Bức xúc Dự án cải tạo, xây dựng kênh A41 ở thành phố Hồ Chí Minh

(Tiếp theo và hết)

Bài 3: Pháp luật cần phải được thượng tôn

Tiếp xúc với gần 20 hộ dân có đơn thư khiếu nại về Dự án cải tạo, xây dựng kênh (DACTXDK) A41, chúng tôi đều nhận được sự bức xúc cao độ. Người dân cho rằng chủ đầu tư, các bộ phận chức năng của quận Tân Bình (cũ), phường Tân Sơn Nhất hiện nay và các sở, ban ngành chức năng của TP. Hồ Chí Minh vẫn đùn đẩy trách nhiệm cho nhau, chưa có giải pháp cụ thể giải quyết những vấn đề bất cập, sai phạm của dự án. Điều này khiến pháp luật chưa được thượng tôn, nhiều văn bản pháp luật có lợi cho dân lại không được chính quyền áp dụng.

Hỗ trợ đền bù không công bằng

Theo quyết định phê duyệt phương án hỗ trợ, đền bù cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi DACTXDK A41 ký ngày 22-4-2022 thì chủ đầu tư lại áp giá vào thời điểm tháng 10-2019, tức là chỉ bằng 30-35% giá đất trên thị trường hiện nay. Không những vậy, giá trị của phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng có nhiều điểm bất nhất, gây thiệt hại cho dân. CCB Trần Xuân Thành đồng sở hữu căn nhà số 124/1 Cộng Hoà nói rằng: “Theo quy định thì phải áp giá mới nhất khi có quyết định thu hồi, phê duyệt phương án hỗ trợ, đền bù. Nhưng Ban BTGPMB quận Tân Bình cứ lý giải là thành phố phê duyệt giá của năm 2019, chứ không phải năm 2021. Tại sao lại như vậy?”.

Hồ sơ đất của các hộ dân giáp với kênh A41 được Bộ Tổng Tham mưu và Sư đoàn 370 không quân cấp từ năm 1989-1992 và cho phép làm nhà, được các cơ quan chức năng của TP. Hồ Chí Minh xác định, công nhận chủ quyền những năm sau đó. Nhưng không ít hộ dân lấn chiếm hành lang kênh trái phép vẫn được UBND phường 4, quận Tân Bình xác nhận đất để làm chủ quyền. Điển hình là căn nhà số 3 Đồ Sơn lấn chiếm hết đất hành lang kênh và lấn 2 lần ra lòng kênh vẫn được công nhận chủ quyền lên đến 173,90m2 và được bồi thường, hỗ trợ hơn 12 tỷ đồng. Một số căn hộ khác trên đường Cộng Hoà cũng lấn chiếm trái phép hành lang bảo vệ và lòng kênh A41, nhưng vẫn được công nhận chủ quyền và được đền bù, hỗ trợ từ 8 đến hơn 14 tỷ đồng. “Chúng tôi chấp hành nghiêm thì không được hỗ trợ gì. Diện tích hành lang kênh nhà tôi đã sử dụng không có tranh chấp từ năm 1990, theo quy định được hỗ trợ 30-40% so với giá đất chủ quyền, nhưng chúng tôi không được hỗ trợ” - bà Hồ Thị Cúc ngụ ở số 28/7 Ba Vì bức xúc.

