Đại tá, Bác sĩ Nguyễn Kim Phong: Người cựu chiến binh nặng lòng với oxy cao áp

Từ chiến trường đến phòng áp suất, hành trình của một người lính thầy thuốc

Gặp Đại tá, Bác sĩ Nguyễn Kim Phong - người sáng lập Trung tâm Điều trị oxy cao áp, điều đầu tiên gây ấn tượng là dáng vẻ nhanh nhẹn, giọng nói ấm và đôi mắt sáng, trẻ hơn rất nhiều so với tuổi 80. Sau ly trà xanh giản dị, ông bắt đầu kể câu chuyện đời mình, hành trình gần 40 năm gắn bó với “oxy cao áp”, thứ khí tưởng chừng quen thuộc mà ông coi là “nguồn sống thứ hai” cho hàng nghìn bệnh nhân.

Ông sinh năm 1944 tại huyện Lâm Thao (nay là xã Phong Châu, tỉnh Phú Thọ). Sau khi tốt nghiệp phổ thông, ông thi đỗ vào Trường Đại học Y Hà Nội, rồi được chọn học thêm Đại học Tổng hợp để củng cố kiến thức khoa học cơ bản, chuẩn bị cho con đường giảng dạy và nghiên cứu.

Thế nhưng, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, nhu cầu về bác sĩ quân y tăng cao. Gác bút nghiên, chàng bác sĩ trẻ Nguyễn Kim Phong tình nguyện vào quân ngũ, theo các đơn vị chiến đấu khắp chiến trường miền Nam, biên giới Tây Nam và Campuchia. “Những năm tháng ở chiến trường cho tôi bản lĩnh và ý chí thép, hành trang quý giá cho mọi công việc sau này” - ông hồi tưởng.

Năm 1988, ông được biệt phái về Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga. Chính nơi đây đã mở ra bước ngoặt trong sự nghiệp y học của ông. Khi đó, các chuyên gia Liên Xô mang đến Việt Nam công nghệ điều trị bệnh bằng oxy cao áp - phương pháp đã được ứng dụng ở nhiều nước từ những năm 1950. Năm 1992-1993, bác sĩ Nguyễn Kim Phong là một trong những người đầu tiên ở Việt Nam được tiếp cận và triển khai nghiên cứu phương pháp này, phụ trách phần thực nghiệm tại phía Nam.

Đến năm 1997-1998, đề tài được nghiệm thu và đưa vào sử dụng chính thức trong điều trị, mở ra một hướng đi mới cho y học Việt Nam. “Tôi vẫn nhớ mãi ca đầu tiên - một vị tướng mắc tiểu đường nặng, bàn chân hoại tử tưởng chừng phải cắt bỏ. Sau khi áp dụng điều trị bằng oxy cao áp, phần hoại tử dừng tiến triển, mạch máu phục hồi, bệnh nhân giữ được chân. Thành công ấy khiến tôi tin tưởng tuyệt đối và quyết tâm theo đuổi con đường này đến cùng” - ông kể.

Oxy cao áp - cứu cánh cho nhiều căn bệnh hiểm nghèo

Theo Bác sĩ Phong, oxy cao áp là phương pháp đưa bệnh nhân vào buồng kín, hít thở oxy tinh khiết ở áp suất cao hơn bình thường, giúp oxy tan sâu vào máu, thấm đến từng mao mạch nhỏ nhất mà hồng cầu khó có thể vận chuyển tới. Nhờ vậy, mô tổn thương được nuôi dưỡng, phục hồi nhanh hơn.

Đặc biệt, với người mắc bệnh tiểu đường, căn bệnh phổ biến và khó kiểm soát oxy cao áp giúp tăng cường chuyển hóa, hỗ trợ tuyến tụy sản xuất insulin, giảm liều thuốc hạ đường huyết và hạn chế biến chứng như hoại tử, tắc mạch. “Để chuyển hóa hết 100g đường glucose, cơ thể cần hơn 100g oxy. Người tiểu đường hấp thụ oxy kém, nên việc bổ sung qua liệu pháp cao áp là rất cần thiết” - ông lý giải.

Không chỉ điều trị tiểu đường, oxy cao áp còn mang lại hiệu quả tích cực với nhiều bệnh lý khác như hôn mê, đột quỵ, mất thị lực, mất thính lực, di chứng sau tai biến, chấn thương sọ não... “Tất cả cơ quan trong cơ thể đều cần oxy. Khi hồng cầu yếu hoặc thiếu, oxy cao áp là ‘đường tắt’ giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn” - ông nói.

Trong số đó có ông Nguyễn Chí Bình (xã Hóc Môn, TP. Hồ Chí Minh), người bị tiểu đường hơn 20 năm, bàn chân lở loét, điều trị nhiều nơi không khỏi. “Nhờ tay nghề vững vàng và sự tận tâm của bác sĩ Phong, tôi mới dần hồi phục. Ông coi bệnh nhân như người nhà, luôn hỏi han, động viên, khiến tôi có thêm niềm tin để vượt qua bệnh tật” - ông Bình xúc động kể.

Một trường hợp khác là Đại tá Huỳnh Quang (90 tuổi, ngụ Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai), từng mang nhiều bệnh nền và phải di chuyển bằng xe lăn suốt thời gian dài. “Tôi từng đi chữa ở nhiều nơi, kể cả Mỹ, nhưng không tiến triển. Nhờ sự tận tình và phương pháp điều trị bằng oxy cao áp của bác sĩ Phong, tôi đã đi lại bình thường, thậm chí mỗi sáng còn đạp xe dạo biển” - ông Quang kể.

Điều khiến Đại tá, Bác sĩ Nguyễn Kim Phong trăn trở không phải là tuổi tác hay sức khỏe, mà là việc phương pháp điều trị quý giá này chưa được phổ biến rộng rãi. “Hiện rất ít bệnh viện có thiết bị oxy cao áp, các trường y chưa có chuyên ngành đào tạo, nên sinh viên, bác sĩ trẻ còn ít người biết đến công dụng thực sự của nó. Trong khi, đây là phương pháp an toàn, ít xâm lấn và có thể hỗ trợ cho rất nhiều bệnh nhân mãn tính” - ông chia sẻ.

Suốt nhiều năm qua, ông không chỉ trực tiếp điều trị mà còn kiên trì phổ biến kiến thức, mời các đồng nghiệp đến tham quan, học hỏi, chuyển giao kỹ thuật. Hiện nay, trên cương vị Giám đốc Trung tâm Điều trị oxy cao áp Thanh Xuân, ông mong muốn các cơ sở y tế, đặc biệt trong quân đội và tuyến tỉnh, sẽ sớm được trang bị hệ thống này để phục vụ tốt hơn cho người bệnh.

Với ông, đó không chỉ là trách nhiệm của một bác sĩ mà còn là tâm nguyện của một người lính năm xưa - người đã từng chiến đấu để bảo vệ sự sống trên chiến trường, nay lại tiếp tục “chiến đấu” để giành giật từng hơi thở cho bệnh nhân.

“Làm việc với oxy là niềm đam mê của tôi. Tôi muốn lan tỏa niềm đam mê ấy đến mọi người, để ai cũng hiểu rằng oxy không chỉ là không khí quanh ta, mà còn là hy vọng, là sự sống” - vị CCB mỉm cười nói trước khi chia tay.