Nguyễn Phúc Ấm

Trước đó, anh là Uỷ viên Ban Chấp hành T.Ư Đảng, Ủy viên Thường vụ Đảng ủy quân sự T.Ư, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng - Có thể do chức trách nhiệm vụ nặng nề, do công việc bận rộn, anh chưa có thời gian nhớ lại đầy đủ thời trai trẻ tòng quân cứu nước của mình; cũng có thể anh coi đó như là một hành động tự nhiên, một lẽ đương nhiên, nên không để ý tới những trận đánh thời thanh xuân ấy; song chúng tôi - những người lính cùng thời, cùng Sư đoàn 312 với anh lại bị cuốn hút kỳ lạ, nhất là đối với tôi lúc đó đang làm ở tờ tin "Chiến thắng" của sư đoàn. Cũng dễ hiểu thôi, chiến sĩ trẻ nào vào mặt trận mà chẳng thích nghe chuyện chiến đấu, mà không có mơ ước lập công!...

Trước ngày anh Được chuyển về sư đoàn chúng tôi, chuyện đánh giặc của anh đã lan truyền trong cánh lính trẻ như những huyền thoại. Ngày ấy, đầu những năm sáu mươi, Quảng Ngãi cũng như nhiều tỉnh khác ở miền Nam đang hừng hực khí thế đánh giặc theo Nghị quyết 15 của T.Ư Đảng. Mỹ - Diệm điên cuồng đàn áp, chúng dồn dân, lập ấp, lê máy chém đi khủng bố khắp nơi. Lúc này, Nguyễn Văn Được mới mười mấy tuổi đầu, chưa hiểu nhiều thời cuộc, song gia đình nghèo khổ, bố mẹ và các anh chị đều mất sớm, Được đi ở cho địa chủ, ăn không đủ no, còn bị hành hạ, đánh đập dã man, nên anh bỏ làng trốn lên núi! Rồi anh được vào quân giải phóng, mặc dù lúc đó còn bé lắm. Còn bé, nên từ khi ở Huyện đội Nghĩa Hành, đến khi chuyển sang Tiểu đoàn 95, anh vẫn chỉ được giao có một việc: làm liên lạc. Mãi đến sau lần đánh đồn chợ Gồm ở Phù Cát, Bình Định, anh mới chính thức được biên chế về khẩu đội ĐKZ. Chả là trận đánh ấy kéo dài tới sáng chưa dứt điểm, địch thả bom bi và cho quân phản kích. Ta được lệnh rút, Được đang dẫn đại đội trưởng Tùng rời trận địa, thì một máy bay chúi xuống cắt bom, anh xô ngã Tùng, nằm đè lên trên, đại đội trưởng bình yên, song Được bị một mảnh bom găm ở tay trái. Hành động như thế, ai "dám" nghĩ là Được "còn bé" nữa!

Anh Được xuống khẩu đội ĐKZ ít ngày, thì Tiểu đoàn 95 nhận lệnh về mật phục ở thung lũng Thuận Linh (thuộc huyện Bình Khê, Bình Định) chuẩn bị đánh không đoàn kỵ binh bay số 1 của Mỹ đổ bộ xuống. Trận đánh ác liệt, địch trút bom dọn bãi không ngớt: đợt 1, chúng dùng bom tấn, bom tạ xới tung hầm hào lên; đợt 2, chúng rải bom bi chà xát người trồi lên mặt đất; đợt 3, là bom na-pan cho thiêu rụi tất thảy, rồi từng đoàn trực thăng mới ồ ạt kéo đến đổ quân. Ta quá biết các quy luật này, nên đã bố trí lực lượng và trận địa ngoài dự đoán của chúng. Cả tiểu đoàn nằm yên trong lòng đất chờ giặc. Được nhấp nhổm, nhòm ngó. Anh đếm đến chiếc trực thăng thứ 15 đổ quân xuống lại bay lên rồi, chúng vẫn nối đuôi nhau ùa tới như đàn nhặng. Đúng lúc ấy, lệnh nổ súng được truyền xuống. Các cỡ pháo và cả các cỡ đạn của ta dồn dập chụp xuống đàn trực thăng và đám quân đang táo tác. Trận đánh thắng lợi, địch bỏ lại 14 chiếc trực thăng cháy và hàng đống xác chết. Bình công, khẩu đội của anh được tiểu đoàn công nhận diệt 90 tên…

