Nhớ xe ngựa xưa

Xe ngựa chở khách chạy theo trục đường Ga Vinh đến Chợ Vinh, rồi xuôi Bến Thủy và một số tuyến khác. Ngày nào cũng vậy, cứ vào khoảng 5 giờ sáng, tiếng móng ngựa gõ lộp cộp xuống đường, mẹ tôi thường đánh thức chúng tôi bằng câu gọi quen thuộc: “Dậy đi các con, xe đã về rồi”.

Do mê ngựa, nên tôi biết tên ngựa thường được đặt theo màu lông của nó. Con màu vàng tên Hồng, màu đen tên Ô và màu trắng là Kim. Mỗi chú ngựa đều có đặc điểm và tính nết riêng, nhưng tựu trung lại là sự trung thành, tận tụy nhưng pha lẫn trong đó chút bướng bỉnh và hoang dại. Vì thế, muốn những chú ngựa kéo được xe, ngoan ngoãn tuân theo sự điều khiển của người, đòi hỏi người chủ hay xà ích phải biết về ngựa và luôn tôn trọng nó.

Thông thường, ngựa kéo xe được mua qua tay giữa các chủ ngựa. Những chú ngựa đã thuần, biết kéo xe thì giá cả thường đắt, nên nhiều người chọn cách ngược lên miền núi để mua ngựa hoang, rồi đưa về thuần dưỡng mới mong chọn được những chú ngựa ưng ý. Việc thuần dưỡng gọi là “vực ngựa”. Một người nổi tiếng “vực ngựa” giỏi ở đất Vinh thuở đó là ông “Dũng ngựa điên” ở Hợp tác xã An Thành, phường Cửa Nam. Dáng người nhỏ thó, nhưng đôi mắt ông Dũng toát ra ánh nhìn đầy uy lực. Những con ngựa dù cứng đầu, bướng bỉnh đến đâu nhưng khi vào tay ông đều trở nên ngoan ngoãn.

Rồi đến thập niên 90, xe cơ giới bắt đầu xuất hiện thay thế xe ngựa kéo. Người ta dùng xe công nông chở hàng, xe ca để chở khách thì một vài năm sau thôi, những chiếc xe ngựa hoàn toàn biến mất khỏi đất Vinh. Âu đó cũng là quy luật. Nhưng đối với một số người thì hình ảnh chiếc xe ngựa kéo, vẫn còn đọng lại trong kí ức họ như một hoài niệm về thành Vinh thuở trước.

Riêng tôi, những lần giật mình tỉnh giấc buổi sáng ở vùng đất lạ, chợt thấy nhớ da diết những chuyến xe buổi sáng chạy qua nhà. Nghe đâu đây tiếng chuông leng keng treo nơi cổ ngựa thời thơ ấu vọng về.