Tăng điểm tựa an sinh cho người cao tuổi

Từng bước mở rộng diện bao phủ an sinh

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, công dân từ đủ 75 tuổi trở lên không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; đối với người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, độ tuổi được hưởng là từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi. Việc giảm độ tuổi hưởng trợ cấp từ 80 xuống 75 tuổi trước đây đã tạo chuyển biến tích cực. Thống kê cho thấy khoảng 500.000 người cao tuổi được tiếp cận chính sách, góp phần nâng tỷ lệ người sau độ tuổi nghỉ hưu có lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hoặc trợ cấp hưu trí xã hội lên gần 42%.

Tuy nhiên, mục tiêu mà Nghị quyết số 28-NQ/TW đặt ra đến năm 2030 là khoảng 60% người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hoặc trợ cấp hưu trí xã hội. Trong khi số người tham gia và đủ điều kiện hưởng lương hưu tăng mới hằng năm chưa cao, việc mở rộng chính sách trợ cấp hưu trí xã hội được xem là một trong những giải pháp quan trọng để tiến gần hơn tới mục tiêu bao phủ an sinh.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, dự thảo luật đề xuất giao Chính phủ quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống đủ 70 tuổi, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách từng thời kỳ. Khi điều kiện cho phép, Chính phủ sẽ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét quyết định tiếp tục giảm độ tuổi hưởng trợ cấp xuống dưới 70 tuổi. Đây là phương án được đánh giá có tính linh hoạt, vừa tạo dư địa để mở rộng chính sách, vừa bảo đảm nguyên tắc cân đối nguồn lực của Nhà nước.

Khẳng định bản chất tốt đẹp của chính sách an sinh

Trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh, số lượng người cao tuổi ngày càng tăng, việc mở rộng trợ cấp hưu trí xã hội không chỉ hỗ trợ về vật chất mà còn thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

Chính sách này đặc biệt có ý nghĩa đối với những người lao động làm việc trong khu vực phi chính thức, nông dân hoặc những người có quá trình lao động nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu. Khoản trợ cấp tuy không lớn nhưng là nguồn hỗ trợ ổn định, giúp người cao tuổi giảm bớt khó khăn trong cuộc sống, đồng thời chia sẻ gánh nặng với gia đình và cộng đồng.

Việc giao Chính phủ chủ động điều chỉnh độ tuổi trên cơ sở khả năng cân đối ngân sách cũng cho thấy cách tiếp cận thận trọng, khoa học, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu mở rộng chính sách và khả năng đáp ứng của nền kinh tế. Trao đổi về dự thảo chính sách, nhiều chuyên gia trong lĩnh vực an sinh xã hội cho rằng việc giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội phù hợp với xu hướng phát triển của các quốc gia đang bước vào giai đoạn già hóa dân số.

Theo phân tích của các chuyên gia, trợ cấp hưu trí xã hội là tầng bảo vệ cơ bản trong hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng. Đây là chính sách do Nhà nước bảo đảm nhằm hỗ trợ những người cao tuổi không có hoặc có rất ít nguồn thu nhập sau khi hết tuổi lao động. Việc mở rộng đối tượng thụ hưởng sẽ góp phần giảm nguy cơ nghèo đói ở người cao tuổi, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm quyền được hưởng an sinh xã hội của công dân theo Hiến pháp.

Các chuyên gia cũng cho rằng khoản kinh phí dành cho trợ cấp hưu trí xã hội không chỉ là chi ngân sách đơn thuần mà còn là khoản đầu tư cho ổn định xã hội và phát triển bền vững. Khi người cao tuổi có nguồn thu nhập tối thiểu, họ sẽ giảm phụ thuộc vào gia đình, góp phần giảm áp lực đối với hệ thống trợ giúp xã hội và chăm sóc người cao tuổi trong tương lai.

Bên cạnh đó, việc mở rộng chính sách trợ cấp hưu trí xã hội cần được triển khai đồng bộ với các giải pháp phát triển bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện và bảo hiểm hưu trí bổ sung nhằm xây dựng hệ thống an sinh đa tầng, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tích lũy cho tuổi già.

Một điểm mới đáng chú ý khác của dự thảo luật là đề xuất cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện thay vì chỉ thông qua người sử dụng lao động như quy định hiện hành. Theo cơ quan soạn thảo, việc mở rộng đối tượng tham gia sẽ tạo điều kiện để nhiều người lao động, đặc biệt là lao động tự do, người làm việc theo hợp đồng ngắn hạn hoặc nhóm có thu nhập khá, chủ động tích lũy thêm nguồn tài chính cho tuổi nghỉ hưu.

Đồng thời, nguồn vốn từ quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung sẽ góp phần tạo thêm nguồn vốn đầu tư trung và dài hạn cho nền kinh tế, phù hợp với chủ trương phát triển thị trường tài chính theo hướng bền vững. Song song với đó, dự thảo cũng quy định người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sẽ không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc hoặc bảo hiểm xã hội tự nguyện, qua đó bảo đảm sự phân định rõ ràng giữa các tầng của hệ thống bảo hiểm xã hội.

Việc tiếp tục hoàn thiện chính sách trợ cấp hưu trí xã hội cho thấy quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong xây dựng hệ thống an sinh xã hội toàn diện, bao trùm và bền vững. Đây không chỉ là giải pháp thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội mà còn là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương phát triển con người, bảo đảm công bằng và tiến bộ xã hội trong từng chính sách phát triển.

Nếu được Quốc hội thông qua, việc giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sẽ mở rộng cơ hội tiếp cận chính sách đối với hàng trăm nghìn người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào các chính sách an sinh xã hội, đồng thời tiếp tục khẳng định bản chất tốt đẹp của chế độ ta - luôn lấy con người làm trung tâm, coi chăm lo đời sống nhân dân là mục tiêu và động lực của sự phát triển đất nước.

(Nguồn: Báo Cựu Chiến binh Việt Nam số 1651, ngày 1-7-2026)