Thương quá Cha Nga ơi!

Bản Cha Nga, xã biên giới Mỹ Lý nằm sâu hun hút cách trung tâm xã hơn 20km sát với cụm bạn Loong Cắng, huyện Mường Quắn, tỉnh Hủa Phăn, nước bạn Lào. Bản hiện là nơi sinh sống của 93 hộ dân với 427 nhân khẩu đồng bào dân tộc Thái.

Bao đời nay người dân nơi đây cần cù, chịu khó sống bám rừng bám sông trong điều kiện nhiều không: không điện lưới, không sóng điện thoại, không nước sạch, đường đi vào hết sức khó khăn nhưng cũng ít khi họ kêu than. Đời sống người dân Cha Nga nhiều thế hệ qua đều bám với con sông Nậm Nơn hiền hòa nhưng trận lũ lịch sử năm nay nước từ dòng sông đó đã cuốn trôi nhà 35 nhà, làm hư hỏng 13 nhà khiến bản làng nghèo trở nên tan hoang.

Điều nguy hại nhất là con đường bộ duy nhất chạy dọc sông Nậm Nơn vào bản lâu nay là tuyến giao thông nhanh nhất để tiếp cận bản  bằng xe máy đã bị nước lũ cắt đứt nhiều điểm. Đường thủy theo dọc sông Nậm Nơn thì nước sông thường xuyên chảy xiết, nhiều thác ghềnh lớn thuyền khó vượt qua. Đáng buồn hơn 18 chiếc thuyền của bản lâu nay vừa là phương tiện đi lại vừa là phương tiện mưu sinh trên sông cũng đã bị lũ cuốn trôi.

“Các thác lớn như cánh Cạp, cánh Lẹc bình thường đã khó qua nay nước càng chảy xiết thì thuyền lớn trong bản được cái nào nước lũ cuốn trôi hết rồi. Cả bản còn có 5 chiếc thuyền gỗ đã lâu đời nhỏ, hư hỏng nhiều rồi được người dân gác sàn nhà lâu nay còn sót lại cũng phải liều đưa ra dùng chở hàng được chuyến nào hay chuyến đó”, ông Lô Văn Ngọc, Bí thư bản Cha Nga nói.

Hơn 20km đường đất đó mùa mưa thường xuyên sạt lở, sóng điện thoại không có nên nhiều mùa mưa lũ thiệt hại, thông tin của bản Cha Nga địa phương rất khó nắm bắt. Dân tình muốn thông tin báo cáo ra cũng ra ngoài cũng rất khó khăn. Mỗi lần như vậy sau khi mưa lũ qua người dân Cha Nga lại cử người đi dùng ven, cuốc thông đường cho xe máy đi lại được. Nhưng lần này đường bị nước lũ lớn cắt đứt vào vực đá nên người dân cũng không thể làm gì được.

Cái khổ, cái khó nên đến nay sau gần 4 tuần trận lũ đi qua hàng hóa cứu trợ đưa vào được đến bản vẫn đang còn hạn chế. Trong khi đó trận lũ đã cuốn đi phần lớn lượng lương thực dự trữ của bản. Hơn 6ha lúa và đất trồng lúa của bản cũng bị hư hỏng hoàn toàn, nhiều diện tích khó khôi phục sản xuất. Mặc dù ngay sau lũ rút lực lượng chính quyền địa phương, bộ đội biên phòng, công an …đã tìm cách tiếp cận cập nhập thông tin  và chuyển hàng cứu trợ. Nhưng đường khó đi lại chia thành nhiều cung vận chuyển cả đường bộ, cả thuyền nên lượng hàng cứu trợ vào bản rất ít.

Chính quyền địa phương cũng đã linh động tạo một điểm tiếp nhận riêng cho bản Cha Nga tại trung tâm xã để ban quản lý, nhân dân bản nhận hàng cứu trợ, tiền hỗ trợ của các đoàn cứu trợ. Những thời gian đầu bản cử những người có sức khỏe vận chuyển hàng bằng thuyền đến bản Xằng Trên rồi gùi qua bản Xốp Dương đến điểm tập kết lên thuyền để chở vào bản. Từ đây, thuyền chở nhưng mỗi lần qua thác lớn lại phải cập bờ đưa hàng gùi theo đường bộ cho thuyền vượt thác rồi lại gùi hàng xuống thuyền đi tiếp.

