Vĩnh biệt ông “xé rào để mở lối”  

 Ông  Đoàn Duy Thành sinh năm 1929 tại thôn Tường Vu, xã Cộng Hòa, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương (cũ), nhưng cuộc đời và sự nghiệp của ông lại gắn bó với thành phố Cảng Hải Phòng.  (nay là Hải Phòng). Ông từng đảm nhiệm các chức vụ: Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng,  Bí thư Thành ủy Hải Phòng, Bộ trưởng Bộ Ngoại thương, Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Phó thủ tướng Chính phủ),   Chủ tịch đầu tiên của  Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (nay là  Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam –VCCI).

Ông Đoàn Duy Thành được đảng viên và nhân dân thành phố Hải Phòng kính trọng yêu mến bởi ông đã có những đóng góp quan trọng ở thời khắc khó khăn thử thách đưa Hải Phòng thành một điểm sáng về phát triển kinh tế xã hội và nâng cao mức sống nhân dân.

 Ông có công lao mở đường lấn biển cùng tầm nhìn xa rộng trong hoạch định kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của thành phố cảng Hải Phòng là một đầu tàu kinh tế quan trọng của đất nước trong hợp tác và hội nhập quốc tế. Đặc biệt là dự án khai hoang, lấn biển đắp đập Đình Vũ và đê đường 14 năm 1980, mở rộng diện tích đất canh tác, lập nên hai xã mới Hải Thành và Tân Thành trở thành một kỳ tích của Hải Phòng trong thời bao cấp.

Từ gần nửa thế kỷ trước, ông Đoàn Duy Thành đã được người dân thành phố Hải Phòng đặt cho cái tên là “Ông xé rào để mở lối”, là người “xé rào” cho nông dân khoán khoán ruộng, để rồi sau đó Bộ Chính trị căn cứ vào thực tế đó đã ban hành Nghị quyết 10, tạo bước đột phá trong sản xuất nông nghiệp.

Hơn chục năm trước, khi là phóng viên của Báo Quân đội nhân dân, tôi đã đến nhà ông, hỏi về “sự kiện” này và được ông kể lại:

“ Khi nhận chức Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng, tôi vô cùng day dứt khi chứng kiến người nghèo đến đầy trước nơi làm việc của Thành ủy, UBND để xin ăn. Có lần, tôi xuống một xã của huyện Kiến Thụy, chứng kiến 3 cháu nhỏ nằm đói lả trên giường. Hỏi bí thư, chủ tịch xã sao lại để tình hình như thế thì các anh ấy trả lời quẩn quanh là vì ruộng đồng kém năng suất, rồi lại đổ cho nông dân bỏ ruộng, lười lao động… Tôi nói tài xế của mình về nhà lấy gạo, nấu cơm ngay cho bọn trẻ. Cán bộ xã sợ quá, vội xin lấy gạo kho hợp tác xã để cứu đói cho dân. Đói là vậy nhưng trên các cánh đồng hợp tác xã, dân chống cuốc đứng nhìn trời, nhìn đất và nhìn nhau. Người ta không muốn làm nên năng suất lúa cứ đì đẹt. Nhiều nơi, công điểm xã viên một ngày không nổi ba lạng lúa, dân đói tràn lan…

Trước tình hình đó,  tôi đem vấn đề này bàn với Bí thư Thành ủy Bùi Quang Tạo và được ông Tạo đồng tình, ủng hộ. Hai cán bộ chủ chốt trao đổi nhiều lần và dự thảo nghị quyết về “khoán sản” trong nông nghiệp. Tuy nhiên, “khoán” vẫn là vấn đề “tối kỵ” khi đó. Thành ủy nhiều lần họp nhưng vẫn chưa nhận được sự thống nhất cao. Bí thư Bùi Quang Tạo và tôi chủ trương cùng với công tác vận động để tạo sự đồng thuận trong nội bộ, phải cho một huyện ra nghị quyết trước, để lấy ý kiến từ cơ sở, sau đó Thành ủy sẽ ra nghị quyết chính thức. Chúng tôi quyết định chọn huyện Đồ Sơn để làm trước. Huyện này ra nghị quyết được 32 ngày thì Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng ra Nghị quyết 24 về khoán trong nông nghiệp vào tháng 8-1980.  Ý Đảng hợp với lòng dân đã nhanh chóng được hiện thực hóa trong đời sống. Nhân dân hồ hởi đón nhận và lao động hăng say trên “mảnh ruộng của mình”.   Năng suất vì thế cũng tăng cao, trước đây cả năm cũng chỉ được 3,5 đến 3,8 tấn thóc/ha; ngay trong năm khoán đầu tiên đã tăng lên 4,5 đến 5 tấn thóc/ha. Những năm sau đó, nông nghiệp Hải Phòng phát triển rất nhanh. Lương thực coi như đã tự túc được cho cả phi nông nghiệp. Không còn tình trạng hằng năm phải lên Trung ương xin gạo, xin mì. Hàng trăm đoàn của Trung ương và các địa phương trong cả nước kéo nhau về Hải Phòng để tham quan, học hỏi. Hải Phòng trở thành mô hình phát triển kinh tế năng động của cả nước…”.

Khi đảm nhận nhiệm vụ Bí thư Thành ủy Hải Phòng, ông đặc biệt quan tâm đến việc lãnh đạo phát triển kinh tế và chăm lo cuộc sống của người dân. Phong trào “ngói hóa nông thôn” do ông khởi xướng đã tạo ra bộ mặt mới của nông thôn Hải Phòng lúc đó. Khẩu hiệu "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" do ông đặt ra đã được nhân rộng ra nhiều địa phương…