Vững bền hành trình gieo chữ cho đồng bào Chứt

Thế nhưng hôm nay, từ điểm trường nhỏ bé ở bản, tiếng ê a của con trẻ đã đều đặn vang lên rộn ràng mỗi sớm. Đó là thành quả được đánh đổi bằng mồ hôi, sự hy sinh bền bỉ của đội ngũ giáo viên mầm non và sự vào cuộc toàn diện, bền bỉ của Tổ công tác bản Rào Tre, Đồn Biên phòng Bản Giàng, Bộ đội Biên phòng Hà Tĩnh - những người lính đã dành cả thanh xuân để “cắm bản”, sát cánh cùng đồng bào Chứt.

Từ “tọa độ trắng” về giáo dục đến tiếng ê a hàng ngày trên lớp mầm non

Năm học 2025 - 2026, điểm lớp mầm non bản Rào Tre đón 19 học sinh trong độ tuổi từ 2 đến 5. Sĩ số không lớn nhưng mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển bền vững của một cộng đồng chỉ hơn 160 nhân khẩu.

Mỗi đứa trẻ người Chứt đến lớp là một bước tiến dài của cả bản, và để có được điều đó là hành trình với biết bao nỗ lực của những người “gieo chữ” nơi đây.

Trong căn phòng học khang trang rực rỡ sắc màu được dựng lên bằng sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, các nhà hảo tâm và lực lượng Biên phòng (cách đây 2 năm là căn nhà mái tranh), hình ảnh các cô giáo mầm non kiên trì dõi theo từng bước đi, từng bữa ăn, giấc ngủ của học sinh đã trở thành biểu tượng của tinh thần trách nhiệm và lòng nhân ái.

Cô giáo Hoàng Thị Hương đã dành 24 năm tuổi thanh xuân bám bản Rào Tre, không chỉ dạy cho các mầm non người Chứt cái chữ, mà còn chăm sóc, yêu thương các em như chính những đứa con của mình.

Từng ấy năm qua, bất kể nắng mưa, cô chưa một lần để lớp học vắng đi tiếng trẻ vì thiếu giáo viên. Hằng sáng, cô đi bộ qua từng nóc nhà trong bản, gọi từng em dậy, giúp các cháu vệ sinh cá nhân rồi dắt đến lớp. Với những em còn sợ lớp, chưa quen tiếng phổ thông, cô lại kiên nhẫn ngồi cạnh, dỗ dành từng chút, từng chút một.

Cùng với cô Hương là những giáo viên trẻ như Phan Thị Hoài Mơ, những người đã gác lại lựa chọn làm việc ở nơi thuận lợi, xa gia đình, xa con nhỏ để tình nguyện cõng con chữ về vùng sâu, vùng xa bản Rào Tre.

Ở điểm trường này, các cô không chỉ làm nhiệm vụ dạy học mà còn kiêm người nấu bữa ăn, người giặt áo quần giúp trẻ, người làm đồ chơi từ phế liệu để tạo hứng thú học tập.

Những việc làm bình dị ấy góp phần duy trì sĩ số lớp học đông đủ, điều không hề dễ dàng ở một cộng đồng còn nhiều rào cản về nhận thức giáo dục.

Gieo chữ, giữ dân, giữ đất Rào Tre

Từ đầu những năm 2000, khi người Chứt được đưa ra khỏi rừng và tập trung về bản mới, Bộ đội Biên phòng Hà Tĩnh đã thành lập Tổ công tác bản Rào Tre chuyên trách bám dân, bám bản.

Nhiệm vụ đặt ra không chỉ là giữ gìn an ninh, mà quan trọng hơn là hỗ trợ đồng bào từng bước ổn định cuộc sống, nâng cao dân trí, đưa trẻ em đến trường và bảo đảm bản làng không bị tụt lại phía sau.

Hơn 20 năm qua, nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã luân phiên “đóng quân” tại bản. Các anh đi từng nhà vận động học sinh ra lớp; gùi sách vở, áo quần, chăn ấm vào mùa đông cho trẻ; dựng lán, sửa đường khi mưa lũ chia cắt; thậm chí nhận nuôi, đỡ đầu một số em ngay từ lúc nhỏ để các cháu có cơ hội học tập.

Họ không chỉ giữ vai trò người lính, mà còn là người anh, người chú, người thầy của trẻ nhỏ. Nhờ sự kiên trì của các anh, tỉ lệ trẻ người Chứt đến trường những năm gần đây đạt gần 100%, một kết quả từng được xem là không tưởng nếu nhìn lại tình hình hơn hai thập niên trước.

Sự phối hợp giữa lực lượng Biên phòng và đội ngũ giáo viên đã từng bước tạo nên sự chuyển biến tích cực trong cộng đồng Chứt. Trẻ em được chăm sóc, giáo dục bài bản hơn; biết nói tiếng phổ thông; biết hát, múa, nhận biết màu sắc, con số; và đặc biệt là hình thành ý thức tự tin, hòa nhập.

Bên cạnh đó, các chiến sĩ Tổ công tác Đồn Biên phòng Bản Giàng còn kiên trì hỗ trợ người dân Chứt phát triển sản xuất, hướng dẫn trồng lúa, trồng ngô, trồng cây dó trầm, chăn nuôi, xây dựng nếp sống mới,…

Tất cả nhằm tạo nền tảng để đồng bào thoát nghèo, qua đó trẻ em có điều kiện học tập ổn định, lâu dài.

Từ bối cảnh khó khăn ấy, đã xuất hiện những “quả ngọt đầu mùa”. Trường hợp Hồ Thị Sương, người Chứt đầu tiên ở Rào Tre tốt nghiệp đại học ngành Mầm non là minh chứng rõ rệt cho hiệu quả bền vững của sự vào cuộc của Nhà nước và lực lượng Biên phòng. Tấm gương của Sương đang trở thành niềm tự hào, khích lệ thế hệ trẻ người Chứt tiếp tục theo đuổi tri thức.

Niềm tin ngày mai tươi sáng

Tuy hành trình “gieo chữ” ở Rào Tre vẫn còn không ít thử thách, như cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học vẫn còn thiếu thốn; điểm trường là lớp ghép, giáo viên phải dạy nhiều độ tuổi cùng lúc; đường sá đi lại khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa lũ; và nhận thức về giáo dục của một bộ phận phụ huynh còn hạn chế.

Nhưng với tinh thần “đồn là nhà, bản là quê hương, đồng bào là anh em ruột thịt”, cán bộ, chiến sĩ Tổ công tác Đồn Biên phòng Bản Giàng vẫn ngày đêm bám bản, bám dân, đồng hành cùng đội ngũ giáo viên để giữ vững ánh sáng tri thức cho trẻ em người Chứt.

Họ - những cô giáo tận tụy và những người lính quân hàm xanh kiên gan đang viết tiếp trang mới cho cộng đồng Chứt, mở ra con đường phát triển bền vững dựa trên nền tảng giáo dục, tri thức và lòng tin.

Ánh sáng tri thức hôm nay ở Rào Tre được thắp lên từ trái tim những con người lặng lẽ ấy. Và chính họ, bằng trách nhiệm của người chiến sĩ Quân đội nhân dân, bằng sự tận tâm của người giáo viên, đang góp phần củng cố “thế trận lòng dân” nơi phên dậu của Tổ quốc.