“Mỗi lần như vậy phải mất 5, 6 lần gùi lên chuyển xuống thuyền mới lên được đến bản. Mỗi người đi cùng chỉ gùi được khoảng 10kg nhưng phải nghỉ suốt do đường khó đi quá nên tốc độ vận chuyển rất chậm nên chỉ tính riêng cung đường bộ chuyển từ Xằng Trên đến điểm tập kết ở bản Xốp Dương cũng mất 4, 5 tiếng đồng hồ. Rồi thuyền nhỏ mỗi lần chở được có khoảng 2 đến 2.5 tạ hàng mà phải có nguời hộ tống vậy nên phụ nữ, người già gì của bản cũng phải huy động hết. Những thanh niên trẻ còn phải lập các lán nhỏ dọc đường ngủ qua đêm ở đó để sáng trời cái là đi trung chuyển hàng cứu trợ về bản ngay.  Nhưng sức người có hạn nên dần cũng đuối sức cả các chú ạ. Hàng nơi cứu trợ ngoài trung tâm xã được chính quyền, các đoàn cứu trợ nhiều nhưng đưa vào đến bản chưa được bao nhiêu. Những nhà nào đồ đạc, dụng cụ trôi hết bản cũng vận động chịu khó ra lấy ít chậu, xong nồi, quần áo về dùng tạm đã rồi sẽ tính dần”, ông Lương Văn Nhưn, trưởng bản Cha Nga tâm sự.

Thông tin từ UBND xã Mỹ Lý cho biết những ngày qua trung bình mỗi ngày chính quyền xã, lực lượng đồn BP Mỹ Lý, rừng phòng hộ cũng đã điều động 15 người chở hàng cứu trợ bằng xe máy từ trung tâm xã vào đến cuối bản Xằng Trên rồi gùi đến điểm trung chuyển của thuyển bản Cha Nga tiếp nhận ở bản Xốp Dương. Trong hai ngày lực lượng này đã chuyển được 2 tấn gạo cho người dân bản Cha Nga và thời gian tới sẽ tiếp tục tăng cường lực lượng để chuyển hàng cứu trợ vào bản Cha Nga.

“Hiện nay tuyến đường vào bản Cha Nga, Xốp Dương chính quyền đã cho máy thông được đến gần hết bản Xằng Trên nhưng còn khoảng hơn 10km nữa chưa thông được. Điều nan giải là mở tuyến đường bộ lại vào bản Cha Nga ở cung đường còn lại là vướng nhiều điểm bị nước lũ khoét sâu vào vách đá dựng đứng. Giờ muốn mở đường phải nổ mìn phá đá rồi mới xẻ được đường. Cái này địa phương cũng đã báo cáo lên tỉnh để xin hỗ trợ kinh phí cũng như cán bộ có chuyên môn nên giờ đang chờ ý kiến chỉ đạo từ trên. Còn khi đường thông địa phương sẽ tìm phương án tái định cư cho người dân, bởi trước đó nơi tái định cư người dân Cha Nga cũng đã được khảo sát chuẩn bị cho dự án thủy điện Nậm Nơn”, ông Lương Văn Bảy, Chủ tịch xã Mỹ Lý cho biết.   

Theo thông tin từ ban quản lý bản Cha Nga hiện tại bản Cha Nga đang có 42 hộ gồm 35 hộ nhà trôi hoàn toàn, 7 hộ bị nước ngập, sạt lở đất nhà hư hỏng nặng không phục hồi được đang dựng lán tạm ngoài bìa rừng để ở. Còn với các hộ bị nước ngập nhưng vẫn còn khả năng khắc phục dân bản đang cùng nhau hỗ trợ dọn dẹp để có chỗ ở.

Một điều khiến người dân bất an hơn nữa khi bản có nhiều người già, người mắc bệnh thâm niên thuốc điều trị hết nhưng đường khó đi lại nên việc đưa đi chữa trị gặp rất nhiều bất trắc. Như mẹ của bí thư bản bị mắc bệnh thận mãn tính hết thuốc sau phải nhờ đến sự hỗ trợ của 6 người gánh võng đưa ra trung tâm xã thuê xe đưa đi bệnh viện tỉnh chữa trị.

Điều đáng lo hơn khi năm học mới đang đến gần người dân lo lắng con em mình sẽ đến trường như thế nào. Trong khi đó bản làng này mặc dù sâu xa thiếu thốn nhiều thứ nhưng lâu nay có rất nhiều em học giỏi học lên đại học giờ ra trường làm giáo viên, bộ đội biên phòng ….

“Mong muốn của người dân Cha Nga sau trận lũ này được tái định cư đến nơi ở mới an toàn hơn, thuận lợi giao thông, có điện, có sóng điện thoại thông tin liên lạc. Bao đời nay người dân sống trong thiếu thốn và đi lại khó khăn nhưng vẫn chịu được. Giờ thì phải nghĩ cho con em trong tương lai nữa chú ạ. Những lúc thiên tai thế này còn sớm tiếp cận được sự giúp đỡ, hỗ trợ, thông tin ra bên ngoài, Rồi xã hội phát triển con em chúng tôi không được tiếp cận điều kiện văn minh sẽ đi thụt lùi và làm chậm bước phát triển của bản làng nói riêng, của xã hội nói chung”, ông Lô Văn Ngọc, Bí thư bản Cha Nga chia sẻ.