Logo-print CƠ QUAN CỦA TRUNG ƯƠNG HỘI - TIẾNG NÓI CỦA CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM

TRỊ “BỆNH” LỀ MỀ

 Bài 2: NGUỒN GỐC VÀ HỆ LỤY CỦA “BỆNH” LỀ MỀ

 Đại tá Mai Xuân Chính • 20/11/2026 - 08:24

Thói lề mề trong một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay đã và đang là một trong những “khuyết tật”, làm giảm sút năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và niềm tin, sự kỳ vọng của Nhân dân đối với Đảng; là “mảnh đất” để các thế lực thù địchgieo rắc tâm lý “nhạt Đảng” trong Nhân dân. “Căn bệnh” này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng chủ nghĩa cá nhân là nguyên nhân căn bản.

  Bệnh lề mề do đâu mà có?

Thứ nhất, xét về nguồn gốc sâu xa, lề mề là thuộc tính lười biếng cố hữu của một số người trong xã hội. “Căn bệnh” nàynảy sinh và “phát tác” do nhiều nguyên nhân khác nhau. Sự hiện hữu của nó gắn liền với con người trong cách ứng xử với công việc. Vì vậy, suy đến cùng, bệnh lề mề có nguồn gốc phát sinh, lây lan từ chính con người trong các quan hệ xã hội và trở thành “khuyết tật” của cá nhân,tổ chức. Cho nên khi đề cập đến vấn đề con người nói chung, bên cạnh những thuộc tính tích cực, các mặt ưu trội vốn có, chúng ta cũng cần xem xét đến những mặt tiêu cực vẫnthường nảy sinh ở từng cá nhân. Điều đó cho thấy, muốn khắc phục bệnh lề mề, trước hết phải tập trung “tích cực hóa” tư tưởng và hành vi ứng xử. Trong đó, con người với tư cách vừa là chủ thể, vừa là đối tượng tác động của hoạt động này.

Thứ hai, xem xét ở phạm vi quốc gia, dân tộc Việt Namtừ trong lịch sử mấy ngàn năm thấy rằng: Chúng ta đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội từ một nước phong kiến, nghèo nàn, lạc hậu.Tàn dư của sự đồng hóa về văn hóa của phong kiến phương Bắc và chiến tranh tàn phá, để lại hậu quả nặng nề; khoa học kỹ thuật chậm phát triển, cho nên con người thiếu tác phong công nghiệp. Cách thức tổ chức sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên đã là chính đã ăn sâu vào tiềm thứcvà trở thành thói quen của người dân.Ở thời kỳ phong kiến, việc “cầu trời” cho mưa thuận gió hòa là “phương thức sản xuất” cơ bản, thể hiện rõ bản tính thụ động. Khuyết tật cố hữu ở cư dân nông nghiệp cổ xưa của chúng ta là bảo thủ, ít quan tâm đến cải tiến sản xuất. Cho nên bệnh lề mề cũng có nguồn gốc phát sinh từ những tập tục canh tác lạc hậu của cư dân nông nghiệptruyền thốngvà “di truyền” cho đến ngày nay. Vì vậy, “bệnh” lề mề trong cán bộ, đảng viên hiện nay ít nhiều cũng có nguồn gốc sâu xa từ tư tưởng bảo thủ,docách thức sản xuất manh mún, sự đồng hóa về văn của phong kiến phương Bắc hàng nghìn năm.

