Tỉnh Lâm Đồng: Cần phán quyết công minh vụ 6 cựu chiến binh "11 năm kêu oan"

Ngày 2-6 tới đây, Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh Lâm Đồng, tiến hành xét xử vụ án hình sự phúc thẩm lần 3 thụ lý số: 94/2026/TLPT-HS, ngày 10-4-2026, xảy ra từ năm 2015, đối với 6 bị cáo (ban đầu là 7 bị cáo, nhưng bị cáo Đoàn Xuân Trường đã chết trong quá trình xét xử sơ thẩm lần 1, nên đã đình chỉ điều tra) đều là cựu chiến binh (CCB), gồm: Vũ Tất Đắc, sinh năm 1953; Hoàng Văn Sằn, sinh năm 1957; Ngân Xuân Dũng, sinh năm 1960; Đỗ Mạnh Hùng, sinh năm 1962; Nguyễn Nam Thái, sinh năm 1967; và Cao Minh Điếm, sinh năm 1968, cùng trú tại thôn 6, xã Trường Xuân, tỉnh Lâm Đồng (trước ngày 1-7-2025, là thôn 6, xã Trường Xuân, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông).

Đây là vụ án hình sự có dấu hiệu oan sai, xảy ra từ năm 2015, diễn biến như sau: Trên cơ sở diện tích rừng được giao tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, tiểu khu 1710, thuộc thôn Nghĩa Tín, xã Quảng Thành, thị xã Gia Nghĩa do Lâm trường Nghĩa Tín quản lý, trong buổi sáng các ngày 24 và 25-1-2015; 19 và 20-4-2015, các hội viên Chi hội CCB thôn 6, xã Trường Xuân đã tổ chức phát dọn cây rừng trong tổng cộng 17 giờ đồng hồ, để trồng rừng gây quỹ hội. Số hội viên tham gia phát dọn rừng từ 8 đến 13 người, công cụ là dao (kết luận điều tra của Công an khẳng định có 2 buổi sáng, với 9,5 giờ đồng hồ sử dụng 1-2 cưa máy. Chứng cứ này, các CCB khẳng định là vu khống!). Cũng theo kết luận điều tra của Công an, và cáo trạng của VKSND cho rằng ngày 27-3-2015, tại vị trí trên nhóm CCB đã phá 0,98 ha rừng, với mức độ thiệt hại 100%. Và cũng theo các cơ quan này, vào 2 buổi sáng ngày 19 và 20-4-2015, nhóm CCB tiếp tục phá rừng ở cùng vị trí cũng với diện tích 0,98 ha (!). Tổng thiệt hại về rừng là 64 m3 gỗ, trị giá hơn 53 triệu đồng.

 Như vậy, chỉ nhìn vào số liệu các cơ quan tố tụng hình sự “buộc tội” nhóm CCB, cũng đủ thấy những điều bất hợp lý. Bởi, tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, tiểu khu 1710, trong 10 giờ đồng hồ buổi sáng 24 và 25-1-2015, nhóm CCB từ 8 đến 9 người có cách nào để phá xong 0,98 ha rừng, gây thiệt hại 100% (?). Và cũng tại vị trí rừng đó, trong 7 giờ đồng hồ, các buổi sáng 19 và 20-4-2015, nhóm CCB từ 8 đến 13 người, lại tiếp tục phá rừng ở chính trên diện tích rừng trước đó đã khẳng định bị phá thiệt hại 100%. Vậy rừng này ở đâu mọc ra (?).

Chính những điều vô lý trên, trong hơn 11 năm qua, 6 CCB liên tục “kêu oan”, ngay cả khi đã chấp hành xong án phạt tù và bồi thường trách nhiệm dân sự đối với bản án có dấu hiệu oan sai. Trên cơ sở kêu oan của nhóm CCB, ngày 18-5-2020, Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT, chỉ ra 9 vấn đề khẳng định chưa đủ căn cứ buộc tội, và yêu cầu hủy toàn bộ Bản án phúc thẩm số 117/2017/HS-PT, ngày 14, 15-12-2017 của TAND Đắk Nông và Bản án sơ thẩm số 45/2017/HS-ST, ngày 12-9-2017 của TAND Gia Nghĩa để điều tra lại.

Mặc dù Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT đã khẳng định “chưa đủ chứng cứ để kết tội hủy hoại rừng”, và cần điều tra lại theo hướng làm rõ 9 vấn đề đã nêu. Nhưng, dựa trên kết luận điều tra sơ sài, không có chứng cứ gì mới (ngoài Kết luận trưng cầu giám định của Hội đồng giám định Bộ Nông nghiệp và Phát nông thôn, ngày 27-6-2022, nhưng không được sử dụng), không làm rõ chứng cứ buộc tội, trong các ngày 27, 28 và chiều 30-1, TAND khu vực 6 - Lâm Đồng, tiến hành xét xử Vụ án hình sự sơ thẩm lần 3 thụ lý số: 35/2025/TLST-HS, ngày 8-5-2025, xảy ra từ năm 2015, đối với 6 bị cáo trên. Bản án hình sự sơ thẩm số 06/2026/HS-ST ngày 30/1/2026, của TAND khu vực 6 - Lâm Đồng kết tội các bị cáo về tội “Huỷ hoại rừng theo quy định tại Khoản 1, Điều 189, Bộ luật Hình sự năm 1999”, tuyên phạt các bị cáo từ 6 đến 7 tháng tù giam; bồi thường thiệt hại về lâm sản và môi trường số tiền 53.658.953 đồng. Bản án hình sự sơ thẩm lần 3, không có gì khác các bản án sơ thẩm lần 1, lần 2 và phúc thẩm lần 2 trước đây, tiếp tục buộc tội oan sai cho 6 CCB.

