Ngọn lửa nhân tâm trên con đường lương y

Danh nhân y học Tuệ Tĩnh, tên thật là Nguyễn Bá Tĩnh, sinh khoảng năm 1330 tại làng Nghĩa Phú, huyện Cẩm Giàng, phủ Thượng Hồng (nay thuộc tỉnh Hải Dương). Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, lớn lên trong cửa Phật, ông nổi tiếng học rộng, tài cao, đỗ Thái học sinh dưới triều vua Trần Dụ Tông, nhưng không ra làm quan mà chọn con đường chữa bệnh cứu người.

Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn với việc nghiên cứu, phát triển nền y học dân tộc, đặt nền móng cho tư tưởng “Nam dược trị Nam nhân” - một quan điểm mang ý nghĩa không chỉ về y học mà còn về tinh thần tự chủ, tự cường của dân tộc.

Trong hai bộ sách Nam dược thần hiệu và Hồng Nghĩa giác tư y thư, cùng với hệ thống các phương thuốc được đúc kết từ thực tiễn, Tuệ Tĩnh đã khẳng định giá trị của nguồn dược liệu bản địa và khả năng chữa bệnh bằng chính điều kiện tự nhiên của đất nước.

Nhưng điều làm nên tầm vóc của ông không chỉ ở tri thức y học mà chính là ở tư tưởng vì dân. Chữa bệnh cho người nghèo, truyền dạy nghề thuốc, mở mang vườn dược liệu để cứu người, tất cả đều xuất phát từ một tấm lòng lấy con người làm trung tâm. Từ đó hình thành nên chuẩn mực đạo đức của người thầy thuốc Việt Nam: học để cứu người, hành nghề để phục vụ nhân dân.

Sáng mãi đạo làm người thầy thuốc

Lịch sử dân tộc bước vào những cuộc kháng chiến trường kỳ, ngọn lửa nhân tâm ấy lại được trao truyền cho những người thầy thuốc quân y. Trong điều kiện chiến tranh khốc liệt, thiếu thốn trăm bề, những ca phẫu thuật vẫn được tiến hành trong hầm sâu, giữa mưa bom bão đạn; những thương binh được cứu sống bằng trí tuệ, bằng lòng quả cảm và bằng cả sự hy sinh thầm lặng của người thầy thuốc. Ở nơi ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, lời thề cứu người trở thành mệnh lệnh từ trái tim.

Đối với nhiều cựu chiến binh, hình ảnh người quân y năm xưa mãi là biểu tượng của lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm. Phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, đặt lợi ích của Tổ quốc và nhân dân lên trên hết, đã hòa quyện với y đức, làm nên giá trị cao đẹp của nghề y trong những năm tháng chiến tranh gian khổ.

Trong dòng chảy đào tạo các thế hệ thầy thuốc, những người thầy từng đi qua chiến tranh vẫn luôn trăn trở về việc bồi dưỡng lý tưởng nghề nghiệp cho lớp trẻ. Cựu chiến binh, PGS, TS, Thầy thuốc Lê Mạnh Hà - nguyên phó trưởng bộ môn Khoa Ngoại, Trường Đại học Y Dược Huế chia sẻ rằng trong quá trình đào tạo, điều ông và các đồng nghiệp luôn nhấn mạnh không chỉ là kiến thức chuyên môn mà trước hết là tư tưởng phục vụ nhân dân.

Theo ông, một bác sĩ giỏi có thể được hình thành sau nhiều năm học tập, nhưng một lương y đúng nghĩa phải được hun đúc từ lòng nhân ái, từ ý thức trách nhiệm trước sinh mệnh con người và từ bản lĩnh vượt qua những cám dỗ của đời sống thường nhật. Với những người từng đi qua chiến tranh, phẩm chất người lính chính là nền tảng để giữ gìn y đức trong mọi hoàn cảnh.

Khi người thầy thuốc trẻ biết tự soi mình vào truyền thống ấy, biết học ở các bậc tiền nhân như Đại danh y Tuệ Tĩnh với tinh thần vì dân, thì dù ở bất cứ môi trường nào, họ cũng sẽ giữ được ngọn lửa nhân tâm và làm tròn thiên chức cứu người.

Hôm nay, trong điều kiện hòa bình, ngành y đứng trước nhiều thời cơ phát triển nhưng cũng đối diện với không ít thách thức. Áp lực quá tải bệnh viện, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng khám chữa bệnh, sự tác động của cơ chế thị trường… đặt ra cho người thầy thuốc những đòi hỏi mới. Nhưng trong bất cứ hoàn cảnh nào, điều không thể thay đổi vẫn là lời thề trước sinh mệnh con người.

Giữ trọn lời thề trước sinh mệnh

Đó là những ca trực xuyên đêm nơi phòng hồi sức, là những chuyến công tác đến vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, là sự tận tụy thầm lặng của đội ngũ y, bác sĩ đang ngày đêm chăm sóc sức khỏe nhân dân. Trong những việc làm bình dị mà cao quý ấy, ngọn lửa nhân tâm vẫn âm thầm cháy sáng.

Danh xưng mà xã hội dành cho người thầy thuốc là danh xưng cao quý. Nhưng chính vì cao quý, nó càng đòi hỏi sự giữ gìn. Y đức không phải là khẩu hiệu mà là chuẩn mực được thể hiện trong từng hành vi, từng quyết định chuyên môn, từng thái độ đối với người bệnh. Nhân dân luôn dành cho người thầy thuốc sự tin yêu đặc biệt bởi trong lúc đau ốm, họ trao gửi điều quý giá nhất, đó là sinh mệnh của mình.

Trải qua các thời kỳ lịch sử, từ nền y học dân tộc do Đại danh y Tuệ Tĩnh đặt nền móng, qua những năm tháng chiến tranh gian khổ với hình ảnh người thầy thuốc quân y nơi tuyến lửa, đến đội ngũ thầy thuốc đang ngày đêm tận tụy trong thời bình hôm nay, một giá trị bền vững chưa bao giờ thay đổi: đó là y đức và trách nhiệm trước nhân dân. Chính truyền thống ấy đã làm nên sức mạnh tinh thần của ngành y, làm nên niềm tin mà xã hội gửi gắm.

Trong điều kiện mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, giữ vững ngọn lửa nhân tâm không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi người thầy thuốc. Khi mỗi cán bộ y tế tiếp tục bước đi trên con đường lương y bằng trí tuệ, bằng lòng nhân ái và bằng bản lĩnh của những người phục vụ nhân dân, thì đạo làm người thầy thuốc sẽ mãi được bồi đắp, ngành y sẽ tiếp tục xứng đáng với sự tin yêu của Đảng, Nhà nước và nhân dân.