Lễ hội Bà Chiêm Sơn: khẳng định tri thức văn hóa bản địa

Bảo tàng sống của làng

Làng Chiêm Sơn nằm ở vị trí đầu nguồn, hữu ngạn sông Sài Thị, nơi hợp lưu giữa hai nguồn Vu Gia và Thu Bồn. Nhờ vị trí thuận lợi trong giao thương buôn bán và phát triển nông nghiệp nên vùng đất này đã có sự hiện diện khá sớm của người Việt trên bước đường đi về phương Nam, ở vùng đất phía Nam của châu Ô, kể từ sau cuộc hôn nhân lịch sử của Huyền Trân Công chúa thời nhà Trần năm Bính Ngọ (1306).

Lễ hội ở làng Chiêm Sơn diễn ra quanh năm, trong đó, lệ Bà Chiêm Sơn là một lễ hội được dân làng quan tâm, kính ngưỡng và thường niên tổ chức một cách trang nghiêm, trọng thể.

Chủ tịch UBND xã Duy Xuyên Đặng Hữu Phúc cho biết Lễ hội Bà Chiêm Sơn không chỉ dừng lại ở những lễ nghi cúng tế. Nó là một thực thể sống động bao gồm cả phần “Lễ” trang nghiêm và phần “Hội” rộn ràng.

Tin nên đọc

Đà Nẵng rộn ràng hoạt động khai Xuân Bính Ngọ 2026

20:32 24/02/2026

Về mặt tâm linh, lễ hội là nơi người dân gửi gắm niềm tin vào cái thiện, vào sự bảo hộ của các bậc tiền nhân. Mỗi nén hương dâng lên là một lời hứa sống tốt, sống có ích cho gia đình và quê hương. Ở phương diện gắn kết cộng đồng, đây là dịp để những người con đi xa trở về, để tình làng nghĩa xóm thêm bền chặt. Trong đoàn rước kiệu, không phân biệt già trẻ, lớn bé, tất cả đều hòa chung một nhịp đập, một niềm tự hào về bản sắc quê mình.

Góc độ nghệ thuật, các điệu múa, lời ca, và các trò chơi dân gian trong khuôn khổ lễ hội là “bảo tàng sống” lưu giữ những giá trị nghệ thuật đặc trưng của một vùng đất, làng quê Duy Xuyên với bao trầm tích văn hóa, lịch sử lâu đời gắn với các tên gọi như: Bến Giá Ngự, Chùa Vua, Bà Chúa Tàm Tang…

Lễ hội Bà Chiêm Sơn - một di sản quý báu được các thế hệ cư dân thôn Chiêm Sơn tổ chức nhằm tưởng nhớ, tri ân Bà Chiêm Sơn/Bô Bô Thái Dương phu nhân đã có công che chở, hộ quốc an dân cho cộng đồng cư dân trong vùng; đồng thời, bày tỏ lòng hiếu kính, biết ơn các bậc tiền nhân, những người có công với dân, với nước.

Theo thời gian, lễ hội được các thế hệ bồi đắp, gìn giữ và trao truyền, gắn bó máu thịt và là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hoá, tín ngưỡng của Nhân dân thôn Chiêm Sơn và xã Duy Xuyên nói riêng, của xứ Quảng nói chung.

Với ý nghĩa và những giá trị nêu trên, Dinh Bà Chiêm Sơn đã được xếp hạng di tích cấp thành phố năm 2007 và Lễ hội Bà Chiêm Sơn được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia tại Quyết định số 1663/QĐ-BVHTTDL ngày 03/6/2025.

Di sản văn hóa mang tính biểu tượng

Lễ đón Bằng chứng nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với Lễ hội truyền thống Bà Chiêm Sơn do UBND xã Duy Xuyên tổ chức vào tối 27/2. Chương trình gồm phần Lễ đón nhận Bằng chứng nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và một số hoạt động trong chương trình Lễ hội truyền thống Bà Chiêm Sơn năm Bính Ngọ 2026.

Đại diện, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Đà Nẵng Nguyễn Đình Vĩnh và Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi đã trao Bằng chứng nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho lãnh đạo xã Duy Xuyên.

Phát biểu tại buổi trao bằng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi khẳng định lễ hội truyền thống Bà Chiêm Sơn là một di sản văn hóa phi vật thể mang giá trị tiêu biểu và đặc sắc không chỉ của Nhân dân thôn Chiêm Sơn và xã Duy Xuyên nói riêng, mà của thành phố Đà Nẵng và đất nước nói chung.

Lãnh đạo thành phố đề nghị các cấp chính quyền, các ngành và cộng đồng người dân cần quan tâm thực hiện một số nội dung để bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Cụ thể, chính quyền tiếp tục tăng cường sự quản lý của các cấp, các ngành, quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng, Nhà nước nhằm phát huy tính tự giác, ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc tham gia vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản; tăng cường vai trò của người cao tuổi, các nghệ nhân trong việc bảo tồn, thực hành, phát huy các giá trị văn hóa cũng như triển khai các chính sách đãi ngộ và tôn vinh nghệ nhân, tạo điều kiện cho nghệ nhân trao truyền di sản cho các thế hệ kế tiếp.

Tin nên đọc

Khai hội đền Huyền Trân: “Ngưỡng vọng tiền nhân - Dấu thiêng mở cõi”

17:42 25/02/2026

Bà Nguyễn Thị Anh Thi yêu cầu kết nối, xây dựng sản phẩm văn hóa du lịch đặc sắc, độc đáo với quy mô lớn để thu hút, phát triển du lịch tại các vùng dọc theo sông Thu Bồn. Địa phương tăng cường tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu đến người dân và du khách về những giá trị đặc sắc của Lễ hội Bà Chiêm Sơn nhằm khơi dậy sự tìm hiểu, nghiên cứu, khám phá tri thức văn hóa bản địa…

Chủ tịch UBND xã Duy Xuyên Đặng Hữu Phúc khẳng định việc đón Bằng Chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia hôm nay chính là sự khẳng định giá trị tự thân của lễ hội; đồng thời là sự ghi nhận của Nhà nước đối với những nỗ lực bền bỉ của bà con dân làng trong việc gìn giữ bản sắc, hồn cốt dân tộc nói chung và văn hóa tín ngưỡng dân gian nói riêng. Đây cũng là một cột mốc lịch sử, một niềm vinh dự lớn lao. Nhưng hơn thế, đây còn là lời nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm thiêng liêng trong việc gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa vô giá cho thế hệ mai sau.