TÔN TRỌNG KHÁC BIỆT, QUY TỤ LÒNG NGƯỜI

Bài 1: HÒA HỢP TỪ TÔN TRỌNG SỰ KHÁC BIỆT

 Trong bài viết “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một” dịp kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước) đặt vấn đề tôn trọng sự khác biệt trong mạch hòa hợp dân tộc, khép lại quá khứ, hướng tới tương lai. Đó là thông điệp nhân văn, sâu sắc, nhưng các thế lực thù địch cố tình cắt ghép câu chữ, xuyên tạc vấn đề để chống phá cách mạng.

Tôn trọng sự khác biệt để đoàn kết dân tộc

Trong đời sống cộng đồng dân tộc, những khác biệt giữa con người với con người, nhóm người này với nhóm người kia, giữa miền xuôi hay miền ngược, giữa các vùng văn hóa, giữa người trong nước và ngoài nước… là một thực tế khách quan. Một dân tộc trải qua chiến tranh trường kỳ như Việt Nam, có cộng đồng người Việt sinh sống ở nhiều quốc gia, nhiều môi trường văn hóa, chính trị, xã hội khác nhau, tất yếu sẽ có những khác biệt về ký ức, trải nghiệm, cách nhìn, cách nghĩ. Vấn đề không phải là phủ nhận sự khác biệt ấy, càng không phải khoét sâu nó, mà là nhận diện, ứng xử, định hướng để những khác biệt không biến thành rào cản của hòa hợp dân tộc.

Thông điệp “tôn trọng sự khác biệt” vì thế trước hết phải được hiểu trong không gian của hòa hợp. Đó là sự mong muôn những người Việt Nam, dù ở trong nước hay ngoài nước, dù có hoàn cảnh lịch sử khác nhau, cùng trở về với mẫu số chung thiêng liêng: Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một.

Ở đây, tôn trọng sự khác biệt không có nghĩa là xóa nhòa lịch sử, càng không phải quên đi sự thật lịch sử. Hòa hợp dân tộc không bao giờ đồng nghĩa với đánh đồng chính nghĩa và phi nghĩa, càng không thể phủ nhận công lao, xương máu của các thế hệ đã hy sinh vì độc lập, thống nhất Tổ quốc. Hòa hợp là nhìn thẳng vào quá khứ bằng thái độ nhân văn, để từ đó khép lại hận thù, giảm bớt định kiến, mở ra con đường cùng nhau xây dựng tương lai.

Chính vì vậy, tôn trọng sự khác biệt là biểu hiện của bản lĩnh chính trị và chiều sâu văn hóa. Chỉ một dân tộc tự tin vào chính nghĩa, vững vàng về nền tảng, rộng mở về tầm nhìn mới có thể nói đến bao dung, hòa hợp, khép lại quá khứ. Lòng bao dung ấy không yếu mềm; tinh thần hòa hợp ấy không mơ hồ; sự tôn trọng ấy không vô nguyên tắc. Nó dựa trên niềm tin rằng, khi lợi ích dân tộc được đặt lên trên, khi tương lai đất nước trở thành điểm quy tụ, những khác biệt từng tồn tại hoàn toàn có thể được chuyển hóa thành động lực xây dựng.

Lấy điểm tương đồng làm nền tảng đại đoàn kết

Tư tưởng đại đoàn kết toàn dân tộc của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhất quán: Muốn quy tụ được sức mạnh dân tộc, phải biết tìm điểm chung lớn nhất. Điểm chung ấy là độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia, hạnh phúc của nhân dân, sự phát triển của đất nước. Trong mọi giai đoạn cách mạng, Đảng ta luôn mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp mọi lực lượng yêu nước, kể cả những người từng có khác biệt, miễn là cùng hướng về Tổ quốc, cùng đặt lợi ích dân tộc, lợi ích nhân dân lên trên hết, trước hết.

Trong bối cảnh hiện nay, điểm tương đồng ấy càng phải được nhấn mạnh. Người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài được Đảng xác định là một nội dung quan trọng trong chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc. Nghị quyết 36-NQ/TW của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đã thể hiện rõ tư duy, tầm nhìn đó, coi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là nguồn lực quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thực tiễn cho thấy, chính sách hòa hợp dân tộc đã tạo ra không gian để nhiều người Việt Nam ở xa Tổ quốc trở về đầu tư, cống hiến, kết nối tri thức, đóng góp cho khoa học, giáo dục, kinh tế, văn hóa, đối ngoại nhân dân. Điều đáng quý không chỉ là nguồn lực vật chất, mà còn là sự trở về của tình cảm, của niềm tin, của ý thức cùng chung một cội nguồn. Khi lòng yêu nước được khơi dậy đúng hướng, khi sự khác biệt được ứng xử bằng thái độ chân thành, những khoảng cách sẽ được thu hẹp.