Vợ chồng bà Nguyễn Thị Kim Phượng đều là CCB, đang thờ cúng bố chồng là liệt sĩ, chồng là sĩ quan cao cấp của quân đội sở hữu căn nhà 5/3 Đồ Sơn, phường 4, quận Tân Bình cũ, được cấp đất, làm nhà và xin phép sử dụng đất hành lang bảo vệ kênh A41 không có tranh chấp từ tháng 9-1993. Theo Quyết định số 28/2018/QĐ-UBND của UBND TP. Hồ Chí Minh thì gia đình bà được hỗ trợ 40% giá đất đối với 75m2 đất hàng lang kênh A41. Tuy nhiên, nhà bà Phượng không được hỗ trợ diện tích sử dụng hành lang kênh vì bị Ban BTGPMB kết luận là lấn chiếm hàng lang bảo vệ kênh tháng 12-2007, trong khi nhà số 5 Đồ Sơn sát bên cạnh cùng cấp đất một ngày, nguồn gốc và sử dụng đất như nhau lại được hỗ trợ sử dụng hành lang kênh 40%. Bà Phượng thất vọng: “Năm 2007 nhà tôi làm đơn xin sửa chữa mái nhà bị dột và được UBND phường 4 đồng ý. Ấy vậy mà họ lại kết luận miệng là nhà tôi lấn chiếm hàng lang kênh tháng 12-2007 mà không có biên bản gì cả. Chúng tôi chất vấn vì sao lại vô lý vậy thì cả lãnh đạo phường 4 cũ và Ban BTGPMB quận Tân Bình không trả lời được. Không được hỗ trợ gia đình tôi bị thiệt hại hơn 1 tỷ đồng”.

Những cuộc đối thoại thất vọng

Từ tháng 5-2022 đến nay, các hộ dân bị ảnh hưởng nặng nề bởi DACTXDK A41 đã gặp gỡ lãnh đạo UBND cùng Ban BTGPMB, Ban dự án, thanh tra quận Tân Bình cũ, cũng như thanh tra TP. Hồ Chí Minh, các sở: Xây dựng, GTVT, QHKT, TNMT... cả chục lần, nhưng chưa thay đổi được gì. Những sai phạm, bất cập trong DACTXDK A41 vẫn chưa được lắng nghe, tiếp thu và điều chỉnh.

Bà Phạm Thị Tuyết Nhung là con của liệt sĩ chống Mỹ, chồng là CCB ở số nhà 22 Ba Vì, phường Tân Sơn Nhất ngán ngẩm: “Những lần gặp gỡ, đối thoại chỉ là những cuộc tranh luận gay gắt giữa chính quyền và người dân. Ông Nguyễn Bá Thành - nguyên Chủ tịch UBND quận Tân Bình ký trong biên bản đối thoại với nhà tôi có những nội dung là: Có cơ sở để xem xét và đã yêu cầu trong thẩm quyền của mình, hội đồng bồi thường, hỗ trợ tái định cư của dự án nghiên cứu, quyết định theo hướng có lợi cho người dân. Nhưng rất nhiều lần gặp gỡ với lãnh đạo quận và các cơ quan chức năng vẫn chỉ được nghe một câu: Không thay đổi được”. Không chỉ gia đình bà Nhung, những nhà có khiếu nại về DACTXDK A41 cũng đều được trả lời bằng văn bản như vậy, song hầu như không giải quyết được kết quả nào đáng kể. Những cuộc gặp gỡ chỉ cho có thủ tục chứ không mang lại kết quả có lợi cho dân theo đúng pháp luật. Trao đổi với phóng viên, bà Hoàng Thị Thảo, có bố chồng là liệt sĩ, đồng chủ sở hữu số nhà 6/21 và 6/21A Đồ Sơn, phường Tân Sơn Nhất buồn bã: “Chúng tôi nói hết nước hết cái với chính quyền, thậm chí là xin họ hãy thương lấy dân mà làm cho đúng, nhưng chỉ nhận được sự vô cảm. Họ vẫn bao biện, tìm cách hợp thức hoá sai phạm của mình và đẩy thiệt hại về phía dân”.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, trong các Quyết định 1400/QĐ-SXD-HTKT ngày 10-12-2024 và nhiều công văn khác của Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh đều yêu cầu chủ đầu tư DACTXDK A41 cần nghiên cứu, điều chỉnh lại dự án cho đúng luật, đúng quy định của Nhà nước và các văn bản của thành phố. Tuy nhiên, UBND quận Tân Bình cũ và các bộ phận chức năng vẫn bỏ ngoài tai.

