Cận cảnh "Địa ngục trần gian” tại Huế

Chứng tích tội ác của chính quyền Ngô Đình Diệm

Khu di tích Chín Hầm là một trong những địa chỉ đỏ có giá trị đặc biệt trong hệ thống di tích lịch sử cách mạng tại Huế. Nơi đây từng là nhà giam, chốn tra tấn dã man đối với các chiến sĩ cách mạng và những người yêu nước trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Đồng thời, Chín Hầm cũng là chứng tích về sự tàn bạo của chế độ Ngô Đình Diệm, gắn với “lãnh chúa miền Trung” Ngô Đình Cẩn, nơi đây được ví như “địa ngục trần gian”.

Di tích Chín Hầm còn góp phần giáo dục các thế hệ về tinh thần kiên trung, bất khuất của cha anh trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.  

Để phát huy giá trị di tích, cơ quan chức năng đã xây dựng các công trình: Khu tượng đài, 2 nhà đón tiếp khách tham quan, cải tạo hệ thống đường dạo, cải tạo 2 hồ nước, phục dựng lại hầm số tám. Trong khu vực bảo tồn được trồng các loại cây như: Thông, Tràm hoa vàng, Sao đen…

Chín căn hầm được xây dựng trên một quả đồi thuộc núi Ngũ Tây, trước đỉnh đồi gồm có ba hầm số một, hai và ba, trên đỉnh đồi có hai hầm số bốn và chín, sau lưng đồi gồm có các hầm số năm, hầm số sáu, bảy và hầm số tám.

Ngày 1/11/1963, chế độ Ngô Đình Diệm bị lật đổ. Chỉ hai ngày sau, lực lượng thuộc phe đảo chính cùng đông đảo quần chúng nhân dân đã kéo lên khu Chín Hầm đã tiến hành đập phá toàn bộ hệ thống hầm giam.

Theo Bảo tàng Lịch sử TP.Huế, về hiện trạng đa số các hầm đã bị triệt phá, tuy nhiên vẫn còn những dấu tích đáng kể như hầm số hai, ba, bốn, sáu và hầm số bảy vẫn còn những mảng bê tông lớn của hệ thống cửa ra vào và diện tích nền móng ở lưng chừng phía dưới (1/3 hầm còn lại). 

Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế đã lập biển nội quy tham quan, biển giới thiệu nội dung tại di tích và tiến hành cắm mốc xác định các khu vực bảo vệ và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhằm hạn chế việc vi phạm xâm lấn xảy ra tại di tích.

Hoang tàn nhà "Lãnh chúa miền Trung"

Cách di tích Chín Hầm chừng 1 km, căn nhà hai tầng của Ngô Đình Cẩn nay hoang phế, xuống cấp, cỏ dại mọc um tùm, khiến nhiều người rùng mình mỗi lần đi qua.

Theo tư liệu, khu đất này ban đầu thuộc sở hữu của ông Bát Tấn, sau đó bán lại cho một vị quan triều Nguyễn là Bùi Duy Tín. Tiếp đến, con cháu ông Tín chuyển nhượng cho thương nhân người Hoa Lý Lâm Tinh (ở đường Trần Hưng Đạo, Huế) để lập vườn

Đến năm 1956, dưới sức ép của Ngô Đình Cẩn, ông Lý Lâm Tinh buộc phải nhượng lại toàn bộ khu đất. Cẩn cho xây dựng nhiều hạng mục như biệt thự, nhà thủy tạ, suối đá, giếng nước và trồng cây ăn quả, biến nơi này thành chốn nghỉ ngơi, vui chơi.Đồng thời, từ đây, Cẩn trực tiếp giám sát, chỉ đạo hoạt động tra tấn, đàn áp các chiến sĩ cách mạng đang bị giam cầm tại Chín Hầm.

Theo ông Nguyễn Đức Lộc, Giám đốc Bảo tàng lịch sử TP Huế, hiện nay, căn nhà của Ngô Đình Cẩn xuống cấp nghiêm trọng, thảm thực vật bao phủ, sân vườn chưa được chỉnh trang, nhà trưng bày bổ sung di tích cũng chưa được đầu tư.

Ngày 13/02/2025, UBND thành phố Huế ban hành Công văn số 1569/UBND-XDCB về việc chuẩn bị đầu tư các dự án dự kiến khởi công mới trong giai đoạn 2026-2030, theo đó dự án Tu bổ tôn tạo di tích lịch sử khu vực Chín Hầm và nhà Ngô Đình Cẩn được đưa vào danh mục chuẩn bị đầu tư trong giai đoạn 2026-2030. Hiện nay, Bảo tàng Lịch sử đang gấp rút phối hợp với các đơn vị tư vấn lập hồ sơ, xin phê duyệt chủ trương dự án, trước khi thực hiện các bước tiếp theo.

“Đây còn là cơ sở để hình thành chuỗi kết nối du lịch liên hoàn: từ Chín Hầm, Nhà Ngô Đình Cẩn đến Trung tâm văn hóa Huyền Trân, Học viện Phật giáo Việt Nam tại Huế, Bảo tàng Thiên nhiên Duyên hải miền Trung… tạo thêm điểm nhấn cho du lịch văn hóa, tâm linh, nghỉ dưỡng và trải nghiệm” - ông Lộc nói.