Thứ ba, xét đếntừng con người cụ thể,bệnh lề mề phát sinh từ cả nguyên nhân chủ quan và khách quan.Lề mề mang bản chất đặc trưng, cố hữu, khó thay đổi trong các quan hệ xã hội. Về mặt chủ quan, “căn bệnh” này gắn liền với tư tưởng bảo thủ, tính ỷ lại, kìm hãm tinh thần đổi mới sáng tạo. Trước hết là do cá nhân thiếu ý thức và tinh thần tập thể; không trân trọng quỹ thời gian của chính mình và tập thể.Tính bảo thủ là “cố tật” khó chữa của không ít cán bộ, đảng viên thuộc các cơ quan công quyền và nó cũng là “cha đẻ” của bệnh lề mề. Do bảo thủ cho nên chỉ muốn giữ nguyên những lề lối xưa cũ, cung cách làm việc dềnh dàng, không còn phù hợp với nhịp sống hiện đại và yêu cầu của vị trí công tác. Do không chịu đổi mới sáng tạo cho nên lề mề. “Căn bệnh” này còn có nguồn gốc từ tâm lý ngại khó, ngại khổ, sợ phiền của cá nhân. Vì vậymới thiếu tính chủ động và tinh thần khẩn trương, nghiêm túc, sáng tạo. Về khách quan bên cạnh những quy chế, quy định chưa đủcác chế tài bắt buộc để mỗi cá nhân không được phép lề mề,còn do môi trường xung quanh có những người lề mề đã ảnh hưởng, tạo thói quen xấu cho người khác.Khi người lãnh đạo, cán bộ quản lý có thái độ làm việc lề mề, chậm trễsẽ tạo hiệu ứng xấu, lây lan đến cả tập thể cơ quan, đơn vị, địa phương.

Thứ tư, bệnh lề mề xuất phát từ chủ nghĩa cá nhân. Chủ nghĩa cá nhân sinh ra thói lề mề. Trên thực tế, đã có một số ngườichỉ biết quý trọng thời gian và lực lượng để “vun vén” cho bản thân, cho “cánh hẩu” (lợi ích nhóm) mà đã xem nhẹ thời gian và lợi ích của người khác và tập thể.Bên cạnh đó, vì chủ nghĩa cá nhâncho nên hầu như việc gì cũng lần lữa không muốn làm (trừ những việc có lợi cho bản thân). Việc gì không “chấm mút” đượcthì chỉ nhăm nhe đùn đẩy, “xàng xê” cho người khác. Những việc mới, việc khó thì không bao giờ tự giác làm, đặc biệt là những việc phải gắn kết quả với trách nhiệm và lợi ích của bản thân. Trên thực tế, không phải là không có hiện tượng cán bộchỉ “nhòm ngó chờ thời” để “chạy” vào những vị trí có cơ hội“kiếm chác”,nhằmmưu cầu “vinh thân, phì gia”, cho nên sinh rathói lề mềtrong công tác.Do sợ trách nhiệm nên chỉ trông chờ, ỷ lại vào cấp trên hoặc đùn đẩy cho cấp dưới.Thực tế đó cho thấy đã đến lúcchúng ta cần phải có thái độ nghiêm túc, dứt khoát trong phòng, chống “căn bệnh” lề mề cũng như chống chủ nghĩa cá nhân. Đâycũng là nhiệm vụ thường xuyên, cấp bách của Đảngvà hệ thống chính trị để đưa đất nước tự tin “cất bước” vững chắc trong kỷ nguyên phát triển mới.

Bệnh lề mề - tiềm ẩn hệ lụy khôn lường

du-an-0823
Dự án cải thiện hệ thống tiêu nước phía Tây Hà Nội trị giá hơn 7.400 tỷ đồng chậm tiến độ, người dân khổ vì rác và bụi. Ảnh: dantri.com.vn. 

Lề mề thuộc về tính cách trong mỗi con người, nhưng lại là trở lực lớn;là “thế lực vô hình”kìm hãm sự tiến bộ của cá nhân, tổ chức. Suy rộng ra, nó là một trong những nguyên nhân kéo lùi sự phát triển của quốc gia, dân tộc. Tuy vậy, “bệnh” lề mềvẫn luôn hiện hữu mà không phải bất cứ ai và lúcnào cũng có thể nhận diện, vạch lộvà “chữa trị” dứt điểm. Từ đó, làm trong sạch cấp ủy, tổ chức đảng và bộ máy chính quyền các cấp. “Căn bệnh” này ở cán bộ, đảng viên, công chức trong hệ thống chính trịđã và đang là một trong những nguy cơ làm cho Đảng ta suy yếu. Đồng thời, đây cũng là một trong những “tử huyệt” để các thế lực thù địch nhắm vào xuyên tạc, nói xấu, gây hoang mang dư luận, khoét sâu sự hoài nghi và ly tán lòng dân đối với Đảng.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm phát hiện “căn bệnh” lề mề và những hệ lụy khôn lường của nó trong cán bộ, đảng viên để đấu tranh ngăn chặn. Trong ý kiến phát biểu tại Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III ngày 06-5-1961, Người chỉ rõ: “Chúng ta chậm không phải vì chúng ta không thấy khuyết điểm, mà là do chúng ta không chịu sửa... Chính phủ đã nhắc kiểm tra, nhưng không làm; có làm thì lề mề, nói nhiều hơn làm. Tác phong lề mề trở thành phổ biến: học tập lề mề, khai hội lề mề, sản xuất lề mề. Chúng ta phải chuyển, chuyển thực sự, phải nắm điểm chính mà chuyển. Các nơi, các ngành cần phải rút kinh nghiệm. Trước hết là phải có quyết tâm”[3].Những lời dạy khuôn vàng thước ngọc đó của Người cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị.“Bệnh” lề mề sẽ kéo ngọn cờ cách mạng đi xuống, làm giảm sút ý chí quyết tâm và lòng nhiệt huyết; triệt tiêu tinh thần đổi mới, tư duysáng tạo trong cán bộ, đảng viên.

