Huế có thêm hai di tích lịch sử được xếp hạng cấp quốc gia

Ngày 11/9, TS Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP. Huế cho biết, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa ban hành quyết định xếp hạng di tích lịch sử quốc gia đối với Địa điểm Trạm phẫu thuật tiền phương và Lăng mộ Đặng Văn Hòa.

Theo đó, tại Quyết định số 3242/QĐ-BVHTTDL, ngày 9/9/2025, Bộ trưởng Bộ VHTTDL xếp hạng di tích lịch sử quốc gia Địa điểm Trạm phẫu thuật tiền phương (phường Phong Thái, TP. Huế).

Di tích lịch sử Trạm phẫu thuật tiền phương nằm tại phường Phong Thái, TP. Huế, đây là hậu cứ tiền phương của công tác hậu cần phục vụ chiến đấu hết sức quan trọng của quân ta trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Mặc dù tồn tại trong thời gian ngắn, trạm phẫu thuật đã cứu chữa nhiều thương, bệnh binh.

Trạm phẫu thuật tiền phương còn là địa điểm ghi dấu tội ác của quân địch khi đã giết hại thương, bệnh binh của quân ta. Hành động giết hại 33 thương, bệnh binh không còn sức chiến đấu, không có vũ khí trong tay là hành động phi chiến tranh cần lên án. Điều đó đã vi phạm Công ước về chiến tranh, về giá trị, đạo đức và tính nhân văn của con người.

Năm 2019, Địa điểm Trạm phẫu thuật tiền phương được công nhận xếp hạng di tích cấp tỉnh. Từ đó đến nay, Ban Liên lạc Cựu chiến binh Trung đoàn 4, đơn vị từng chiến đấu tại địa điểm này đã phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan ban ngành tiến hành tu bổ, phục hồi và xây dựng một số công trình như: Cổng chào; Nhà đón tiếp và trưng bày hiện vật; Hầm phẫu thuật; Nhà bia; Khu mộ tập thể; đường đi, cây xanh và các hạng mục hạ tầng kỹ thuật.

Việc xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia đối với Trạm phẫu thuật tiền phương góp phần làm phong phú hệ thống di tích lịch sử – văn hóa trên địa bàn TP. Huế, vừa mang ý nghĩa giáo dục truyền thống đấu tranh cách mạng, truyền thống yêu nước đầy tính nhân văn cho thế hệ trẻ. Đây còn là nhiệm vụ to lớn, là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta, những người đang được sống trong hòa bình, đối với thế hệ cha ông đã ngã xuống vì nền độc lập dân tộc.

Tại Quyết định số 3243/QĐ-BVHTTDL, ngày 9/9/2025, Bộ trưởng Bộ VHTTDL cũng xếp hạng di tích lịch sử quốc gia đối với Lăng mộ Đặng Văn Hòa (phường Phong Thái, TP. Huế).

Đặng Văn Hòa (1791 – 1856), hiệu Lễ Trai, sinh ra và lớn lên ở làng Thanh Lương (nay thuộc phường Kim Trà, TP. Huế).

Theo sử triều Nguyễn chép, con ông là Đặng Huy Cát lấy công chúa Nguyễn Phúc Tĩnh Hòa (con gái vua Minh Mạng) làm vợ. Vì sợ phạm húy nên ông dâng sớ xin đổi thành Đặng Văn Thiêm. Đặng Văn Hòa là con trai thứ hai của Đặng Quang Tuấn (đời thứ tư của dòng họ Đặng). Thân mẫu là Phan Thị Hãn, người làng Thanh Lương.

Đặng Văn Hòa là một trong những người khai khoa triều Nguyễn ở đất Thừa Thiên, là vị “Nguyên lão tứ triều”, làm quan gần 40 năm, trải qua bốn triều vua: Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức. Ông là một vị quan nổi tiếng cần mẫn, khiêm tốn, liêm khiết. Trong triều có 6 Bộ thì ông lần lượt giữ chức Thượng thư đứng đầu 5 Bộ (Binh, Công, Hình, Hộ, Lễ). Ông nổi tiếng là một vị quan rất mực thanh liêm, chính trực, để lại nhiều công nghiệp ích nước lợi dân trên các lĩnh vực: chính trị, nông nghiệp và văn hóa.

Về chính trị, ông luôn cân nhắc đến những sự việc mang lại lợi ích thiết thực cho dân, cho nước. Về nông nghiệp, tư tưởng của ông luôn lấy việc lo trước thiên hạ và vui sau thiên hạ làm lẽ sống, xem nỗi khổ của dân là nỗi khổ của chính mình. Ông rất quan tâm đến lĩnh vực nông nghiệp, tư tưởng “Vị dân chí kế” đã nói lên điều đó.

Trong lĩnh vực văn hóa, Đặng Văn Hòa cũng có những đóng góp to lớn. Ông từng phụ trách Hàn Lâm Viện, Tổng tài Quốc sử quán, được làm Kinh diên giảng quan (giảng sách cho vua Tự Đức), làm chủ khảo và giám khảo nhiều khoa thi Hương, thi Hội, thi Đình ở kinh đô Huế và nhiều địa phương khác.

Đối với di tích lịch sử, Đặng Văn Hòa là người rất tâm huyết trong việc bảo tồn, trùng tu, sửa chữa. Năm 1837, ông cho sửa chữa lại Khuê Văn Các ở Văn Miếu. Đối với Phật giáo, ông là một cư sĩ thuần thành. Năm 1838, trước cảnh chùa Diên Hựu (chùa Một Cột) đổ nát, ông đứng ra quyên góp tiền của để sửa chữa tiền đường, hành lang tả hữu, gác chuông và cổng tam quan. Ông cũng nhiều lần quyên góp tiền của để xây dựng, trùng tu nhiều cổ đàn, nghĩa trũng, chùa Phật ở khắp nơi.