SƯ ĐOÀN 316: Bản lĩnh hai lần Anh hùng của “Sư đoàn Bông Lau”

75 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Sư đoàn 316 thuộc Quân khu 2, không chỉ viết nên những trang sử vàng chói lọi mà còn khẳng định bản lĩnh của một đơn vị chủ lực cơ động, hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, biểu tượng của ý chí, trí tuệ và sức mạnh Quân đội nhân dân Việt Nam.

Những ngày cuối tháng Tư, giữa không khí cả nước hướng về ngày thống nhất, tại Hà Nội, những CCB của Sư đoàn 316 lại gặp nhau. Mái đầu bạc trắng, cái bắt tay siết chặt, những cái ôm nghẹn ngào... Tất cả như kéo họ trở về một thời hoa lửa. Ký ức về những đồng đội đã ngã xuống, về những trận đánh ác liệt, về một “Sư đoàn Bông Lau” anh dũng lại hiện lên rõ ràng, sống động. Chính từ những ký ức ấy, một hành trình 75 năm được tái hiện, hành trình của máu, của lửa, của niềm tin son sắt và những chiến công vang dội.

Bản anh hùng ca Sư đoàn 316 từ những chiến trường khốc liệt

Ngày 1-5-1951, tại bản SLắng, xã Bình Trung, huyện Cao Lộc (nay là xã Khánh Khê), tỉnh Lạng Sơn, Đại đoàn 316 (nay là Sư đoàn 316) - một trong những đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội ta được thành lập. Ngay từ buổi đầu, đơn vị đã nhanh chóng khẳng định vai trò là lực lượng cơ động chiến lược, tham gia các chiến dịch lớn như Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào.

Đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Tại đây, những người lính Sư đoàn 316 đã chiến đấu kiên cường, đặc biệt là trận đánh tại đồi A1 - nơi khối bộc phá nghìn cân được điểm hỏa, trở thành hiệu lệnh xung phong trên toàn mặt trận, góp phần quyết định vào chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Sau chiến thắng, họ không nghỉ ngơi mà lại tiếp tục hành quân, vừa củng cố lực lượng, vừa cùng nhân dân Tây Bắc hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng cuộc sống mới, một minh chứng sinh động cho bản chất “đội quân chiến đấu, đội quân công tác”.

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Sư đoàn 316 tiếp tục khẳng định bản lĩnh ở tầm cao mới. Hơn 10 năm làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn đã kề vai sát cánh cùng quân và dân nước bạn, lập nhiều chiến công tại Cánh đồng Chum, Nậm Thà, Long Chẹng... góp phần thắt chặt tình đoàn kết Việt - Lào.

Mùa Xuân 1975, Sư đoàn hành quân thần tốc vào Nam. Trong Chiến dịch Tây Nguyên, đơn vị đánh trận mở màn then chốt, tiêu diệt Sư đoàn 23 của ngụy, giải phóng Buôn Ma Thuột, tạo bước ngoặt chiến lược cho toàn cục chiến tranh. Tiếp đó, trong đội hình Quân đoàn 3, Sư đoàn tiến vào Chiến dịch Hồ Chí Minh, đánh tan Sư đoàn 25 ngụy, góp phần làm nên Đại thắng mùa Xuân, thống nhất đất nước.

Sau 1975, dấu chân người lính 316 lại in đậm nơi biên giới phía Bắc, tại những điểm nóng như Vị Xuyên, Sa Pa, Phong Thổ... nơi từng tấc đất được giữ bằng máu.

Nhìn lại chặng đường ấy, Trung tướng Nguyễn Song Phi - Trưởng Ban liên lạc Sư đoàn 316 tại Hà Nội xúc động chia sẻ: “75 năm nhìn lại, chúng ta tự hào về một sư đoàn tham gia nhiều chiến dịch quyết định, hoạt động trên nhiều chiến trường, từ Việt Nam đến Lào, từ miền núi đến đô thị; vừa giỏi tác chiến, vừa giỏi công tác, xứng đáng là một đơn vị tinh nhuệ, thiện chiến của Quân đội ta”.

Dấu ấn thời bình - sức mạnh từ đổi mới và hội nhập

Nếu chiến tranh là phép thử của lòng dũng cảm, thì thời bình lại là thước đo của bản lĩnh và trí tuệ. Và ở chặng đường này, Sư đoàn 316 tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những “quả đấm thép” của lực lượng vũ trang Quân khu 2.