Sau trận này, trong chiến trường rộng lớn của Sư đoàn 3 Sao Vàng (Quân khu 5), khẩu đội ĐKZ của Được còn liên tiếp tham gia nhiều trận đánh khác, như trận phục kích đoàn tàu chở vũ khí ở ga Hàm Tân; trận tập kích tiểu đoàn lính Mỹ trên đèo Nhông, tham gia cùng trung đoàn diệt một chiến đoàn ngụy; trận tấn công căn cứ Liên Chiểu (anh bị thương lần 2 tại đây) và hàng chục trận khác với Sư đoàn kỵ binh không vận Mỹ, với Lữ đoàn "Rồng Xanh" với Sư đoàn "Mãnh Hổ" Nam Triều Tiên... Trận nào cũng gặp nhiều tình huống éo le, nguy hiểm, song trận nào khẩu đội cũng vượt qua và chiến thắng. Đến trận hợp đồng với bộ binh đánh chiếm căn cứ Trà Vinh thì phẩm chất, ý chí và bản lĩnh chiến đấu của Được càng bộc lộ rõ nét. Cứ điểm này địch xây dựng kiên cố từ lâu, bao quanh có 4 lớp rào kẽm gai đan xen với mìn, hàng rào ngoài cùng lại có gỗ chắn kín như một bức tường, khiến ta không thể phát hiện được địch trong đó đang làm gì và bố phòng hỏa lực ra sao? Phải kéo nòng pháo chui vào trong mới dập tắt được các ụ súng lớn của chúng. Được bàn với anh em vậy, rồi ôm khẩu AK trườn lên trước. Đến hàng rào thứ ba thì một quả mìn nổ, 3 pháo thủ hi sinh, còn một mình Được vừa kéo nòng pháo vừa cõng 4 quả đạn, trườn lên tiếp. Hai ụ súng 12 ly 8 của địch đang khạc lửa. Được bình tĩnh tống đạn vào nòng rồi đưa pháo lên vai bắn ứng dụng. Một, rồi hai ổ hỏa lực ấy lần lượt câm họng. Bộ binh ào ạt xông lên... Buổi lễ mừng trận đánh thắng lợi ấy cũng là buổi anh Được nhận quyết định ra Bắc học khóa sĩ quan cấp tốc. Kết thúc lớp học (tháng 7-1968) anh được phong hàm thiếu úy và được điều về Sư đoàn 312 của chúng tôi với cương vị mới: Đại đội trưởng...

Từng hấp dẫn bởi những câu chuyện mô tả tinh thần chiến đấu say mê, quả cảm của Được, giờ trực tiếp chứng kiến con người thật, hành động thật của anh, chúng tôi càng cảm phục hơn sự mưu trí, táo bạo, tính quyết đoán và phong cách chỉ huy của người sĩ quan trẻ trong những năm tháng cùng đơn vị sang làm nhiệm vụ quốc tế ở mặt trận Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng này. Với bản lĩnh đó, nhiều trận anh đã biến bại thành thắng, khó khăn thành thuận lợi. Trận mật tập đánh chiếm cao điểm Pu Xô trong chiến dịch Mường Sủi tháng 6-1969 là một thí dụ. Trận ấy, đại đội bộ binh 6 của Được đảm nhiệm hướng phụ, còn hướng chủ yếu do bộ đội đặc công đảm trách. Phụ, song Được đi trinh sát rất kỹ, trở về báo cáo tỉ mỉ, nhờ vậy cấp trên đã có quyết định chính xác: Nếu chỉ đánh mật tập, sẽ không ổn, vì Pu Xô là ngọn núi cao 1.900m, hình chóp nón, đường lên dốc đứng, bao quanh lại có nhiều hàng rào và bãi chông, mìn, bộ đội tiếp cận rất khó giữ được bí mật, vì thế các mũi, hướng phải chuẩn bị cả khả năng đánh bằng cường tập, nghĩa là trong đó không thể thiếu thang, dây và bộc phá ống, bị lộ thì phá rào xung phong luôn… Đúng như trên nhận định, chưa đến giờ nổ súng, hướng chủ yếu đã chạm mìn. Địch phản ứng dữ dội. Biết là phía đặc công đang bị lưới lửa chặn đường, Được ra lệnh nổ bộc phá, quét rào, rồi ôm khối thuốc nổ 5kg trực tiếp dẫn tổ thọc sâu lao thẳng vào khu hầm chỉ huy của địch...