Tuy nhiên, lấy điểm tương đồng không có nghĩa là bỏ qua nguyên tắc. Điểm tương đồng phải là điểm tương đồng trong lợi ích quốc gia-dân tộc, trong khát vọng xây dựng đất nước, trong sự tôn trọng Hiến pháp, pháp luật và trật tự chính trị của Việt Nam. Không thể nhân danh “khác biệt” để cổ vũ hận thù, kích động chia rẽ, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng, đòi xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng. Ranh giới này phải được nhận thức rõ, bởi nếu không, thông điệp hòa hợp rất dễ bị những kẻ cơ hội chính trị lợi dụng.

Tôn trọng sự khác biệt là để mở rộng khối đoàn kết; nhưng đoàn kết ấy phải có định hướng, có nền tảng, có mục tiêu. Khối đoàn kết không thể bền vững nếu đánh mất nguyên tắc. Một sự hòa hợp không thể chân chính nếu bị biến thành cái cớ để hợp thức hóa những mưu đồ chống phá. Đoàn kết dân tộc luôn cần bao dung, nhưng bao dung không đồng nghĩa với dung túng.

Hòa hợp dân tộc là sức mạnh phát triển

Khi dân tộc đã thống nhất về ý chí, khi những khác biệt được đặt đúng vị trí, sức mạnh phát triển sẽ được nhân lên. Hòa hợp dân tộc không chỉ là vấn đề tình cảm, đạo lý, mà còn là điều kiện chính trị-xã hội quan trọng để đất nước ổn định, phát triển lâu dài. Một quốc gia muốn đi xa phải biết quy tụ nhân tâm; một dân tộc muốn lớn mạnh phải biến sự đa dạng thành nguồn lực.

Đây cũng là chiều sâu trong thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về tôn trọng sự khác biệt để xây dựng đồng thuận xã hội. Đồng thuận ấy không phải là mọi người nghĩ giống nhau, nói giống nhau, mà là cùng thống nhất ở mục tiêu nước Việt Nam độc lập, hòa bình, thống nhất, dân chủ, giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc.

Trong thời đại thông tin đa chiều, khác biệt về quan điểm, cách tiếp cận, phương pháp là điều bình thường. Một xã hội phát triển cần có phản biện xây dựng, cần lắng nghe tiếng nói từ thực tiễn, cần tiếp thu những ý kiến chân thành để hoàn thiện chính sách. Nhưng phản biện xây dựng phải khác với công kích chính trị; góp ý phải khác với phủ nhận; đối thoại phải khác với đối kháng. Càng tôn trọng sự khác biệt, càng phải phân định rõ những ranh giới ấy.

Từ góc nhìn đó, hòa hợp dân tộc không phải là khẩu hiệu, mà là một nhiệm vụ chính trị sâu sắc. Nó đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi cơ quan báo chí, mỗi tổ chức trong hệ thống chính trị phải biết tuyên truyền, giải thích, thuyết phục bằng lý lẽ đúng, bằng thái độ nhân văn, bằng thực tiễn phát triển của đất nước. Sức mạnh của đoàn kết không chỉ đến từ lời kêu gọi, mà đến từ niềm tin của nhân dân vào đường lối đúng đắn, vào sự ổn định và công bằng xã hội, vào tương lai dân tộc.

Có thể khẳng định, tôn trọng sự khác biệt trong hòa hợp dân tộc là tư duy sáng tạo, là thông điệp của Đảng, Nhà nước ta; nhắc nhở chúng ta không được hẹp hòi, định kiến; nhưng cũng không được mơ hồ, mất cảnh giác. Tôn trọng sự khác biệt mở ra cánh cửa đối thoại, quy tụ; nhưng không bao giờ mở cửa cho sự phủ nhận nền tảng chế độ. Đó là sự kết hợp giữa nhân văn và nguyên tắc, giữa bao dung và bản lĩnh, giữa khép lại quá khứ và kiên định con đường tương lai.

 (Còn nữa)