Giữ vững đà tăng trưởng trong khó khăn

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, kinh tế Việt Nam quý I/2026 vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực, thể hiện rõ bản lĩnh và năng lực điều hành linh hoạt của Đảng, Nhà nước, cùng sự nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý I ước tăng 7,83% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù chưa đạt mục tiêu đề ra là 9,1%, song đây vẫn là mức tăng trưởng khá, cho thấy nền kinh tế đang từng bước phục hồi và duy trì được nhịp độ phát triển tương đối ổn định.

Giữ vững ổn định vĩ mô, duy trì động lực tăng trưởng

Điểm nổi bật trong bức tranh kinh tế quý I/2026 là sự tăng trưởng đồng đều ở cả ba khu vực kinh tế. Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,58%. Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 8,92%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo giữ vai trò động lực chính với mức tăng 9,73%. Khu vực dịch vụ tăng 8,18%, phản ánh sự phục hồi của các hoạt động thương mại, tiêu dùng và du lịch.

Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế lớn đối mặt với nguy cơ suy giảm, việc Việt Nam duy trì được mức tăng trưởng khá là minh chứng rõ nét cho tính đúng đắn trong đường lối phát triển kinh tế - xã hội của Đảng.

Tuy nhiên, nhìn sâu vào từng khu vực, có thể thấy tăng trưởng chưa thực sự đồng đều và bền vững. Một số ngành, lĩnh vực vẫn phục hồi chậm hơn kỳ vọng. Ngành xây dựng tăng 8,36% nhưng chưa tạo được sự bứt phá; hoạt động kinh doanh bất động sản chỉ tăng 4,71%, phản ánh những khó khăn còn tồn tại về pháp lý, nguồn vốn và thanh khoản thị trường. Các ngành dịch vụ như lưu trú, ăn uống, vận tải, kho bãi tuy có tăng trưởng nhưng còn khiêm tốn so với tiềm năng.

Phân tích từ phía cung cho thấy, tăng trưởng kinh tế quý I vẫn chủ yếu dựa vào các ngành truyền thống. Nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò ổn định, bảo đảm an ninh lương thực và đóng góp tích cực vào xuất khẩu. Công nghiệp chế biến, chế tạo là “đầu tàu” dẫn dắt tăng trưởng, phản ánh sự phục hồi của đơn hàng xuất khẩu, đặc biệt trong các ngành điện tử, dệt may, kim loại.

Ngành khai khoáng duy trì tăng trưởng dương kể từ quý IV/2025, đạt 5,42%, góp phần bổ sung nguồn cung năng lượng và nguyên liệu cho sản xuất. Ở khu vực dịch vụ, hoạt động bán buôn và bán lẻ tăng 9,62%, cho thấy sức cầu nội địa đang dần cải thiện.

Đáng chú ý, một số ngành dịch vụ có hàm lượng tri thức cao như khoa học - công nghệ, giáo dục tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định. Đây là tín hiệu tích cực, bước đầu phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng nâng cao chất lượng, tăng giá trị gia tăng và giảm dần phụ thuộc vào các ngành thâm dụng lao động. Dù vậy, những động lực mới như kinh tế số, đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ vẫn chưa thực sự trở thành lực kéo chủ đạo cho tăng trưởng. Điều này đặt ra yêu cầu cần đẩy mạnh hơn nữa quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Ở góc độ tổng cầu, tiêu dùng nội địa tiếp tục đóng vai trò là động lực quan trọng trong bối cảnh thị trường bên ngoài còn nhiều biến động. Tổng tiêu dùng cuối cùng tăng 8,45%, trong đó tiêu dùng của khu vực nhà nước tăng mạnh 11,66%, phản ánh xu hướng mở rộng chi ngân sách nhằm phục vụ các nhiệm vụ chính trị, hành chính và ổn định bộ máy sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Tiêu dùng của hộ gia đình tăng 7,95%, được thúc đẩy bởi nhu cầu mua sắm trong dịp Tết Nguyên đán. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 10,9%, cho thấy sức cầu trong nước đang dần phục hồi. Cùng với đó, du lịch quốc tế đến Việt Nam đạt gần 6,8 triệu lượt, tăng 12,4%, góp phần quan trọng thúc đẩy các ngành dịch vụ.

Đáng chú ý, cơ cấu tiêu dùng có sự chuyển dịch theo hướng hiện đại và bền vững hơn. Người dân ngày càng quan tâm đến các sản phẩm thân thiện với môi trường, thiết bị tiết kiệm năng lượng, đồng thời tăng chi tiêu cho các dịch vụ trải nghiệm như du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí. Tuy nhiên, tốc độ phục hồi của sức mua vẫn chưa đạt kỳ vọng. Tâm lý thận trọng trong chi tiêu còn phổ biến do lo ngại về lạm phát và thu nhập chưa thực sự ổn định đã ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng mở rộng sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế với mức tăng xuất khẩu là 19,1%; nhập khẩu tăng 27%. Tuy nhiên, việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu cũng cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn đầu vào từ bên ngoài, giá trị gia tăng trong nước còn hạn chế. Đây là vấn đề cần được quan tâm trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Nhận diện những “nút thắt” cản trở tăng trưởng

Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, kinh tế quý I/2026 vẫn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Trước hết, biến động địa chính trị tại một số khu vực trên thế giới đã làm gia tăng rủi ro đối với thị trường năng lượng, đẩy giá dầu và chi phí đầu vào tăng cao. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, đặc biệt ở các ngành sử dụng nhiều năng lượng.

Bên cạnh đó, những điểm nghẽn nội tại của nền kinh tế chưa được xử lý triệt để. Năng suất lao động còn thấp, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp còn hạn chế, mức độ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu chưa cao. Môi trường kinh doanh, thể chế chính sách dù đã được cải thiện nhưng chưa tạo được đột phá mạnh mẽ. Sức mua trong nước phục hồi chậm hơn dự kiến cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng. Dù có sự hỗ trợ từ yếu tố mùa vụ, nhưng tổng cầu chưa đủ mạnh để tạo cú hích cho nền kinh tế đạt mục tiêu đề ra.

Trước yêu cầu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm, việc triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp là hết sức cần thiết. Trọng tâm là tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Cùng với đó, cần đẩy mạnh cải cách thể chế, tháo gỡ các rào cản về pháp lý, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh...

Đồng thời, cần có các giải pháp kích thích tiêu dùng nội địa, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Việc phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa cũng là hướng đi quan trọng để tăng cường tính tự chủ của nền kinh tế. Có thể khẳng định, kết quả tăng trưởng quý I/2026 là tiền đề quan trọng để Việt Nam tiếp tục phấn đấu hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong năm. Tuy nhiên, chặng đường phía trước còn nhiều khó khăn, đòi hỏi sự quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.