Nhằm đảm bảo vụ án được giải quyết theo hướng khách quan, toàn diện, đúng quy định pháp luật; bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội, bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và quyền, lợi ích hợp pháp của các CCB trong phiên toà xét xử phúc thẩm lần 3 vào ngày 2-6 tới đây, ngày 29-5, Thượng tướng Bế Xuân Trường, Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hội CCB Việt Nam có Văn bản số 293/CCB-BCH, gửi Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao. Với các kiến nghị trọng tâm sau:

- Qua nghiên cứu hồ sơ vụ án, Trung ương Hội CCB Việt Nam nhận thấy Cáo trạng số 32/CT-VKS-GN ngày 29-4-2025 của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) thành phố Gia Nghĩa và Bản án hình sự sơ thẩm số 06/2026/HS-ST ngày 30-1-2026, của TAND khu vực 6 - Lâm Đồng, tỉnh Lâm Đồng còn nhiều vấn đề chưa được làm rõ; việc đánh giá chứng cứ, xác định hiện trạng rừng, sử dụng kết luận giám định và xem xét tính hợp pháp của chứng cứ còn tồn tại nhiều mâu thuẫn, có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, ảnh hưởng đến tính khách quan của việc giải quyết vụ án.

- Trong đó có thể kể đến như việc xác định đối tượng bị xâm hại là “rừng tự nhiên, rừng xanh trung bình” chưa bảo đảm căn cứ khoa học và pháp lý. Nhiều tài liệu trong hồ sơ thể hiện hiện trường không còn trạng thái rừng trước thời điểm bị cáo buộc thực hiện hành vi. Hoạt động giám định tư pháp còn nhiều mâu thuẫn, chưa bảo đảm tính khách quan và thống nhất. Có dấu hiệu vi phạm trong việc thu giữ, quản lý và đánh giá vật chứng. Một số tài liệu, lời khai trong hồ sơ còn mâu thuẫn về nội dung và trình tự thu thập.

- Có thể khẳng định Bản án sơ thẩm số 06/2026/HS-ST, đã không chứng minh hành vi phạm tội của các bị cáo một cách khách quan, toàn diện và hợp pháp. Việc cố tình khép tội dựa trên một quyết định kiểm kê rừng không có căn cứ thực tế, một hiện trường vốn không còn rừng từ trước, các kết luận giám định không có giá trị pháp lý và bị phủ nhận bởi Hội đồng giám định cấp Bộ, vật chứng không rõ nguồn gốc cùng hệ thống hồ sơ có dấu hiệu hợp thức hóa nghiêm trọng đã vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc suy đoán vô tội được quy định trong Bộ luật Tố tụng Hình sự.

- Nguyên tắc suy đoán vô tội được quy định tại Điều 13, Bộ luật Tố tụng Hình sự yêu cầu việc kết tội phải dựa trên chứng cứ được kiểm tra, đánh giá công khai, khách quan và hợp pháp; khi không đủ căn cứ thì phải kết luận theo hướng có lợi cho người bị buộc tội. Đối chiếu với hồ sơ vụ án, Trung ương Hội CCB Việt Nam cho rằng vẫn còn nhiều vấn đề quan trọng chưa được làm rõ một cách đầy đủ, khách quan và toàn diện; nhiều mâu thuẫn trong chứng cứ chưa được giải quyết thấu đáo, đặc biệt liên quan đến việc xác định hiện trạng rừng, tính hợp pháp của kết luận giám định và hệ thống chứng cứ buộc tội.

- Các bị cáo trong vụ án đều là CCB Việt Nam, từng tham gia Quân đội, có nhiều đóng góp trong chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc; việc thực hiện hành vi bị cáo buộc cũng không xuất phát từ động cơ vụ lợi cá nhân. Vì vậy, việc giải quyết vụ án cần đặc biệt thận trọng, khách quan, bảo đảm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; không để xảy ra oan sai, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng.

Từ những nội dung nêu trên, Trung ương Hội CCB Việt Nam đề nghị đồng chí Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và đồng chí Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao quan tâm chỉ đạo các cơ quan tiến hành tố tụng xem xét, giải quyết vụ án một cách khách quan, toàn diện, đúng quy định của pháp luật; bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội, bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và quyền, lợi ích hợp pháp của các cựu chiến binh trong vụ án.

Trung ương Hội CCB Việt Nam, 6 bị cáo là CCB cũng như dư luận quần chúng nhân dân mong chờ phán quyết công minh từ phiên toà xét xử phúc thẩm lần 3 của TAND tỉnh Lâm Đồng. /.