Đừng để cha mẹ già đi trong sự cô đơn

Khi nhắc đến chăm sóc sức khỏe người cao tuổi phần lớn chúng ta nghĩ đến huyết áp, tiểu đường, tim mạch, xương khớp... Ít ai nhận ra rằng sức khỏe tinh thần cũng quan trọng không kém. Theo các chuyên gia lão khoa, cảm giác cô đơn kéo dài có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm, suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, thậm chí làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và giảm tuổi thọ.

Khác với những cơn đau thể xác, nỗi cô đơn không hiện lên qua phim chụp hay kết quả xét nghiệm mà nó âm thầm tích tụ từng ngày. Đó là thứ “bệnh” không dễ phát hiện nhưng lại gây tổn thương sâu sắc nhất.

 Nhiều người con cho rằng chỉ cần đảm bảo cho cha mẹ có nhà đẹp, có tiền sinh hoạt, có người giúp việc là đã hoàn thành trách nhiệm. Nhưng người cao tuổi không chỉ cần vật chất, điều người cao tuổi cần nhất đôi khi chỉ là một người ngồi nghe họ kể chuyện, một bữa cơm có tiếng cười, một cuộc điện thoại hỏi han, một cuối tuần cả nhà quây quần. Tôi nhớ tới câu nói của nhà văn Nga Lev Tolstoy: “Điều quan trọng nhất trong cuộc sống là tình yêu thương”. Khi ở tuổi xế chiều, giá trị của tình yêu thương ấy càng trở nên rõ ràng hơn. Gia đình trở thành điểm tựa tinh thần lớn nhất và nếu điểm tựa ấy ngày càng xa cách, cảm giác trống rỗng, cô đơn sẽ dễ dàng xuất hiện.

Nhiều gia đình chăm sóc bố mẹ rất chu đáo nhưng vô tình tước đi vai trò của họ. Không hỏi ý kiến, không giao trách nhiệm, không cho làm việc, không để tham gia các quyết định của gia đình. Dần dần, người cao tuổi cảm thấy mình trở thành người thừa. Trong khi đó, điều họ cần không chỉ là được chăm sóc mà còn là được cống hiến, được cảm thấy mình vẫn có ích. Nhiều CCB sau khi nghỉ hưu vẫn tham gia công tác hội, làm từ thiện, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Phụ nữ tham gia các câu lạc bộ văn nghệ, dưỡng sinh. Đàn ông chăm sóc cây cảnh, viết hồi ký, dạy cháu học... Chính những hoạt động ấy giúp họ duy trì sức khỏe tinh thần. Bởi tuổi tác chỉ là những con số, con người ta chỉ thực sự già đi khi mất đi cảm giác mình còn giá trị.

Không phải ai cũng có điều kiện ở gần cha mẹ, cuộc sống hiện đại khiến nhiều gia đình phải sống xa nhau. Nhưng khoảng cách địa lý không đồng nghĩa với khoảng cách tình cảm. Một cuộc gọi mỗi ngày, một chuyến về thăm định kỳ, một lời hỏi han chân thành. Chính những điều nhỏ bé ấy lại tạo nên khác biệt rất lớn. Nhiều người bỏ cả một số tiền lớn để mua thực phẩm chức năng cho cha mẹ nhưng lại quên dành mười phút mỗi ngày để trò chuyện. Trong khi đó, đối với người cao tuổi thì sự quan tâm đôi khi quý hơn bất kỳ loại thuốc bổ nào.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh chóng, số lượng người cao tuổi ngày càng tăng điều này đồng nghĩa với việc các vấn đề sức khỏe tinh thần cần được nhìn nhận như một trách nhiệm quan trọng của gia đình và xã hội. Bên cạnh hệ thống chăm sóc y tế, xã hội cần nhiều hơn những không gian dành cho người cao tuổi. Những câu lạc bộ cộng đồng, những hoạt động văn hóa, những chương trình kết nối thế hệ. Những nơi để người cao tuổi được gặp gỡ, chia sẻ. Đó không chỉ là các hoạt động giải trí mà còn là “liều thuốc” giúp người cao tuổi duy trì sự lạc quan, niềm vui sống và cảm giác được kết nối.

Bởi suy cho cùng, con người không thể sống khỏe mạnh nếu chỉ được nuôi dưỡng bằng cơm ăn, thuốc uống mà tinh thần cũng cần phải được chăm sóc, trái tim cũng cần được lắng nghe.

Một chi tiết đáng suy ngẫm trong các tập phóng sự phản ánh về “Hợp đồng kỳ nghỉ” là nhiều khách hàng lớn tuổi bị thu hút bởi những buổi giới thiệu sản phẩm. Thoạt nhìn người ta có thể nghĩ nguyên nhân là lòng tham hoặc sự thiếu hiểu biết. Nhưng thực tế không đơn giản như vậy, sau mỗi quyết định tưởng như thiếu tỉnh táo ấy là nhu cầu được quan tâm. Ở các sự kiện bán hàng, người cao tuổi được đón tiếp niềm nở, có người trò chuyện, có người lắng nghe, có người gọi họ bằng những lời kính trọng. Đó là nghịch lý đau lòng khi nhiều người không mua sản phẩm vì thực sự cần sản phẩm mà họ mua cảm giác được quan tâm, mua cảm giác mình được coi trọng, mua vài giờ đồng hồ được trò chuyện với người khác. Đó chính là khoảng trống tinh thần mà những người làm marketing hiểu rất rõ.

Những câu chuyện trong “Hợp đồng kỳ nghỉ” rồi sẽ khép lại sau mỗi tập phát sóng. Nhưng những người mẹ, người cha cô đơn vẫn đang hiện diện ở rất nhiều nơi quanh chúng ta. Tuổi già không đáng sợ vì tóc bạc, nếp nhăn hay bệnh tật mà điều đáng sợ nhất có lẽ chính là cảm giác bị bỏ quên. Và trong hành trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, có lẽ liều thuốc quý giá nhất vẫn là tình yêu thương, sự hiện diện và những kết nối chân thành giữa con người với con người. Để tuổi già không chỉ sống lâu hơn mà còn là sống hạnh phúc hơn mỗi ngày.