Vì vậy,ngay sau khi Bộ Chính trị khóa XIII ban hành Kết luận số 127-KL/TW ngày 28-02-2025về “triển khai nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp bộ máy của hệ thống chính trị” với nội dung “Sáp nhập một số đơn vị hành chính cấp tỉnh, không tổ chức cấp huyện, tiếp tục sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã”[4]. Sau khi Kết luận được ban hành và triển khai thực hiện thì đã có không ít cán bộ, đảng viên, công chức bộc lộ rõ “tâm tư”, luyến tiếc về sự “ổn định” cũng như những thói quen cũ kĩ đã đến lúc cần phải “thay da đổi thịt”. Đây cũng là một dạng biểu hiện của “bệnh” lề mề. Lề mề trước những yêu cầu mới để cho Tổ quốc “vươn mình”,  không muốn “thoát thai” khỏi những lối mòn, nếp cũ; không có tâm thế tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

 Đây không chỉ là sự bộc lộ thái độ về năng lực còn ở mức độ của cán bộ, đảng viên, mà còn là hành vi “tham nhũng thời gian”. “Bệnh” lề mề cũng như những thói hư, tật xấu đó nếu không được “chữa trị” kịp thời thì chẳng những làm giảm sút năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, mà nó còn là cái cớcho các thế lực thù địch vin vào để xuyên tạc, chống phá chủ trương tinh gọn bộ máy, đổi mới sáng tạo của Đảng và Nhà nước ta hiện nay.Vì rằng, vừa qua chúng đãngụy dựng và chia sẻ, bình luận những thông tin xấu độcnhư: “sáp nhập là để thanh trừng phe cánh”, “chia chác, thâu tóm quyền lực”, là “muốn dễ bề lợi ích nhóm”... trên các trang, nhóm mạng xã hội, gây nhiễu loạn dư luận, tạo sự hoài nghi trong quần chúng Nhân dân đối với Đảng.

Như vậy, lề mềlà “căn bệnh” phát sinh do nhiều nguyên nhân, trong đó tư tưởng tiểu nông và chủ nghĩa cá nhân là nguyên nhân căn bản, chủ yếu. Lề mề là một trong những nguyên nhân làm cho Đảng ta suy yếu, là cái cớ để các thế lực thù địch vin vào nói xấu, ngụy dựng những luận điệu sai trái và tuyên truyền chống phá. Vì vậy, chúng ta cần quyết liệt hơn nữa trong đấu tranh loại bỏ “bệnh” lề mề ở một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chứctrong hệ thống chính trị nước ta hiện nay./.

(Còn nữa) 

[1]Đảng Cộng sản Việt Nam (2021): Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, t.I, tr.93.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026): Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, t.II, tr.125.

[3]https://baohaiduong.com: Khắc phục bệnh lề mề, tác giả HươngSơnngày 06-5-2013, 08.35.

[4]Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương (2025): Kết luận số 127-KL/TW về triển khai nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp bộ máy của hệ thống chính trị, Hà Nội, tr.2.

Đọc tiếp

Mới nhất

 Bài 2: NGUỒN GỐC VÀ HỆ LỤY CỦA “BỆNH” LỀ MỀ