bỏng, tụ máu khi giác hơi, việc tác động, nắn chỉnh cột sống không đúng sẽ gây ra những tổn thương tại cơ, lệch vẹo sột sống khiến bệnh ngày càng trầm trọng. Bên cạnh đó, nhiều người khi bị đau cổ vai gáy đã tập những bài tập không phù hợp với thể lực, độ tuổi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ”, bác sĩ Trang cho biết thêm.

Khi điều trị đau cổ vai gáy bằng Y học hiện đại, người bệnh thường được chỉ định dùng thuốc giảm đau, chống viêm, giãn cơ và các phương pháp vật lý trị liệu như chiếu đèn hồng ngoại, sóng siêu âm, sóng xung kích. Điều trị theo y học cổ truyền thì có các biện pháp như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, cấy chỉ, giác hơi... Sự phối hợp mới giữa điều trị y học cổ truyền và y học hiện đại ngày nay đã giúp các bệnh nhân điều trị bệnh đạt hiệu quả cao, hạn chế tác dụng không mong muốn, tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian điều trị.

Bác sĩ Trang nhấn mạnh: “Bệnh nhân đau cổ vai gáy kéo dài, điều trị nhiều nơi không khỏi, có thể dẫn đến mất ngủ, rối loạn lo âu, có thể dẫn đến trầm cảm. Để việc điều trị tốt nhất thì cần phải tìm được đúng nguyên nhân gây bệnh. Cần hết sức lưu ý, đau cổ vai gáy không phải lúc nào cũng đơn thuần là bệnh lý cơ xương khớp. Đây có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý khác như tổn thương cột sống, bệnh lý thần kinh, rối loạn nội tiết hoặc thậm chí là khối u. Vì vậy, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa để xác định chính xác nguyên nhân trước khi điều trị”.

Thực tế hiện nay, người bệnh khi đau sẽ tự đi mua thuốc uống, việc này rất không tốt, nếu uống thuốc giảm đau, chống viêm kéo dài không theo hướng dẫn của bác sĩ có thể gây loét dạ dày, tá tràng. Nhiều bệnh nhân dùng thuốc chứa corticoid gây suy tuyến thượng thận. Tất cả các thuốc không đúng chỉ định đều gây ra những tác hại vô cùng to lớn đối với sức khoẻ người bệnh. Do đó, người bệnh khi bị đau cổ vai gáy cần đến gặp bác sĩ để được tư vấn biện pháp điều trị phù hợp nhất, tránh biến chứng.

Y học ngày càng tiến bộ, hiện có nhiều phương pháp điều trị đau cổ vai gáy như: trong y học hiện đại người bệnh có thể uống thuốc chống viêm giảm đau, giãn cơ, nếu bệnh nhân bị thoái hoá cột sống hoặc thiếu các vi chất bác sĩ sẽ kê đơn bổ sung. Phương pháp thứ hai là vật lý trị liệu, có thể điều trị bằng sóng xung kích, sóng siêu âm, đèn hồng ngoại, đèn từ trường và sóng ngắn. Điều trị bằng y học cổ truyền có thể phối hợp giữa điện châm, cứu ngải, chườm ngải và xoa bóp bấm huyệt.

Theo ghi nhận của phóng viên tại Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, sáng 17-7-2026, người bệnh đau cổ vai gáy được điều trị bằng nhiều phương pháp chuyên sâu như: Châm cứu theo cận tam châm pháp giúp giảm đau nhanh, rút ngắn thời gian điều trị; Ôn châm kết hợp chườm ngải giúp làm ấm kinh lạc, tăng lưu thông khí huyết; Xoa bóp bấm huyệt và nắn chỉnh cột sống giúp giải phóng co cứng cơ, cải thiện vận động; Giác hơi hỗ trợ thông kinh hoạt lạc, giảm đau; Cấy chỉ tự tiêu giúp kéo dài hiệu quả điều trị, đặc biệt phù hợp với người bệnh ở xa hoặc thường xuyên tái phát. Bên cạnh đó, tại Khoa Y học cổ truyền còn kết hợp các phương pháp vật lý trị liệu hiện đại như sóng xung kích và sóng siêu âm đa tần nhằm nâng cao hiệu quả điều trị. Sự phối hợp giữa Y học cổ truyền và công nghệ hiện đại đã giúp nhiều người bệnh giảm đau rõ rệt, phục hồi khả năng vận động và hạn chế phụ thuộc vào thuốc giảm đau kéo dài.

Bệnh nhân Ng.T.K.H (68 tuổi) ở Hà Nội chia sẻ: “Bác bị đau vai gáy hơn 1 năm nay, thời gian gần đây tình trạng bệnh ngày càng nặng, bị đau buốt hai vai và cánh tay. Bác sĩ chẩn đoán bác bị thoái hóa cột sống cổ, co cơ, chèn ép vào dây thần kinh gây đau. Sau 5 ngày châm cứu và bấm huyệt, hôm nay bác thấy không còn đau và thoải mái rất nhiều. Mọi người nên đến bệnh viện thăm khám để được điều trị đúng bệnh, không nên điều trị tại cơ sở bên ngoài rất tốn kém và không hiệu quả”.

ThS.BS. Hoàng Duy Luân, Khoa Y học cổ truyền khuyến cáo, hiện nay, bệnh nhân đến điều trị vì đau cổ vai gáy tại khoa rất đông. Để phòng tránh bệnh, người dân cần lưu ý khi ngủ hay làm việc không được gập cổ, khi nằm nghiêng hạn chế để gối thấp quá, gối phải cao bằng độ rộng của vai tránh để cổ lệch sang một bên. Người làm việc bằng máy tính nhiều cần để màn hình máy tính ngửa cao, tránh để cổ cúi đua về phía trước gây mỏi cổ. Khi sử dụng điện thoại nên cầm cao ngang mặt, tránh gập cổ. Lưu ý, không nên ngồi thẳng điều hoà hoặc để điều hoà thổi trực tiếp vào sau gáy vì lạnh là yếu tố gây co cơ, gây đau. Bệnh đau cổ vai gáy dù được chữa khỏi nhưng nếu không sinh hoạt điều độ thì vẫn có thể bị tái phát. Khi xuất hiện các dấu hiệu đau kéo dài, tê bì tay chân hoặc hạn chế vận động vùng cổ, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời”.