Chuẩn mực trong nghi lễ, sâu nặng nghĩa tình

Công tác tổ chức tang lễ cho hội viên của Hội Cựu chiến binh (CCB) Việt Nam là một phần việc thầm lặng nhưng đầy ý nghĩa, thể hiện sự tri ân sâu sắc và tình đồng chí bền chặt - nơi những nghi thức trang nghiêm chứa đựng giá trị nhân văn và lòng thành kính dành cho đồng đội trong giờ phút tiễn biệt.

Quyết định số 491/QĐ-CCB ngày 09-11-2022 do Trung ương Hội CCB ban hành tạo sự thống nhất về tổ chức và thực hiện nghi thức phủ quân kỳ trong tang lễ của hội viên, góp phần nâng cao chất lượng sinh hoạt Hội, phát huy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.

Chuyển biến trong nhận thức và hành động

Quyết định 491/QĐ-CCB ra đời trong bối cảnh đời sống xã hội có nhiều biến đổi. Ở một số nơi, việc tổ chức tang lễ vẫn tồn tại nhiều vấn đề như sơ sài hoặc phô trương, lãng phí, hay không tham gia tổ chức. Điều đó đặt ra yêu cầu cần có một chuẩn mực chung - vừa giữ được bản sắc truyền thống, vừa phù hợp với nếp sống văn minh.

Việc ban hành quy định thống nhất về tổ chức tang lễ hội viên vì thế từ chỗ mỗi địa phương vận dụng khác nhau, nay đã có một “khuôn thước” chung để thực hiện. Từ chỗ coi tang lễ chủ yếu là việc riêng của gia đình, nay được nhìn nhận như trách nhiệm chung của tổ chức và cộng đồng.

Ở xã Thượng Phúc (TP. Hà Nội), trong buổi tập huấn công tác tổ chức lễ tang và nghi thức phủ quân kỳ, những CCB tóc đã bạc, có người bước chân không còn nhanh nhẹn - vẫn kiên trì luyện tập từng động tác phủ quân kỳ. Đồng chí Nguyễn Đức Dân - Chủ tịch Hội CCB xã chia sẻ sau buổi tập huấn: “Chúng tôi từng vào sinh ra tử cùng nhau. Khi một người ra đi, những người còn lại phải làm sao để tiễn đưa cho xứng đáng. Không thể làm qua loa được”. Câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng một triết lý sâu sắc: Tang lễ là sự thể hiện nhân cách của người còn sống.

Trong toàn bộ quy trình tổ chức tang lễ, nghi thức phủ quân kỳ giữ vị trí trung tâm. Lá quân kỳ - biểu tượng của quân đội và Tổ quốc - khi được phủ lên linh cữu người lính trở thành sự ghi nhận đối với những cống hiến của người đã mất, khẳng định rằng cuộc đời người lính, dù đã khép lại, vẫn gắn bó với màu cờ sắc áo.

Tại thôn Ngọc Chi, xã Vĩnh Thanh (Hà Nội), trong một lễ tang hội viên, khi đội tiêu binh thực hiện nghi thức phủ quân kỳ, không gian trở nên lắng đọng. Người thân, hàng xóm đều chăm chú theo dõi từng động tác của đội tiêu binh. CCB Nguyễn Vũ Canh - Chi hội trưởng Chi hội CCB thôn Ngọc Chi cho biết: “Trong năm, 7 hội viên từ trần được tổ chức tang lễ trang trọng theo nghi thức Hội; chi trả chế độ chân quỹ và tiêu binh 10.600.000 đồng. Mô hình được triển khai bài bản, hiệu quả thực tiễn tạo sức lan tỏa. Hai gia đình hội viên gương mẫu thực hiện điện táng theo nếp sống mới, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong cộng đồng”.

Đội tiêu binh - nhân tố quyết định chất lượng nghi lễ

Nếu tang lễ được ví như một không gian nghi thức đặc biệt, thì đội tiêu binh chính là lực lượng trực tiếp tạo nên sự trang nghiêm ấy. Mỗi động tác, mỗi bước di chuyển đều có ý nghĩa. Tại phường Hội An (Hội CCB TP. Đà Nẵng), lớp tập huấn đội tiêu binh năm 2026 được tổ chức chặt chẽ. Các học viên được hướng dẫn từ kỹ năng cá nhân đến phối hợp đội hình. CCB Lê Văn Tý - Chủ tịch Hội CCB phường, nhấn mạnh: “Việc tổ chức tập huấn đội tiêu binh nhằm nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ, tác phong, lễ nghi trong thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ lễ tang, góp phần thể hiện sự tri ân, tôn kính đối với hội viên CCB khi qua đời. Đội tiêu binh phải thực hiện chính xác từng động tác. Chỉ cần lệch một nhịp là ảnh hưởng đến toàn bộ nghi lễ. Đồng thời, đây cũng là hoạt động thiết thực nhằm xây dựng tổ chức Hội ngày càng chính quy, nền nếp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”.

Một chủ trương dù đúng đắn vẫn cần thời gian để thấm sâu vào thực tiễn. Với công tác tổ chức tang lễ theo nghi thức Hội, điều này thể hiện rõ. Tại xã Dur Kmăl (tỉnh Đắk Lắk), các buổi tập huấn được duy trì thường xuyên, nội dung ngày càng hoàn thiện. CCB Lê Văn Lực - Chủ tịch Hội CCB xã cho biết: “Thông qua buổi tập huấn giúp cho các cán bộ, hội viên CCB nắm được các nội dung quy định mới nhất về việc tham gia tổ chức lễ tang hội viên Hội CCB Việt Nam hy sinh, từ trần, tạo sự thống nhất nghiêm trang về động tác, tác phong, nghi lễ trong toàn Hội, bài trừ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan, các nghi thức không phù hợp. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, hội viên khi có đồng chí, đồng đội, hội viên CCB hy sinh, từ trần. Đồng thời thể hiện sự quan tâm, nghĩa tình của hội viên CCB đối với đồng đội”. Sự kiên trì tập luyện đã tạo nên nền nếp ổn định. Từ chỗ mới mẻ, nay đã trở thành thói quen; từ chỗ phải nhắc nhở, nay chuyển thành ý thức tự giác.

Tại Hà Tĩnh, năm 2025, Hội CCB các cấp đã tổ chức tang lễ cho 688 hội viên. Thiếu tướng Nguyễn Đức Tới - Chủ tịch Hội CCB tỉnh nhận xét: “Đằng sau mỗi trường hợp là một cuộc đời, một câu chuyện riêng. Việc tổ chức tang lễ chu đáo giúp những câu chuyện ấy khép lại trọn vẹn, để lại dấu ấn tốt đẹp trong lòng gia đình và cộng đồng”.

Từ Bắc vào Nam, việc tổ chức tang lễ và nghi thức phủ quân kỳ của Hội CCB cấp cơ sở là những hành động bình dị, nhưng chứa đựng ý nghĩa sâu sắc. Thông qua những nghi lễ trang nghiêm, Hội CCB thể hiện sự tri ân đối với người đã khuất, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, giàu tính nhân văn.

Và hơn hết, đó là cách để những người lính năm xưa tiếp tục giữ gìn, lan tỏa ngọn lửa truyền thống - ngọn lửa của nghĩa tình, của trách nhiệm, của lòng trung thành với Tổ quốc. Và chính từ những việc làm cụ thể như tổ chức tang lễ, phủ quân kỳ, Hội CCB Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò, vị thế của mình trong đời sống xã hội hôm nay và cho mãi mai sau.