Sân bay Quảng Trị: Đòn bẩy chiến lược cho phát triển vùng

Sân bay “4 trong 1”: Hạt nhân mới cho tăng trưởng vùng

Trong phát biểu tại Tọa đàm hợp tác Hàng không Việt Nam -  Hoa Kỳ, ông Lê Đức Tiến - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh: “Sân bay Quảng Trị - bốn trong một do T&T Group đầu tư được coi là chiến lược đột phá, gắn kết đô thị - công nghiệp - khoa học công nghệ - dịch vụ trong một cấu trúc hiện đại, bền vững”.

Theo quy hoạch, dự án được triển khai theo hình thức đối tác công - tư, với quy mô sân bay dân dụng cấp 4C kiêm quân sự cấp II. Công suất thiết kế đạt một triệu hành khách và hơn 3.000 tấn hàng hóa mỗi năm, đủ khả năng khai thác máy bay code C. Tuy nhiên, để mở rộng năng lực khai thác lâu dài, chủ đầu tư đã đề xuất nâng cấp đường băng theo chuẩn code E, có thể đón máy bay thân rộng, mở ra cơ hội tiếp cận các đường bay quốc tế. Điểm đặc biệt của dự án là không dừng lại ở hạ tầng bay. Quảng Trị định hình một hệ sinh thái khoảng 10.800 ha, bao gồm đô thị sân bay, trung tâm thương mại - dịch vụ, khu logistics, công nghiệp hàng không, dịch vụ bảo trì và công nghệ cao.

Với cách tiếp cận này, sân bay không đơn thuần là nơi cất hạ cánh, mà là hạt nhân cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từ nông nghiệp truyền thống sang công nghiệp công nghệ cao và du lịch hiện đại. Dự án được khởi công từ giữa năm 2024, hiện các hạng mục đang được thi công đồng bộ. Giai đoạn đầu đặt mục tiêu hoàn thành và đi vào khai thác cuối năm 2026, một mốc quan trọng để Quảng Trị khẳng định vị thế mới trên bản đồ hàng không và phát triển vùng.

Từ đường băng đến động lực kinh tế - xã hội

Nếu triển khai đúng hướng, sân bay Quảng Trị có thể mang lại hiệu quả vượt xa phạm vi một công trình hạ tầng. Nằm trên hành lang kinh tế Đông - Tây, dự án này sẽ kết nối trực tiếp với cảng biển Mỹ Thuỷ, khu kinh tế Lao Bảo và các cửa khẩu quốc tế, từ đó hình thành chuỗi logistics xuyên biên giới, giảm chi phí vận tải và tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa địa phương.

Với lợi thế cát trắng silic - nguyên liệu quan trọng cho ngành bán dẫn - Quảng Trị có cơ hội phát triển trung tâm công nghệ cao, gắn trực tiếp với khu đô thị sân bay. Song song với đó, vị trí trung chuyển giữa Huế, Quảng Trị và Đà Nẵng mở ra khả năng đón khách du lịch quốc tế, kết hợp trải nghiệm di sản, lịch sử và nghỉ dưỡng biển.

Tuy vậy, sân bay Quảng Trị sẽ phải đối diện những thách thức lớn. Sân bay Phú Bài (Huế) đã đạt gần 2 triệu khách mỗi năm, Đồng Hới đang nâng công suất lên 3 triệu. Nếu không tạo ra sự khác biệt, Quảng Trị khó cạnh tranh trong việc thu hút hãng bay và hành khách. Bên cạnh đó, hạ tầng kết nối ngoài sân bay, đặc biệt là đường cao tốc, quốc lộ và phương tiện công cộng, sẽ quyết định phần lớn sức hút thực tế.

Một cảng hàng không hiện đại nhưng thiếu đường vào thuận tiện có thể nhanh chóng trở thành “sân bay vắng khách”. Áp lực vốn đầu tư và thời gian hoàn vốn dài cũng đặt ra bài toán quản trị tài chính khắt khe.

Khai thác thế nào để hiệu quả, một chuyên gia hàng không cho rằng, điều quan trọng nhất là Quảng Trị phải xây dựng một chiến lược khai thác có lộ trình, tránh dàn trải:

Thứ nhất, giai đoạn đầu chỉ nên tập trung vào đường bay nội địa trục chính Hà Nội - TP.HCM, đồng thời phát triển vận tải hàng hóa từ khu công nghiệp và cảng biển. Khi lượng khách ổn định, mới từng bước mở các tuyến quốc tế ngắn tới ASEAN và Đông Bắc Á, những thị trường có tiềm năng du lịch và thương mại cao.

Thứ hai, sân bay hiện đại sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu hạ tầng kết nối đồng bộ. Do đó, Quảng Trị cần đầu tư mạnh vào cao tốc ra cảng Mỹ Thuỷ và khu kinh tế Lao Bảo, song song với việc xây dựng hệ thống trung chuyển nhanh giữa sân bay và các trung tâm đô thị.

Thứ ba “Không ít sân bay mới rơi vào cảnh vắng khách do dịch vụ nghèo nàn, nhân lực thiếu chuyên môn”. Ông cho rằng Quảng Trị cần chuẩn bị đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp ngay từ giai đoạn xây dựng, đồng thời ứng dụng công nghệ quản lý thông minh - từ tự động hóa thủ tục đến kiểm soát an ninh và năng lượng - để tạo khác biệt ngay khi khai thác.

Thứ tư, lợi thế khác biệt của Quảng Trị, nguồn cát trắng silic. Nếu kết hợp khai thác nguồn tài nguyên này với việc phát triển khu công nghiệp công nghệ cao trong đô thị sân bay, Quảng Trị có thể trở thành trung tâm sản xuất – xuất khẩu hiếm hoi tại miền Trung, gắn trực tiếp với chuỗi giá trị toàn cầu.

Sân bay Quảng Trị là biểu tượng khát vọng vươn lên của một địa phương từng chịu nhiều khó khăn. Nhưng hiệu quả cuối cùng không đo bằng chiều dài đường băng hay quy mô nhà ga, mà bằng số đường bay quốc tế được mở, lượng khách thực sự lựa chọn, số doanh nghiệp công nghệ cao tìm đến, và sự thay đổi trong đời sống người dân.

Như lời ông Lê Đức Tiến tại hội nghị: “Đây không chỉ là một dự án hạ tầng giao thông, mà là chiến lược phát triển đột phá, khát vọng bứt phá mạnh mẽ của chính quyền và nhân dân Quảng Trị”. Vấn đề còn lại là biến khát vọng thành hiện thực, bằng quyết tâm, sự phối hợp chặt chẽ và một tư duy khai thác đi trước một bước.