Theo Đại tá Lâm Dũng Tiến - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Sư đoàn, dấu ấn nổi bật của đơn vị trong thời kỳ đổi mới chính là sự phát triển toàn diện, vững chắc trên mọi mặt công tác. Chỉ trong 10 năm gần đây, Sư đoàn đã tổ chức hàng trăm cuộc diễn tập, tham gia 121 hội thi, hội thao với nhiều thành tích cao; có 360 sáng kiến kỹ thuật, trong đó hàng chục sáng kiến đạt giải cấp Bộ Quốc phòng và Quân khu.

Không chỉ vậy, toàn Sư đoàn có hàng trăm lượt đơn vị đạt danh hiệu “Huấn luyện giỏi”, nhiều năm liền là đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, liên tục được tặng Cờ thi đua của Chính phủ và Bộ Quốc phòng.

Trong công tác hậu cần, kỹ thuật, Sư đoàn tự bảo đảm 100% rau xanh, phần lớn thực phẩm; đời sống bộ đội ngày càng được nâng cao. Trong công tác dân vận, hàng chục nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ đã tham gia cứu hộ, cứu nạn, giúp dân khắc phục hậu quả thiên tai, trở thành điểm tựa vững chắc của nhân dân vùng Tây Bắc.

Đặc biệt, hình ảnh hơn 300 cán bộ, chiến sĩ hành quân xuyên đêm vào vùng lũ Làng Nủ (Lào Cai) năm 2024 đã để lại dấu ấn sâu đậm về tình quân dân, một biểu hiện sống động của phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ trong thời bình.

Đại tá, Sư đoàn trưởng Bùi Thế Dũng khẳng định: “Chặng đường 75 năm qua, chúng tôi càng thấy rõ niềm tự hào và trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Sư đoàn không chỉ là đơn vị tham gia nhiều chiến dịch lớn, mà còn là nơi hội tụ truyền thống, là lực lượng luôn đi đầu trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, giúp dân, phát triển kinh tế - quốc phòng”.

Đại tá Bùi Thế Dũng nhấn mạnh, chính sự đoàn kết, chủ động, sáng tạo và quyết tâm cao đã giúp Sư đoàn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, nhiều năm là lá cờ đầu trong phong trào thi đua quyết thắng.

Hai lần Anh hùng, điểm tựa cho hành trình phía trước

Từ những chiến công trong hai cuộc kháng chiến, năm 1976, Sư đoàn 316 lần đầu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Và sau gần nửa thế kỷ không ngừng nỗ lực, đến năm 2025, đơn vị vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân lần thứ hai, một dấu mốc đặc biệt, khẳng định sự kế tục xứng đáng của các thế hệ hôm nay.

Danh hiệu cao quý ấy không chỉ là niềm tự hào mà còn là minh chứng rõ nét cho truyền thống “Trung thành - Tự lực - Đoàn kết - Kiên cường - Sáng tạo - Quyết thắng” của Sư đoàn suốt 75 năm qua. Hai lần Anh hùng, đó không chỉ là phần thưởng, mà còn là sự kết tinh của máu, mồ hôi, trí tuệ của biết bao thế hệ cán bộ, chiến sĩ. Hai lần Anh hùng cũng là lời nhắc nhở về trách nhiệm tiếp nối, giữ vững và phát huy truyền thống ấy trong bối cảnh mới.

Từ những thành tích đã đạt được, Sư đoàn 316 đang có một nền tảng vững chắc để bước vào giai đoạn phát triển mới. Đó là nền tảng của bản lĩnh chính trị vững vàng, của chất lượng huấn luyện ngày càng cao, của sự gắn bó máu thịt với nhân dân, và của một hệ thống tổ chức ngày càng chính quy, hiện đại.

Những kết quả ấy tạo đà để Sư đoàn 316 tiếp tục nâng cao sức mạnh tổng hợp, xây dựng đơn vị tinh, gọn, mạnh; làm chủ vũ khí, trang bị hiện đại; nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu trong mọi tình huống. Đồng thời, tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ địa bàn chiến lược Tây Bắc, nơi giữ vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh.

75 năm - một chặng đường đủ dài để khẳng định một thương hiệu, một truyền thống, một bản lĩnh. Sư đoàn 316 - “Sư đoàn Bông Lau” hai lần Anh hùng vẫn đang tiếp tục hành quân. Không còn trong khói lửa chiến tranh nhưng đầy trách nhiệm trong thời bình. Và ở đó, ngọn lửa truyền thống vẫn cháy âm ỉ mà bền bỉ trong trái tim mỗi người lính hôm nay.