Sửa án sơ thẩm, bác yêu cầu công nhận hơn 9.000m2 đất của nguyên đơn!

Theo Bản án số 16/2026/DS-PT, Hội đồng xét xử phúc thẩm đã chấp nhận kháng cáo của bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; đồng thời sửa bản án dân sự sơ thẩm theo hướng bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là ông Lý Văn Thắng và bà Nguyễn Thị Nở.

Trước đó, ông Thắng và bà Nở khởi kiện, cho rằng khoảng 9.392,8m² đất tại các thửa số 153, 172, tờ bản đồ số 01, xã Thái Niên cũ (nay là xã Bảo Thắng) là diện tích gia đình sử dụng ổn định từ năm 1998 sau khi nhận chuyển nhượng của ông Lê Quang Hào. Theo nguyên đơn, phần đất này bị chồng lấn vào diện tích đã được UBND huyện Bảo Thắng (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ bà Nguyễn Thị Huyền năm 2005; sau đó được chuyển nhượng cho bà Nguyễn Thị Nga và góp vốn vào Công ty Hoàng Lan thực hiện dự án nông lâm nghiệp.

Từ đó, nguyên đơn đề nghị Tòa án công nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đang tranh chấp; đồng thời yêu cầu hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bà Nguyễn Thị Huyền, tuyên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Huyền và bà Nga vô hiệu, buộc Công ty Hoàng Lan chấm dứt hành vi cản trở sử dụng đất.

Tuy nhiên, quá trình xét xử phúc thẩm, Hội đồng xét xử nhận định nguyên đơn không cung cấp được tài liệu, chứng cứ hợp pháp chứng minh quyền sử dụng đất đối với diện tích tranh chấp. Bản án nêu rõ, hợp đồng chuyển nhượng đất giữa ông Lê Quang Hào với ông Thắng, bà Nở chỉ còn bản photo, không có bản gốc; trong khi ông Hào cũng không có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp đối với diện tích đất nêu trên.

Đáng chú ý, cấp phúc thẩm cho rằng việc sử dụng đất trên thực tế không đồng nghĩa với việc được pháp luật công nhận quyền sử dụng đất nếu không có căn cứ pháp lý kèm theo. Hội đồng xét xử xác định, trong quá trình địa phương triển khai kê khai, đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, ông Thắng và bà Nở không thực hiện kê khai đăng ký đối với diện tích đang tranh chấp.

Đối với hộ bà Nguyễn Thị Huyền, Tòa án xác định việc giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2005 được UBND huyện Bảo Thắng (cũ) thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật thời điểm đó. Hồ sơ cấp giấy chứng nhận, hồ sơ địa chính và quá trình quản lý đất đai đều được cơ quan chức năng xác nhận.

Theo hồ sơ vụ án, sau khi được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, năm 2010 bà Nguyễn Thị Huyền chuyển nhượng cho bà Nguyễn Thị Nga theo hợp đồng được UBND xã Thái Niên chứng thực. Những năm sau đó, bà Nga thực hiện các thủ tục góp vốn bằng quyền sử dụng đất vào Công ty Hoàng Lan để triển khai dự án nông lâm nghiệp theo chủ trương của UBND tỉnh Lào Cai.

Bản án phúc thẩm cũng đề cập việc trong quá trình triển khai dự án, các cơ quan chức năng địa phương đã nhiều lần kiểm tra, xác minh hiện trạng sử dụng đất; thực hiện việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật.

Liên quan đến nội dung biên bản hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã Thái Niên năm 2023, Hội đồng xét xử nhận định đây chỉ là ý kiến của các thành viên tham gia hòa giải, không phải kết luận chính thức của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nên không đủ căn cứ pháp lý để hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp.

Một điểm đáng chú ý khác là kết quả thẩm định hiện trạng năm 2024 xác định có phần diện tích chồng lấn khoảng 9.392,8m² giữa khu đất nguyên đơn đang sử dụng thực tế với diện tích đã được cấp giấy chứng nhận cho hộ bà Huyền trước đây. Tuy nhiên, theo nhận định của Tòa án, nguyên đơn không chứng minh được quyền sử dụng hợp pháp đối với phần diện tích này nên không có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện.

Từ các căn cứ nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm quyết định sửa toàn bộ bản án sơ thẩm; không chấp nhận các yêu cầu khởi kiện của ông Lý Văn Thắng và bà Nguyễn Thị Nở. Nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm cùng toàn bộ chi phí tố tụng hơn 34 triệu đồng theo quy định.

Diễn biến vụ án cho thấy tranh chấp đất đai kéo dài nhiều năm thường xuất phát từ các giao dịch chuyển nhượng bằng giấy viết tay, không đăng ký, kê khai theo quy định pháp luật. Khi phát sinh tranh chấp, người khởi kiện nếu không có hồ sơ pháp lý đầy đủ sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp của mình.

Từ vụ việc này cũng đặt ra yêu cầu đối với chính quyền cơ sở trong công tác quản lý đất đai, đo đạc, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phải chặt chẽ, công khai, hạn chế phát sinh tranh chấp kéo dài, phức tạp; đồng thời người dân cần nâng cao ý thức chấp hành các quy định pháp luật về đất đai để tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.