CCB bàn luận thời cuộc: Ứng xử có văn hóa trên không gian mạng là trách nhiệm của mọi công dân

Gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội, không ít vụ việc ồn ào, a dua “đu trend” theo những thông tin sai lệch, phản động đã lan truyền khá phổ biến. Từ chủ trương tinh gọn, sắp xếp tổ chức bộ máy, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp mà Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đang quyết liệt triển khai, đặc biệt là việc cơ cấu, thay đổi nhân sự cấp cao trước thềm Đại hội XIV của Đảng, một số đối tượng đã lợi dụng “tự do ngôn luận” để tung ra những “thư ngỏ”, “góp ý”, “kiến nghị” với nhiều nội dung bóp méo, xuyên tạc nguyên tắc của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh - nền tảng tư tưởng của Đảng ta; thậm chí cổ súy, kích động “thế hệ Gen Z” biểu tình, bạo loạn.

Nhiều đối tượng còn sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo video giả mạo lãnh đạo Đảng, Nhà nước và người nổi tiếng, nhằm bôi nhọ, xuyên tạc, đảo lộn nhận thức của công chúng. Đáng chú ý, một số trang thông tin như “Thoibao...”, “AI vì dân...”, “Chuyển luân thánh...”, “Việt Tân”... thường lồng ghép thật - giả, suy diễn thiếu căn cứ dưới dạng “phân tích thời sự”, “tin nội bộ” để đánh lừa người dùng, tạo cảm giác đáng tin cậy nhằm thu hút tương tác. Các nội dung này được tạo bằng công cụ AI, chỉnh sửa gương mặt, giọng nói, biểu cảm khiến người xem rất khó phân biệt thật - giả.

Không ít bài viết, video núp bóng “phản ánh hiện thực” nhưng thực chất lợi dụng một vài vụ việc cá biệt, những vấn đề chậm trễ trong thực thi chính sách ở địa phương sau sáp nhập để quy kết, vu cáo, xuyên tạc chủ trương tinh gọn bộ máy, bỏ cấp huyện, sáp nhập xã... nhằm hạ thấp vai trò lãnh đạo, uy tín của Đảng, Nhà nước ta.

Đáng lo ngại hơn, đằng sau các nội dung sai trái đó lại xuất hiện không ít bình luận, chia sẻ, bày tỏ cảm xúc từ những người dùng mạng - phần nhiều do thiếu hiểu biết hoặc chưa nắm rõ bản chất sự việc - đã vô tình “đu trend”, cổ súy, lan truyền thông tin sai lệch. Thậm chí, qua các nền tảng như Facebook, Instagram, Zalo, Viber..., nhiều nhóm kín, hội kín vẫn âm thầm trao đổi, phát tán tin giả, tin phản động. Họ không nhận ra rằng, sự tiếp nhận lặp đi lặp lại những thông tin sai lệch ấy sẽ tích tụ thành “ung nhọt” trong nhận thức, dần làm méo mó tư duy, dẫn tới “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Đó là những biểu hiện rõ ràng của ứng xử thiếu văn hoá trên không gian mạng: Tùy tiện phán xét, miệt thị, sử dụng lời lẽ thiếu căn cứ để bình phẩm về chủ trương, chính sách, hoặc xúc phạm danh dự, uy tín lãnh tụ, người nổi tiếng. Hậu quả không chỉ là tổn thương tinh thần của một nhóm người, mà còn làm méo mó nhận thức xã hội, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào đường lối, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước.

Trước thực trạng đó, nhiều cơ quan báo chí chính thống như Báo Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và các báo trung ương, địa phương đã đăng tải những bài viết thấu tình, đạt lý nhằm phản bác luận điệu xuyên tạc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đặc biệt, nhiều CCB đã tham gia viết bài, như Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn; Trung tướng, PGS.TS. Đặng Nam Điền; Đại tá Đỗ Phú Thọ - Tổng biên tập Báo CCB Việt Nam; Đại tá Đỗ Ngọc Thứ; Đại tá Nguyễn Hữu Quý - Hội viên Hội Văn học nghệ thuật Bộ đội Trường Sơn... Các bài viết của họ có sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần định hướng và lan tỏa lối sống, ứng xử văn hóa trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, chừng đó vẫn chưa đủ. Để xây dựng một không gian mạng lành mạnh, đòi hỏi mọi công dân số phải có “trình độ và ý thức văn hóa mạng”. Mỗi người cần suy ngẫm kỹ trước khi “nhấn nút đăng”, luôn tự hỏi: Thông tin này đã được kiểm chứng chưa? Có đáng tin cậy không? Có làm tổn thương ai không? Có mang lại giá trị tích cực cho cộng đồng không? Nếu thấy sai, hãy góp ý bằng thái độ chân thành, tôn trọng; nếu bất đồng, hãy tranh luận bằng lý lẽ, bằng sự thật và bằng ngôn từ có văn hóa.

Đối với người làm nội dung, mục tiêu “câu view” không bao giờ được phép đặt trên sự thật. Đạo đức nghề nghiệp và giá trị nhân văn phải luôn là nền tảng của mọi sản phẩm truyền thông. Không gian mạng chính là tấm gương phản chiếu văn hóa của mỗi cá nhân. Khi mỗi công dân biết cư xử chừng mực, tôn trọng người khác, nghĩa là đang tôn trọng chính mình.

Nhất là với những vấn đề liên quan đến quyền lợi của dân tộc, tổ chức, lãnh tụ hay người nổi tiếng, nếu mỗi người đều có thái độ văn minh, chuẩn mực thì mạng xã hội sẽ trở thành nơi lan tỏa điều tích cực, tri thức hữu ích - thay vì là “chợ ảo” ồn ào, hỗn loạn, đầy lời nói vô trách nhiệm, thiếu kiểm chứng, thậm chí vi phạm đạo đức và pháp luật.

Ứng xử có văn hoá trên mạng xã hội không chỉ là trách nhiệm của nhà quản lý, mà bắt đầu từ chính mỗi công dân mạng. Đừng để “quyền tự do” trở thành “sự tùy tiện” và vô trách nhiệm. Đừng để quyền tự do chính đáng của mình bị đánh mất chỉ vì thiếu hiểu biết, thiếu văn hóa, dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật.

Suy cho cùng, trong thời đại số, bảo vệ Đảng, Nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của dân tộc - cũng chính là bảo vệ chính mình - là trách nhiệm của mọi công dân khi tham gia không gian mạng.