MỞ RỘNG ĐIỀU KIỆN CÔNG NHẬN LIỆT SĨ: Một bước hoàn thiện chính sách đầy nhân văn

Đây không chỉ là sự điều chỉnh về thủ tục hành chính mà còn là bước hoàn thiện chính sách xuất phát từ thực tiễn nhiều năm thi hành pháp luật, thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước ta lấy quyền lợi chính đáng của người có công làm trung tâm.

Nhiều năm qua, quy định phải có hồ sơ điều trị, xác nhận nguyên nhân tử vong do vết thương tái phát đã khiến không ít gia đình thương binh nặng gặp khó khăn. Thực tế, nhiều thương binh sau thời gian dài chống chọi với thương tật được gia đình đưa về chăm sóc tại nhà hoặc điều dưỡng, không còn đủ điều kiện hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Vì vậy, có những trường hợp ai cũng biết cái chết liên quan trực tiếp đến vết thương chiến tranh nhưng vẫn không đủ căn cứ pháp lý để được xem xét công nhận liệt sĩ.

 Việc bãi bỏ quy định này đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên đã tháo gỡ một “nút thắt” tồn tại nhiều năm. Đây là cách tiếp cận phù hợp với thực tiễn, bởi bản thân mức thương tật đặc biệt nặng đã phản ánh rõ sự hy sinh mà người thương binh phải mang theo suốt cuộc đời.

Nhìn từ trường hợp Trung tướng, thương binh Đặng Quân Thụy càng thấy rõ ý nghĩa của sự điều chỉnh này.

Ông là vị tướng trưởng thành qua nhiều cuộc kháng chiến, từng giữ nhiều cương vị quan trọng như Phái viên tác chiến của Bộ Tổng Tham mưu tại Chiến dịch Điện Biên Phủ, Tư lệnh Binh chủng Hóa học, Tư lệnh Mặt trận Vị Xuyên, Tư lệnh Quân khu 2, Phó Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam. Với những cống hiến to lớn, ông được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng cùng nhiều phần thưởng cao quý.

Ít người biết rằng phía sau cuộc đời binh nghiệp ấy là những vết thương đặc biệt nặng. Năm 1972, khi làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia, ông bị trọng thương đến mức đơn vị đã chuẩn bị điếu văn. Nhưng kỳ tích đã xảy ra, ông được cứu sống và tiếp tục trở lại chiến đấu.

Theo Giấy chứng nhận thương binh được cấp lại năm 1998, ông bị thương hai lần, trong đó có các vết thương rất nặng như gãy xương đùi, tổn thương hốc mắt, đặc biệt là đứt niệu đạo sau và thủng bàng quang - những thương tích để lại di chứng suốt phần đời còn lại.

Nếu một thương binh mang thương tật đặc biệt nặng như vậy qua đời vì biến chứng từ chính các vết thương chiến tranh, thì việc thân nhân vẫn phải tiếp tục chứng minh bằng nhiều hồ sơ, giấy tờ y tế là điều không hề đơn giản. Quy định mới vì thế đã giải quyết đúng một bất cập do thực tiễn đặt ra, giúp chính sách nhân văn đi vào cuộc sống.

Đáng chú ý, lần sửa đổi này không chỉ dừng ở việc tháo gỡ một quy định. Pháp lệnh còn bổ sung khái niệm người có công với cách mạng; mở rộng đối tượng được công nhận người có công; bổ sung chính sách đối với lực lượng làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào, Campuchia; nâng chế độ điều dưỡng; bổ sung trợ cấp người phục vụ đối với cán bộ lão thành cách mạng, cán bộ tiền khởi nghĩa; đồng thời giao Chính phủ xem xét giải quyết những trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có đầy đủ căn cứ lịch sử và thực tiễn.

Những sửa đổi đó cho thấy chính sách ưu đãi người có công luôn được rà soát, bổ sung để phù hợp với thực tiễn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu tri ân những người đã hy sinh, cống hiến vì Tổ quốc.

Có thể nói, mỗi lần hoàn thiện chính sách đều bắt nguồn từ cuộc sống. Đằng sau những điều khoản của pháp luật là biết bao gia đình đã chờ đợi sự tháo gỡ trong nhiều năm. Vì vậy, việc sửa đổi lần này không chỉ giảm bớt thủ tục hành chính mà còn khẳng định nguyên tắc xuyên suốt: Mọi người có công phải được ghi nhận và thụ hưởng đầy đủ những gì họ xứng đáng được hưởng.

Sự lắng nghe thực tiễn, cùng quá trình tổng kết, nghiên cứu và tham mưu của các cơ quan chức năng, đặc biệt là Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan, đã góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách ưu đãi người có công theo hướng ngày càng đầy đủ, nhân văn và sát thực tế.

Tri ân người có công không chỉ được thể hiện bằng những phần thưởng cao quý mà còn bằng việc không ngừng hoàn thiện chính sách, để không ai bị thiệt thòi chỉ vì những rào cản về thủ tục. Đó cũng là minh chứng sinh động cho đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, để sự hy sinh của các thế hệ đi trước luôn được trân trọng bằng những việc làm cụ thể, thiết thực.