Trận Phu Phựng tiếp đó diễn ra càng oái oăm hơn. Đây là điểm cao án ngữ đường tiến quân của ta vào sào huyệt Bom Lọng - sở chỉ huy dã chiến của cố vấn Mỹ và tướng phỉ Vàng Pao. Tiểu đoàn 2 được giao "nhổ" cái gai này, tạo bàn đạp cho bước 2 chiến dịch. Kế hoạch đã triển khai: Đại đội 5 và đại đội 7 đánh thẳng lên Phu Phựng 1, đại đội 6 của anh đón lõng, song do đại đội phó chỉ huy, còn đại đội trưởng Được thì cấp trên quyết định "ở nhà" nghiên cứu phương án cho trận đánh mới. 17 giờ, bộ đội vừa vào gọn các vị trí tập kết thì mấy tốp phản lực lao tới bắn phá Phu Phựng 2, tiếp sau là một đàn trực thăng đến đổ quân. Được ngồi yên làm sao được, anh chạy vội lên sở chỉ huy tiểu đoàn, ở đó trung đoàn trưởng cũng vừa xuống đang cùng tiểu đoàn trưởng chụm đầu quanh tấm bản đồ băn khoăn, lo lắng: Lực lượng đã sử dụng hết, anh em đã ém quân đánh Phu Phựng 1, mà "thằng địch" "nhảy" xuống Phu Phựng 2, nó "chọc" sườn, thì "thắng" thế nào được…?

  • Báo cáo… cho chúng tôi đánh bọn vừa đổ quân xuống Phu Phựng 2 ạ? - Được rụt rè nói.

Trung đoàn trưởng ngơ ngác:

  • Đơn vị cậu đi đón lõng cơ mà?

  • Đúng, song ở nhà còn tôi, còn một cán bộ B, một cán bộ A, rồi y tá, nuôi quân, và 9 chiến sĩ nữa ạ. Báo cáo, nó mới đổ quân, chưa kịp làm hầm hào, công sự, vả lại thấy Phu Phựng 1 bị đánh, chúng còn hồn vía đâu mà chống cự ạ!...

Trung đoàn trưởng nhíu mày, lắc lắc, gật gật một hồi, rồi chợt cười ha hả ôm ghì lấy Được... Và thế là trận đánh vào Phu Phựng 2 được quyết. Chỉ có mười mấy người, Được cũng chia làm 3 "cánh quân", mũi nào cũng có hỏa lực mạnh: mũi 1 do Tài phụ trách, có cối 60; mũi 2 của Chung có trung liên; mũi 3 của Được có B41... Vào chiến đấu, nhiều tình huống phức tạp đã xảy ra, song Được xử trí rất linh hoạt, anh còn "tương kế tựu kế" thế nào mà địch lại cứ nhằm vào nhau mà bắn nữa kia. Kết thúc trận đánh, địch bỏ lại: 63 xác chết trên Phu Phựng 2, nhưng lớn hơn là trận đánh đã giúp tiểu đoàn rảnh tay tấn công Phu Phựng 1, giành thắng lợi hoàn toàn. Được bị thương lần thứ 3, nặng hơn, cũng chính từ mấy đợt quần nhau với địch quanh cái điểm cao hiểm yếu này...