Hành trình đến công lý của người dân còn đến bao giờ?

Khiếu nại, tố cáo triền miên mà không đạt được kết quả, các hộ dân bị thiệt hại nặng nề bởi DACTK A41 rất ngao ngán. Bà Nguyễn Thị Thu Nga, vợ liệt sĩ phi công ở số nhà 3/4 Đồ Sơn phường Tân Sơn Nhất thở dài nói: “Chúng tôi đã gửi đơn thư cho bác Tổng Bí Thư, Thủ tướng Chính phủ và nhiều cơ quan, ban ngành ở Trung ương cũng như TP. Hồ Chí Minh kêu cứu, nhờ giúp đỡ mà vẫn chưa giải quyết được gì. Các cơ quan Trung ương thì trả lời là thuộc thẩm quyền của địa phương và đã gửi về UBND TP. Hồ Chí Minh, còn thành phố lại nói thuộc thẩm quyền của quận Tân Bình cũ, nay là phường Tân Sơn Nhất. Vậy dân biết phải làm sao?”.

Chúng tôi cũng biết hơn 3 năm qua, nhiều cơ quan báo chí như: Thanh Niên, Xây dựng, Giao thông vận tải, VOV, VTV, VTC New, Công Lý, Quân đội nhân dân, Truyền hình Quốc hội, Công Thương... đã đăng tải các nội dung bất cập, ý kiến của người dân và lãnh đạo quận Tân Bình về DACTXDK A41, nhưng chủ đầu tư và các bộ phận chức năng đều làm ngơ, không tiếp thu và giải trình thấu đáo những vấn đề bất cập. Thậm chí có tờ báo đã thốt lên là “Lãnh đạo quận Tân Bình coi thường báo chí”. Thời gian qua, phóng viên nhiều tờ báo đã liên hệ, để lại số điện thoại, địa chỉ email và địa chỉ tòa soạn xin gặp lãnh đạo quận Tân Bình cũ và các bộ phận chức năng tìm hiểu về DACTXDK A41 nhưng chỉ nhận về sự im lặng.

Chiều ngày 9-12-2025, khi làm việc với UBND TP.Hồ Chí Minh về việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án trên địa bàn thành phố, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hoà Bình, Trưởng Ban Chỉ đạo về giải quyết các vấn đề khó khăn, vướng mắc các dự án tồn đọng (Ban Chỉ đạo 751), đã nói là TP.Hồ Chí Minh cần phải nghiêm túc rút kinh nghiệm, cập nhật kịp thời, đầy đủ các dự án có khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài trên địa bàn để báo cáo Ban Chỉ đạo. Việc tháo gỡ khó khăn phải tiếp tục thực hiện theo tinh thần chủ động, tích cực nhưng không được hợp thức hóa các sai phạm. Sáng ngày 27-12-2025, phát biểu tại Hội nghị tổng kết nhiệm kỳ 2021-2026 của Hội đồng nhân dân thành phố, đồng chí Trần Lưu Quang - Bí thư Thành uỷ TP. Hồ Chí Minh cũng đã nói: “Việc khó không né tránh, việc mới không chờ đợi”.

Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và bất cập bởi những sai phạm của DACTXDK A41 đúng là việc khó, nhưng không phải vì thế mà đùn đẩy trách nhiệm, hợp thức hoá sai phạm và áp đặt người dân phải chấp hành. Điều dân cần lúc này là cái tâm cái đức, cùng trách nhiệm vì dân và lòng tự trọng của người cán bộ cách mạng trong giai đoạn hiện nay. Người dân vẫn còn đặt niềm tin vào chính quyền. Hy vọng niềm tin ấy không bị dập tắt bởi những việc làm công tâm, thượng tôn pháp luật và kịp thời của lãnh đạo thành phố và các cơ quan chức năng.