“Doanh nghiệp thương binh mắc kẹt trong “ma trận” nợ nghìn tỷ tại Trường Quốc tế Mỹ Nhà Bè”

(Tiếp theo và hết)

Bài 3: Bảo vệ doanh nghiệp thương binh - bài toán an sinh và thượng tôn pháp luật

Vụ việc Công ty CP Công nghệ Điện lạnh Vinashin bị treo khoản công nợ lớn sau khi AISVN giải thể không chỉ là tranh chấp kinh tế mà còn là câu chuyện liên quan trực tiếp đến chính sách đối với doanh nghiệp của người có công. Giải quyết thấu đáo vụ việc không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp thương binh mà còn góp phần củng cố niềm tin vào chủ trương “Đền ơn đáp nghĩa” của Đảng và Nhà nước.

Nguy cơ mất khả năng thanh toán và nghĩa vụ pháp lý khi doanh nghiệp giải thể

Trong hơn 10 năm tham gia thi công dự án AISVN, Công ty CP Công nghệ Điện lạnh Vinashin đã huy động nhiều nguồn lực tài chính, trong đó có vốn vay ngân hàng và vốn cá nhân của các thương binh.

Việc bị treo khoản công nợ lớn khiến doanh nghiệp đứng trước nguy cơ phá sản, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của các thương binh và người lao động. Không chỉ là thiệt hại kinh tế, đây còn là tổn thất về niềm tin đối với môi trường kinh doanh và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của người có công.

 Theo Luật Doanh nghiệp, khi doanh nghiệp giải thể phải thanh toán toàn bộ nghĩa vụ tài sản trước khi chấm dứt hoạt động. Nghĩa vụ thanh toán bao gồm lương, bảo hiểm xã hội, nghĩa vụ thuế và các khoản nợ đối với đối tác.

Trong trường hợp AISVN, quyết định giải thể của UBND TP. Hồ Chí Minh đã yêu cầu doanh nghiệp xử lý các nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, việc chưa làm rõ danh sách chủ nợ và cơ chế thanh lý tài sản có thể dẫn tới nguy cơ thất thoát tài sản và ảnh hưởng quyền lợi của các nhà thầu.

Theo các chuyên gia pháp lý, nếu quá trình thanh lý tài sản không minh bạch, các chủ nợ có quyền khởi kiện và đề nghị tòa án áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản nhằm bảo đảm nghĩa vụ thanh toán.

Cần cơ chế bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp người có công

Từ góc độ pháp luật, doanh nghiệp Vinashin có thể triển khai đồng thời nhiều giải pháp nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Thứ nhất, khởi kiện dân sự yêu cầu thanh toán công nợ và bồi thường thiệt hại theo hợp đồng.

Thứ hai, đề nghị cơ quan điều tra xem xét dấu hiệu hình sự nếu có căn cứ cho rằng chủ đầu tư có hành vi chiếm dụng vốn hoặc sử dụng nguồn vốn sai mục đích.

Thứ ba, kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước giám sát quá trình thanh lý tài sản của AISVN nhằm đảm bảo quyền lợi cho các doanh nghiệp đối tác, đặc biệt là doanh nghiệp của thương binh.

 Vụ việc AISVN cũng đặt ra bài học về quản trị rủi ro trong hoạt động xây dựng và hợp tác đầu tư. Việc thiếu cơ chế bảo lãnh thanh toán và thiếu đánh giá năng lực tài chính của đối tác có thể khiến doanh nghiệp phải gánh chịu hậu quả nặng nề.

Bảo vệ doanh nghiệp của người có công không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là yêu cầu về đạo lý xã hội. Việc giải quyết minh bạch, đúng pháp luật vụ việc AISVN sẽ góp phần củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người lao động vào môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh.

Dấu hiệu rủi ro trái phiếu doanh nghiệp trong giáo dục

Vụ việc tại AISVN không chỉ là câu chuyện công nợ tồn đọng giữa một nhà trường và doanh nghiệp cung ứng dịch vụ, mà còn phản ánh một xu hướng đáng lo ngại: Nhiều cơ sở giáo dục tư nhân đang vận hành theo mô hình tài chính tương tự doanh nghiệp đầu tư, với mức độ rủi ro cao.

Bản chất của giáo dục là hoạt động xã hội đặc thù, gắn với lợi ích công và sự ổn định lâu dài. Tuy nhiên, trên thực tế, một số cơ sở giáo dục ngoài công lập lại huy động nguồn vốn lớn thông qua phát hành trái phiếu, hợp đồng góp vốn hoặc các hình thức vay thương mại, trong khi cơ chế kiểm soát dòng tiền và quản trị rủi ro chưa tương xứng.

Khác với tổ chức tín dụng hay doanh nghiệp niêm yết, các đơn vị giáo dục tư nhân không có hệ thống bảo lãnh tài chính rõ ràng, không bắt buộc phải công khai báo cáo kiểm toán rộng rãi ở mức độ cao. Điều này dẫn đến nguy cơ mất cân đối tài chính khi nguồn thu không đạt như kỳ vọng, trong khi nghĩa vụ trả nợ, trả lãi vẫn phải thực hiện định kỳ.

Một rủi ro khác là việc sử dụng “đòn bẩy tài chính” vượt quá khả năng vận hành. Việc mở rộng cơ sở vật chất nhanh chóng, ký hợp đồng thi công giá trị lớn, thuê dịch vụ quốc tế, đầu tư trang thiết bị hiện đại… có thể làm chi phí cố định tăng mạnh. Khi dòng tiền học phí sụt giảm hoặc bị gián đoạn, áp lực thanh khoản lập tức xuất hiện.

Điều đáng lưu ý là hệ lụy không dừng lại trong phạm vi nội bộ nhà trường. Khi một đơn vị giáo dục mất khả năng thanh toán, rủi ro sẽ lan rộng sang các đối tác cung cấp thiết bị, nhà thầu xây dựng, doanh nghiệp kỹ thuật - những bên đã bỏ vốn, nhân lực và vật tư để thực hiện hợp đồng. Trường hợp của doanh nghiệp thương binh trong vụ AISVN là minh chứng cụ thể cho sự lan truyền rủi ro này.

Từ góc độ quản lý Nhà nước, có thể thấy đang tồn tại một khoảng trống pháp lý nhất định trong kiểm soát hoạt động huy động vốn quy mô lớn của các cơ sở giáo dục ngoài công lập. Hiện chưa có cơ chế giám sát đặc thù đối với việc phát hành trái phiếu, vay vốn thương mại hoặc cấu trúc tài chính phức tạp trong lĩnh vực giáo dục - một lĩnh vực có tác động xã hội sâu rộng.

Vì vậy, câu chuyện AISVN không chỉ là vấn đề xử lý công nợ cụ thể, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về minh bạch tài chính, kiểm soát đòn bẩy và trách nhiệm giải trình trong mô hình trường tư thục hiện nay.