Nhưng đấy chưa phải là lần bị thương cuối cùng. Trong cuộc Tổng tiến công giải phóng tỉnh Quảng Trị năm 1972, Nguyễn Văn Được còn bị "dính" B.52 rải thảm, bom vùi, mũ dép bay đâu hết, máu tứa ra khắp mồm, mũi, tai, đơn vị phải cáng ra đội điều trị cấp cứu… Song cũng như lần bị thương trước, đạn xuyên vào bụng, vào cột sống, giao liên phải chuyển Được ra tận bệnh viện ngoài Bắc chạy chữa, vết thương lành, anh lại nằng nặc xin về đơn vị chiến đấu. Việc học hành của Được cũng xen kẽ giữa các chiến dịch, giống như cách đào tạo cán bộ của toàn quân ngày đó nếu như người chiến sĩ có thành tích xuất sắc. Với Được, sau mấy lần sang Cánh Đồng Chum, anh được Bộ Quốc phòng cho về nâng cao trình độ ở Học viện Lục quân, để rồi lúc sư đoàn chuyển sang chiến trường Quảng Trị (5-1972), Được được đề bạt Thượng úy Tiểu đoàn trưởng. Tiếp đó, tháng 12-1973, Được ra Bắc học trung cao quân sự, để rồi khi chiến dịch Hồ Chí Minh mở ra, anh đã ở cương vị Thiếu tá Trung đoàn phó Trung đoàn 141 của sư đoàn. Trong chiến dịch này, một tiểu đoàn của trung đoàn Được tăng cường cho Trung đoàn 165 (cùng sư đoàn) bao vây tiến công căn cứ Phú Lợi; một tiểu đoàn phối hợp với quân địa phương tiến đánh Bình Cơ, Bình Mỹ, mở thông đường 16 để đại quân cánh Bắc (Quân đoàn 1) vào triển khai lực lượng áp sát Sài Gòn, đánh chiếm Bộ tổng tham mưu ngụy. Đại bộ phận còn lại của trung đoàn, có tăng cường thêm một đại đội thiết giáp, do chính Nguyễn Văn Được chỉ huy, thì được Sư đoàn trưởng Nguyễn Chuông, Chính ủy sư đoàn Nguyễn Xuyên và Phó chính ủy Đỗ Trường Quân giao nhiệm vụ: Nhanh chóng cơ động thọc sâu vào thị xã Thủ Dầu Một (Bình Dương), tiến công sở chỉ huy Sư đoàn 5 ngụy ở Lai Khê (từ đêm 29 đến 30-4-1975). Trước sức mạnh hỏa lực của ta, lại thấy những chiếc xe tăng của “Việt cộng” ầm ầm lao tới, quan quân ở đây, trong đó có chuẩn tướng Tư lệnh Sư đoàn 5 Lê Nguyên Vĩ hoảng sợ, chui cả xuống hầm ngầm. Bấy giờ, Nguyễn Văn Được mới ngấp nghé "trai 30 tuổi đang xoan", nên cách đánh vẫn thật trẻ trung, ngỡ thô sơ mà hiện đại, ấy là anh cho các chiến sĩ chất rơm cỏ khô đốt hun khói vào hầm ngầm. Bọn địch sao chịu nổi, chúng lóp ngóp chui ra như lũ chuột đồng. Chờ bọn địch ra hết, Nguyễn Văn Được mới vào kiểm tra phòng làm việc dưới hầm của Lê Nguyên Vĩ: Ông ta đã tự sát, đầu gục trên bàn giấy, đè lên tờ báo Sài Gòn có dòng chữ to, đậm bằng bút dạ màu mà Vĩ viết chờm lên đó trước khi rút súng bắn vào đầu mình: "Nhục nhã! Nhục nhã vì tiền! Nhục nhã!...".

Sau ngày toàn thắng năm 1975, Nguyễn Văn Được được Đảng, Nhà nước tuyên dương Anh hùng LLVTND. Bước chân hành quân của anh vẫn dẻo dai trên khắp miền Tổ quốc với nhiều công việc và cương vị khác nhau: Trung đoàn trưởng, Sư đoàn trưởng, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh, Tư lệnh Quân khu, rồi Thứ trưởng Bộ Quốc phòng... Song xin dừng ở đây, vì như chủ đề đã ghi ở đầu bài: nhân ngày thành lập Đoàn, tôi chỉ xin kể về thời trai trẻ của anh !...

N.P.A